'Mensen moeten zich gaan realiseren dat het mooi is als je de streektaal spreekt'

'Je kunt ook een autoriteit worden als je het zelf niet spreekt.' Martijn Wieling, de nieuwe hoogleraar Nedersaksische en Groningse taal en cultuur, ziet het niet als een belemmering dat hij zelf geen Gronings spreekt. Want verstaan en lezen kan hij het wel.

Wieling (37) werd maandag door de universiteit benoemd. Hij groeide op in Klazienaveen, bij Emmen. 'Net als veel generatiegenoten van mij hebben ervaren, spraken mijn ouders geen dialect met mij. Wel met elkaar, maar ik ben nooit opgegroeid met het spreken van een streektaal', zegt hij in 'Edwin op Noord'.

Geen voorwaarde

Voor de universiteit was Gronings spreken ook geen voorwaarde voor zijn benoeming. 'Als hoogleraar ben ik aangenomen om onderzoek te doen naar de streektaal. Je kunt dat prima doen zonder dat je zelf Gronings spreekt. Daarnaast ben ik ingebed in het Centrum Groninger Taal en Cultuur (CGTC). Daar zitten een hele hoop mensen die goed Gronings spreken.'

Wieling zegt bovendien andere kwaliteiten te bezitten. 'Mijn onderzoek richt zich heel erg op de digitale middelen die we binnen het CGTC aan het opzetten zijn en daar is mijn achtergrond als informaticus heel handig voor.'

Groningstalige databases

Zo is het CGTC bezig met de database Woordwaark, een digitale woordenlijst waarin ook audiobestanden worden verzameld. Daarnaast wordt via het project 'Stemmen van Groningen' de uitspraak van Groningse woorden in onze provincie geïnventariseerd.

We nemen steeds meer elementen over uit het Nederlands, scheuvelen wordt soms schoatsen
Martijn Wieling - bijzonder hoogleraar Groningse taal en cultuur

Wieling heeft het in het interview nadrukkelijk over de Groningse taal. 'Het is geen dialect van het Nederlands, het Gronings heeft historisch echt een andere ontwikkeling doorgemaakt.' Wel constateert hij dat we steeds meer elementen van het Nederlands overnemen. 'Zo begint scheuvelen soms schoatsen te worden.'

Tweetaligheid heeft voordelen

De Drent vindt het jammer dat steeds minder kinderen Groningstalig worden opgevoed. 'Als ik nu mijn ouders was geweest, zou ik één ouder de streektaal laten spreken tegen de kinderen, en de ander Nederlands. Zo word je zonder veel moeite tweetalig opgevoed. Daarnaast zitten er ook verstandelijke, cognitieve voordelen aan: uit onderzoek blijkt dat mensen die twee talen spreken pas op latere leeftijd dement lijken te worden.'

Wieling gaat in zijn leerstoel ook onderzoek doen naar hoe de taal van generatie op generatie wordt overgedragen. Daarvoor is Wieling van plan via Lifelines een vragenlijst uit te laten zetten. 'Met vragen als hoe mensen Gronings hebben leren spreken? Dat willen we gaan koppelen aan informatie over hun gezondheid.'

Opa en oma

De nieuwe hoogleraar gaat zich bovendien inspannen om die overdracht te stimuleren. Zo wordt er nu in samenwerking met Dorpsbelangen Zandeweer Eppenhuizen en Doodstil geprobeerd een pilotproject op te zetten. De uitspraak van oudere sprekers van het Gronings wordt daarbij gebruikt om jongeren met die woorden te laten oefenen, om het op die manier toch weer een beetje terug te krijgen.'

Opa en oma kunnen een rol spelen bij het doorgeven van de streektaal
Martijn Wieling - bijzonder hoogleraar Groningse taal en cultuur

Wieling heeft niet de illusie dat zijn generatie, die meestal niet is opgevoed in de streektaal, het Gronings nog kan doorgeven. 'Maar oudere generaties spreken vaak nog goed de streektaal. Opa en oma kunnen er dus wel een rol in spelen. Dat is ook ons doel bij het op te starten project in Zandeweer, Eppenhuizen en Doodstil.'

Stimulans

Ook al wordt er steeds minder Gronings gesproken, Wieling verwacht wel dat de taal blijft bestaan. 'Binnenkort wordt een convenant getekend door de minister en alle streektaalorganisaties in het Nedersaksisch taalgebied. Ik hoop dat dit een stimulans is voor de streektaal en dat dit mensen wat meer laat realiseren dat het fantastisch mooi is als je de streektaal spreekt.'

Lees ook:

- Martijn Wieling biezunder hoogleroar Grunneger toal en cultuur

Meer over dit onderwerp:
GRONINGEN
Deel dit artikel:

Recent nieuws