Instellingen

Weg met de energiereuzen! Kan dat?

Het Duitse dorp Feldheim
© RTV Noord

We zijn ons steeds bewuster van klimaatproblemen en de noodzaak om over te stappen op groene en hernieuwbare vormen van energie. Daarnaast kampen de Groningers al jaren met aardbevingen als gevolg van de gaswinning. Maar een windmolen of een groot zonnepark vlakbij huis: Dat zien de meesten liever niet. Is men hiervoor toch enthousiast te maken? Het antwoord zoeken we in Duitsland.

In Feldheim, vlakbij Berlijn, zijn ze helemaal zelfvoorzienend op energiegebied. Het is het eerste Duitse dorp dat van het landelijke energienetwerk is afgestapt en volledig zelfvoorzienend is. Windmolens en een biovergister voorzien het dorp van energie en warmte. Ook is er een zonnepark vlakbij het dorp.

In 1995 is het project gestart. Toen zijn de eerste windturbines geplaatst.

Windmolens vlak bij Feldheim.

Weinig verzet

'Er is met de inwoners afgesproken dat ze mee kunnen profiteren van de windmolens. Er was daardoor weinig verzet', vertelt Werner Frohwitter die werkt voor Energiequelle. Het bedrijf dat samen met het dorp de energie initiatieven heeft opgezet.

'Dat is hier ook de kracht geweest. Dat alles direct vanaf het begin in goed overleg en in goede samenwerking is gegaan. Direct vanaf het begin zijn de inwoners erbij betrokken', vertelt Frohwitter.

Investeren

Het dorp heeft zijn eigen kabels en leidingen gekregen die direct verbonden zijn met de molens en de biovergister. Onafhankelijkheid van de energiereuzen was met het aanleggen van dit lokale netwerk een feit. Elke inwoner is gevraagd of hij mee wilde doen. Negentig procent zei 'ja' en heeft het contract met de grote landelijke energiebedrijven opgezegd.

De inwoners hebben elk 3.000 euro geïnvesteerd om aangesloten te worden op zowel het nieuwe energie- als het warmtenet. Deze investering verdienden de inwoners al binnen enkele jaren terug, omdat hun energierekening veertig procent lager uitvalt dan voorheen.

Voor warmte betalen ze hetzelfde, alleen is de warmte nu duurzaam en CO2 neutraal. In de winter worden de huizen verwarmd door een biogasinstallatie waar maïs en mest ingaat. Dat wordt door een deel van de inwoners, die tevens boer zijn, zelf aangeleverd.

De biogasinstallatie in Feldheim.

Inmiddels heeft het dorp 55 windmolens en een batterij om overtollige energie op te slaan. Er wordt nu veel meer geproduceerd dan het dorp nodig heeft. Het idee van het project was dan ook om te laten zien dat het kán, zonder problemen en mét de burgers, voor dorpen tot 10.000 inwoners. Feldheim heeft zelf genoeg aan een kwart windmolen; de rest (meer dan 99%) van de energie wordt verkocht aan het Duitse nationale net.

Eigen gasnetwerk

Werner kent de gasproblematiek in Groningen. Hij volgt de gebeurtenissen omdat hij een connectie heeft met de provincie. Zijn opa komt namelijk uit Groningen en Werner is zelf vaak in de stad geweest.

Hij denkt dat Feldheim een voorbeeld kan zijn voor Groningse dorpen. 'Met een eigen energienetwerk is het dorp niet meer afhankelijk van een grote energiemaatschappij. Het dorp heeft meer zeggenschap. Ook een eigen gasnetwerk maakt het dorp onafhankelijk en dat zou zeker iets voor Groningen kunnen zijn', vertelt Werner.

Iets voor Groningen?

Groningen is nog niet zover als Feldheim, maar ook in onze provincie zijn er steeds meer groene initiatieven merkt ook de Groninger Energie Koepel (GREK). De GREK ziet dat het aantal initiatieven van wijken en dorpen om iets gezamenlijks te doen met windmolens en zonne-energie sterk is toegenomen. GREK ondersteunt de inwoners hierin.

Ook ziet Grek dat als je een dorp bij de energieplannen betrekt en er iets voor terug geeft, er draagvlak ontstaat. 'Alle initiatieven worden voor en door de inwoners georganiseerd. Er is goed overleg als er bijvoorbeeld een dorpsmolen moet komen. Onder andere over waar deze in het landschap past', vertelt Ada Kruiter, van de GREK.

Daarnaast denkt Kruiter dat de uitwisseling van elektriciteit steeds meer onder de eigen regie van de inwoners gaat komen, net zoals in Feldheim.

Stroom delen

Het idee van Feldheim zou zeker iets voor Groningen kunnen zijn, denkt ook Jaap Hoeksema, directeur Energie VanOns. Hij heeft samen met een aantal andere Groningers een eigen energiebedrijf opgezet dat honderd procent lokale en groene stroom levert en in eigendom is van energiecoöperaties in de verschillende dorpen.

'Hoe mooi zou het zijn als jij stroom opwekt en kunt delen met je buurman. Nu zijn we nog afhankelijk van het netwerk van energiebedrijven. Maar ik denk dat dat in de toekomst anders gaat worden', verwacht Hoeksema.