'Nieuwe blik op werk verandert kijk op Oost-Groningen'

Hoe ziet werk eruit in 2038? Dat vraagt NoordZaken-opinieschrijver en arbeidsmarktspecialist Jan Dirk Gardenier zich af. Zeker is volgens hem dat werk minder belangrijk wordt. En dat betekent wat voor een gebied als Oost-Groningen.

Door Jan Dirk Gardenier

Hoe werk er over een jaar of twintig uit ziet, is een lastige vraag natuurlijk. We kunnen de toekomst nooit goed voorspellen. Bovendien ontwikkelt de arbeidsmarkt zich heel langzaam, met af en toe een grote sprong, bijvoorbeeld door een crisis. Wat kunnen we dan verwachten?

Robots

Er zijn een paar ontwikkelingen die we zien aankomen. Meer werk zal door robots worden gedaan. Ook zal er een groter tekort ontstaan aan mensen met de juiste diploma's en ervaring. Daarnaast groeit het aantal ouderen dat niet werkt en zijn er steeds minder jongeren die wel werken.

Moeten werken

Maar wat dat precies betekent, is niet duidelijk. Zijn er te veel mensen voor het werk, omdat robots dat allemaal gaan doen? Of zijn er te weinig mensen om iedereen te kunnen onderhouden? Tegelijkertijd zien we iets anders opvallends: Mensen die werken, willen minder werken en mensen die niet werken, móeten werken, vinden wij.

Kloof

Het zijn paradoxale trends en ze wijzen niet duidelijk in één richting. Daarbij komt dat er niet voor iedereen dezelfde ontwikkeling zal zijn in de toekomst. We zien een kloof tussen mensen die goed kunnen leren en mensen die dat niet kunnen. Mensen zonder voldoende diploma's hebben in de toekomst minder kansen.

Werkende armen

Dat wat we werk noemen, verandert ook. Er zijn steeds meer zzp'ers, mensen die tussen ondernemer en werknemer in zitten. Zij moeten alles zelf regelen: hun werk, hun pensioen, arbeidsongeschiktheidsverzekering en bijblijven in hun vak. Ook kan een groeiend aantal mensen niet meer leven van één baan. Dat zijn de werkende armen. Werk loont dus niet in alle gevallen.

Vanzelfsprekendheid verdwijnt

Met andere woorden: de vanzelfsprekendheid van werk voor iedereen die dat wil, verdwijnt. Net als het idee dat je tenminste vier dagen per week werkt als je werkt en dat je van je werk kunt bestaan.

Anders kijken

We moeten dus anders naar werk kijken. We moeten het op een nieuwe manier definiëren en verdelen. Volgens sommigen kan dat het best door werk op te splitsen. Niet meer veertig uur per week op één plek, maar misschien twintig uur in een baan die goed verdient, zodat we vijftien uur kunnen werken in een baan die minder betaalt, maar wel veel voldoening geeft.

Minder werken

Anderen verwachten dat we sowieso steeds minder gaan werken. Aan het begin van de vorige eeuw werkten we gemiddeld bijna zestig uur per week. Dat is gedaald naar gemiddeld 29. Het ligt dus heel erg voor de hand dat dat in de toekomst verder zal dalen naar twintig uur per week.

Mijn conclusie is dan ook dat we niet alleen minder uren gaan werken, maar dat werk ook minder belangrijk wordt in ons leven. De relatie tussen werk en inkomen zal ook steeds minder gewoon zijn. De nadruk komt minder op economische groei. Invoering van een basisinkomen zou daar goed bij passen.

Plezier

We zullen niet alleen bezig zijn van maandag tot vrijdag met het verdienen van een salaris, want daar zal domweg te weinig werk voor zijn. We worden steeds drukker met actief zijn voor en met elkaar. Met zaken die we belangrijk vinden, die ons plezier geven en die de wereld beter maken.

Nieuwe situatie

Til dit idee over de toekomst van werk nou eens naar bijvoorbeeld Oost-Groningen, een regio waar iedereen altijd somber over is geweest. Omdat mensen er iets minder gezond zijn, omdat de regio vergrijst en ontgroent, maar vooral omdat de werkloosheid er hoog is.

Ik denk dat door veranderende ideeën over werk die regio in een heel nieuwe situatie komt. Omdat er anders tegen werk wordt aangekeken, zal het 'probleem' Oost-Groningen deels vanzelf oplossen. Als een leven zonder werk niet meer als zinloos wordt gezien, betekent dat namelijk dat er anders wordt gekeken naar een Oost-Groninger zonder betaald werk. Zijn maatschappelijke waarde zal groeien.

Jan Dirk Gardenier is arbeidsmarkt- en krimpdeskundige. Hij is directeur van het onderzoek- en adviesbureau CAB in Groningen.

Lees ook:

'Vrees voor spookdorpen is nergens voor nodig'
'Aanvragen van bijstand is vaak een ingesleten gewoonte'

Meer over dit onderwerp:
economie opinie GRONINGEN
Deel dit artikel:

Recent nieuws