Instellingen

Groninger burgemeesters: minder vrouwen, meer partijkleuren en relatief oud

© RTV Noord

Het jaar 2018 kende veel wisselingen van de wacht in de Groninger burgemeesterswereld. Slechts vijf gemeenten hebben op Nieuwjaarsdag 2019 dezelfde burgervader of –moeder als op de eerste dag van dit jaar.

Veel wisselingen van de wacht hebben te maken met de gemeentelijke fusies. Immers houden elf gemeenten tijdens Oud en Nieuw op te bestaan, en fuseerden begin dit jaar Westerwolde en Midden-Groningen al. Andere redenen waren er ook: burgemeester Smit van Oldambt overleed op 10 april, en burgemeester Rodenboog kondigde eind mei zijn vertrek aan uit Loppersum.

Meer partijen

Door de wisselingen van burgemeesters hebben zij meer verschillende partijachtergronden. Begin dit jaar was bijna de helft van alle Groningse burgemeesters lid van de Partij van de Arbeid: als GroenLinkser Cora-Yfke Sikkema eind januari PvdA'er Rika Pot opvolgt in Oldambt, zijn nog maar drie burgemeesters lid van die partij.

Behalve GroenLinks is ook de ChristenUnie nieuw in het Groninger 'burgemeestersgilde'. Adriaan Hoogendoorn is sinds de zomer burgemeester van Midden-Groningen. Begin dit jaar waren er in Groningen alleen PvdA'ers, CDA'ers en VVD'ers burgemeester, met D66'er Pieter Smit als enige uitzondering.

Maakt de partijkleur uit?

Toch zegt de partijkleur van een burgemeester eigenlijk weinig. Een burgemeester moet namelijk boven de partijen staan. 'De onafhankelijkheid van een burgemeester is erg belangrijk', zegt ook het Nederlands Genootschap van Burgemeesters.

Het Genootschap ziet landelijk kleine verschuivingen wat betreft de politieke achtergrond van burgemeesters. 'Nog altijd levert het CDA landelijk gezien de meeste burgemeesters, gevolgd door de VVD en PvdA. Wel komen er steeds meer partijloze burgemeesters.'

Groningen loopt wat dat betreft iets uit de pas. Het CDA levert de meeste burgemeesters, namelijk vier. De PvdA zakt flink qua hoeveelheid burgemeesters: die partij 'leverde' begin 2018 nog bijna de helft, volgend jaar wordt dat een kwart van de burgemeesters. Onze provincie heeft geen partijloze burgemeesters.

Minder vrouwen

Begin dit jaar was het aantal vrouwen in de burgemeestersfunctie al laag: slechts vier van de twintig burgemeesters was vrouw. Komend jaar zijn het er nog minder. Groningen telt dan nog maar twee vrouwelijke burgemeesters, in Oldambt en Stadskanaal.

En dat terwijl de voorkeur voor een vrouw vaak, al dan niet expliciet, wordt uitgesproken door de vertrouwenscommissie die over de burgemeestersbenoeming gaat. 'Al kiezen we uiteindelijk vooral de beste kandidaat', wordt daarna altijd gezegd.

Het Genootschap van Burgemeesters ziet landelijk juist een groei van het aantal vrouwelijke burgemeesters. 'Vijf jaar geleden was 22 procent van de burgemeesters vrouw, nu is dat aantal 27 procent', zegt een woordvoerder. 'Dat is een aanzienlijke stijging.' Groningen daalt komend jaar licht, van 20 naar 17 procent.

Wie is straks mijn burgemeester?

De burgemeestersstoelendans is volop gaande. Wie is eigenlijk jouw burgemeester vanaf het nieuwe jaar?

Appingedam: Anno Wietze Hiemstra (CDA)
Delfzijl: Gerard Beukema (PvdA)
Groningen: Peter den Oudsten (PvdA)
Het Hogeland: Henk Jan Bolding (CDA)
Loppersum: Hans Engels (D66)
Midden-Groningen: Adriaan Hoogendoorn (ChristenUnie)
Oldambt: Cora-Yfke Sikkema (Groenlinks, vanaf 29 januari)
Pekela: Jaap Kuin (PvdA)
Stadskanaal: Froukje de Jonge (CDA)
Veendam: Sipke Swierstra (VVD)
Westerkwartier: Koos Wiersma (CDA)
Westerwolde: Jaap Velema (D66)

Meer waarnemers

Het aantal waarnemend burgemeesters in Groningen is hoog: tien van de twaalf burgemeesters neemt de functie waar. Dat betekent dat ze de functie tijdelijk invullen, tot de gemeenteraad een 'Kroonbenoemde' burgemeester heeft voorgedragen.

In vrijwel alle gevallen heeft dat te maken met de vele gemeentelijke herindelingen in Groningen. Zo vormen elf oude gemeentes vanaf 1 januari samen drie nieuwe.

Daarnaast hebben ook Delfzijl, Appingedam en Loppersum een waarnemer, omdat die gemeenten over twee jaar met elkaar fuseren. Pekela, Veendam en Stadskanaal hebben waarnemers omdat ook in die gemeenten nog altijd wordt gesproken over een gemeentelijke herindeling. Tot slot heeft de gemeente Oldambt nog tot eind januari een waarnemer in verband met het overlijden van Pieter Smit.

Relatief oud

Nog één feitje dan: de Groningse burgemeester is met een gemiddelde leeftijd van ongeveer 58 jaar relatief oud. Peildatum die daarvoor is gekozen is 29 januari 2019, als de relatief jonge Cora-Yfke Sikkema begint als burgemeester van Oldambt. Landelijk worden burgemeesters juist jonger: volgens de Volkskrant daalde de leeftijd tot ongeveer 49 jaar.