Instellingen

Gevolgen containerramp 'op de lange termijn mogelijk ernstig'

Een aangespoelde container op Schiermonnikoog
© Jeroen Berkenbosch/RTV Noord

'Het is een potentiële ramp, maar we kunnen nog niet helemaal overzien wat de gevolgen zijn.' Tjisse van de Heide, hoogleraar Kustecologie aan de Rijksuniversiteit Groningen, maakt zich zorgen over het mogelijke effect van de containerramp met de MSC Zoe.

Vooral de kleine bolletjes plastic die overal op de Wadden aanspoelen, baren Van der Heide zorgen, net als de schuimvulling die voor bijvoorbeeld slaapzakken wordt gebruikt.

In de voedselketen

'De langetermijngevolgen zijn potentieel ernstig. Die bolletjes zijn nu nog aanzienlijk groter dan een zandkorrel en je kunt ze met het blote oog zien. Maar over een tijdje vervallen ze tot nog veel kleinere deeltjes. En vanaf dat moment kunnen ze ook in de voedselketen terechtkomen. En uiteindelijk ook weer in ons, als mensen.'

Mosselen bijvoorbeeld filteren algen uit het water en krijgen daarbij ook microplastics binnen. Die mosselen worden niet alleen door dieren, maar ook door mensen gegeten. Via andere dieren komt het nog verder in de voedselketen, waardoor bijvoorbeeld vogels en vissen ook 'besmet' worden.

Omdat we niet begrijpen hoe het werkt, kunnen we niet overzien hoe groot de ramp is
Tjisse van der Heide - Hoogleraar Kustecologie

Onderzoek 'in de kinderschoenen'

Het onderzoek naar de gevolgen van de microplastics staat volgens Van der Heide 'nog relatief in de kinderschoenen'.

'Omdat we niet begrijpen hoe het werkt, kunnen we niet overzien hoe groot de ramp is. Dat maakt me wel bezorgd', zegt Van der Heide, die naast hoogleraar ook onderzoeker is bij NIOZ. Dat is het Nederlands Instituut voor het Onderzoek der Zee.

'Probeer al die plastic bolletjes maar eens tussen het zand en de schelpen vandaan te krijgen. In het slechtste geval blijft het nog tientallen jaren rondzweven. Dat kan allerlei effecten hebben die we nog niet goed op de radar hebben. En waar we misschien wel te laat achter komen, domweg omdat we het nog niet begrijpen.'

Welke effecten zijn er?

Dat het effect heeft op de leefwereld in de Waddenzee, is wel duidelijk. 'We weten ook dat sommige diersoorten er sneller van doodgaan. Er zijn allerlei effecten gedocumenteerd, maar eigenlijk weten we er helemaal nog niet zo veel van.'

'Wat ook opvalt uit de studies, is dat er een gigantische verscheidenheid is aan effecten, afhankelijk van de diersoort. Dus we weten dát het effect heeft, maar niet hóé het nu precies in zijn werk gaat.'

'Nog jaren een belangrijk issue'

Dat momenteel alles op alles gezet wordt om de rotzooi op te ruimen, is volgens Van der Heide een goede zaak.

'We kunnen heel moeilijk voorspellen wat ons te wachten staat. Dus moet je uitgaan van het voorzorgprincipe en zo veel mogelijk opruimen. Er het beste van hopen en vooral ook bijhouden wat je ziet. Onderzoek om dit in de gaten te houden is dus erg belangrijk. Ik ga ervan uit dat ik daar zelf ook bij betrokken wordt. De komende paar jaar gaat dit nog wel een belangrijk issue zijn.'