Instellingen

Deze dag: 'AAgrunol moet dicht!'

© Elmer Spaargaren / GAVA

De actie begint in het holst van de nacht. Honderden bewoners van de Oosterpoortwijk blokkeren de voor- en achteringang van het AAgrunolterrein. De fabriek 'moet weg of dicht' staat in een rondgedeelde verklaring te lezen. Het gebeurt op deze dag in de geschiedenis, 2 februari 1981.

De actie krijgt later op de dag op het gemeentehuis een vervolg. Daar wordt de raadsvergadering door actievoerders bijgewoond. De gemeentepolitiek is niet verrast door het protest, bewoners klagen al twintig jaar over de fabriek voor gewasbestrijdingsmiddelen, middenin hun woonwijk. Een brand, een week eerder, is ditmaal de aanleiding.

De voorloper van AaGrunol vestigt zich vlak na de Tweede Wereldoorlog langs het Winschoterdiep aan de rand van de woonwijk Oosterpoort. Er wordt gewerkt met kwik, arseen en andere zware metalen. Landbouwbestrijdingsmiddelen worden er van gemaakt.

Buurtbewoners die de was ophangen, zoals Anneke Groen, halen die vaak binnen overdekt met 'zwarte stippen'. Ze woont tegenover de fabriek. Ze klaagt vaak over stank. Samen met haar man Feiko voert ze regelmatig actie.

De gemeenteraad Groningen heeft er in meerderheid geen boodschap aan. De fabriek betekent werkgelegenheid voor meer dan tweehonderd gezinnen en dat telt zwaar voor de socialisten en communisten die het in deze economisch slechte tijden voor het zeggen hebben. In 1984 verhuist het bedrijf.

Pas in de jaren 90 wordt met het schoonmaken van de achtergebleven vervuilde grond begonnen. Dat kost uiteindelijk honderd miljoen gulden. Die operatie neemt, inclusief grondwatersanering, bijna dertig jaar in beslag. Om het einde ervan te markeren is voor de gelegenheid een krantje gedrukt.

In 2013, krijgt Groen daarvan het eerste exemplaar. Ze kijkt daarbij Gronings nuchter terug op jarenlange strijd tegen het vuil:  'de aanhouder wint. Als je niks doet, gebeurt er ook niks.'

Ernstig vervuild slib werd tientallen jaren door de roemruchte 'smeerpijp' vervoerd van Groningen naar Delfzijl. AAgrunol was de voornaamste bron van die vervuiling. Over de zware metalen die in de buis werden gemeten zei milieudeskundige Lucas Reijnders ooit: 'deze  concentraties kwik tref je weleens aan in de buurt van kwikmijnen.'

Op het gesaneerde terrein in de Oosterpoort is inmiddels woonwijk 'de Meeuwen' verrezen. Met veel groen en speeltoestellen. Een Groninger wethouder zei bij gelegenheid over het burgerprotest tegen de smerige fabriek: 'er was wel heel veel protest nodig voordat de onvermijdelijke conclusie werd getrokken.' De blokkade van het fabrieksterrein was dan ook één van vele acties. Ze vond plaats op deze dag in de geschiedenis, 2 februari 1981.