Nu al warm: wat betekent dat voor de droogte?

De lente komt al om de hoek kijken, we genieten van de zon, de terrassen zitten alweer vol. Maar hoe verhoudt zich dat tot de droogte van afgelopen zomer?

Eind vorig jaar meldden de betrokken instanties dat er 200 dagen regen nodig zouden zijn om de gevolgen van de droogte weer teniet te doen. Dat aantal dagen is bij lange na niet gehaald.

Dreigen er nu nieuwe problemen voor komende zomer? Die vraag legde RTV Noord voor aan diverse bedrijven en organisaties die vorig jaar te kampen hadden met de droogte.

De leestijd van dit bericht is ongeveer zes minuten. Daarna weet je van zes belangrijke partijen hoe het er op dit moment voorstaat met de droogte.

Zorgen om het veen

De gevolgen van de droogte verschillen per natuurgebied, vertelt Jacob de Bruin, ecoloog van Natuurmonumenten. 'Het moerasgebied in de Onlanden is gewend aan fluctuaties in de winter en zomer. Droogte is onderdeel van de dynamiek en biedt ook mogelijkheden voor riet en zegges.'

De droogval leidt tot inklinken en oxideren
Jacob de Bruin - ecoloog

De hogere gebieden, zoals de trilvenen, daar maakt hij zich wel zorgen over. 'Die hebben doorgaans een stabiele waterstand, zijn altijd nat. Afgelopen zomer zijn ze behoorlijk verdroogd. Dat leidt tot processen. De droogval leidt tot inklinken en oxideren.'

Bodemdaling

Door het inklinken daalt de bodem. En de oxidatie kun je vergelijken met het proces van een composthoop, legt De Bruin uit.

'Dat chemische proces zorgt ervoor dat de bodem voedselrijker wordt en er nieuwe plantensoorten gaan groeien. Vooral grassen profiteren ervan. En dat zorgt ervoor dat de bedreigde planten in het gebied onder druk komen te staan.'

Gedurende de zomer stond het waterpeil een meter lager dan normaal, dat haal je niet zomaar in
Jacob de Bruin - ecoloog

Meter lager

De Onlanden zelf zijn redelijk groot, en konden daardoor vrij veel hebben, vervolgt De Bruin. Dat gebied is redelijk lang nat gebleven.

'Vooral de kleinere gebieden, zoals bijvoorbeeld bij Westerbroek, hebben te lijden gehad onder de droogte. Daar is de waterstand ook nog niet hersteld. Gedurende de zomer stond het waterpeil een meter lager dan normaal, dat haal je niet zomaar in.'

Niet klimaatproof

De Bruin: 'Voor komende zomer is het afwachten hoe het gaat. Wat wel duidelijk is, is dat we beter moeten nadenken over het vasthouden van water. We moeten meebuigen met de ontwikkelingen. Nu is het zo dat we al het regenwater zo snel mogelijk afvoeren naar zee, terwijl we het in de zomer weer nodig hadden. Dat is niet klimaatproof.'

We moeten dus nadenken over hoe we dit kunnen veranderen, stelt de ecoloog. 'Het grootste probleem is de schaal. Je bent er niet met een paar natuurgebieden als buffer. Je moet schaal hebben. Maar we moeten ook rekening houden met landbouw en ruimte waar mensen wonen. Dat is ingewikkeld.'

In het Lauwersmeergebied is het vooral zand. Dat kan wel tegen een stootje
Jaap Kloosterhuis - Staatsbosbeheer

Vochtige grond

Aan de andere kant in onze provincie, in het Lauwersmeergebied, is het waterpeil aardig opgetrokken, al zit het nog niet op het niveau van voor de droge zomer, benadrukt boswachter Jaap Kloosterhuis van Staatsbosbeheer.

'Als ik kijk naar de gebieden die waren drooggevallen, dan staat er wel weer water in. Zoals bijvoorbeeld Ezumakeeg. En toen ik in november de schop in de grond stak in mijn achtertuin, was alleen het bovenste laagje nat. Nu is de eerste vijftig centimeter alweer vochtig.'

Groot verschil is volgens Kloosterhuis wel de ondergrond. 'In het Lauwersmeergebied is het vooral zand. Dat kan wel tegen een stootje. Het droogt op en wordt weer nat. Bij bijvoorbeeld veengrond zijn de gevolgen van droogte veel langer merkbaar.'

Dit heb ik in vijftien jaar tijd nog niet meegemaakt
Alwin Hut - Groninger Landschap

Geen laarzen

Dat merkt ook het Groninger Landschap. 'We zien dat in sommige gebieden de waterstand nog steeds 20 tot 40 centimeter lager is dan normaal. Vooral in veenweide en moerasachtige gebieden', vertelt Alwin Hut van het Groninger Landschap.

Als voorbeeld noemt Hut het Hunzedal-gebied. 'Daar was ik enkele weken geleden nog. Normaal moet je daar echt goede laarzen voor hebben, nu kon ik er bijna op gewone schoenen doorheen. Zo droog is het. Dit heb ik in vijftien jaar tijd nog niet meegemaakt.'

Tekort

Hut denkt dat veel mensen er niet bij stilstaan hoe lang de effecten van afgelopen zomer merkbaar zijn.

'Het heeft natuurlijk wel wat geregend de afgelopen maanden. Dus dan denkt men al snel dat het weer beter is. Maar dat is niet zo. Qua millimeters hebben we nog lang niet gehad wat we nodig hebben om de achterstand in te lopen.'

Plantengroei

Wat dit betekent voor bijvoorbeeld de plantengroei in zijn gebieden, durft Hut nog niet te zeggen. 'Het groeiseizoen moet nog beginnen. Het kan wel zo zijn dat bomen bijvoorbeeld later in bloei komen door de droogte. Maar het is ook weer niet zo dat de bodem helemaal is uitgedroogd natuurlijk.'

Volgens Hut worden de gevolgen groter als er meer van dit soort extreme zomers volgen. 'Dan krijg je echt veranderingen in de vegetatie. Dan zie je echt dat bijvoorbeeld ruigtekruiden gaan groeien en dat gaat dan ten koste van andere planten.'

Afbeelding
Sproeien werd deze zomer beperkt Foto: Jannes Wiersema

Schaarste deels ingelopen

Niet alleen natuurorganisaties hadden te maken met droogte. Ook voor de waterschappen was het afgelopen zomer crisistijd. Er werd in het Westerkwartier een gedeeltelijk sproeiverbod ingesteld, en waterschappen hadden wekelijks overleg over hoeveel water er uit het IJsselmeer mocht worden gepompt.

Die schaarste is deels ingelopen, meldt woordvoerder Cora Kuiper van waterschap Hunze en Aa's. 'Het grondwaterpeil is behoorlijk bijgetrokken, maar het zit wel onderin de marge.'

Onderin de marge

Hunze en Aa's houdt het grondwaterpeil bij en legt dit langs een bepaalde maatstaf. 'Wat dat betreft zitten we wel aan de onderkant van wat we willen hebben, maar het valt binnen de marge.'

Voor komende zomer maakt Hunze en Aa's zich nog geen zorgen. 'Als blijkt dat er weer water moet worden aangevoerd, dan doen we dat', aldus Kuiper.

De buffers, die vooral bedoeld zijn om de pieken op te vangen, waren redelijk snel weer op niveau
Tabitha Petter - Waterbedrijf Groningen

Droge percelen

Een groep die de gevolgen van de droogte afgelopen zomer ook merkte, zijn de boeren. Ook daar zijn de gevolgen nu nog merkbaar. 'Je ziet dat veel percelen relatief droog zijn. Het water in bijvoorbeeld de sloten is beperkt aangevuld', zegt Henk Smith van LTO Noord.

Of dat gevolgen heeft voor de komende zaai- en oogstperiode, kan Smith nog niet zeggen. 'Ik maak me niet hele grote zorgen. De natuur heeft een groot corrigerend vermogen. Bovendien is de grond bij ons eerder te nat dan te droog. Een te natte grond geeft vaak grotere problemen.'

Een langere droogteperiode zou wel problematisch worden. 'Om gewassen te laten kiemen heb je twee elementen nodig: warmte en vocht. Bij een langere droogteperiode ontbreekt dat tweede element. Maar zover is het nu nog niet', benadrukt hij.

Komende zomer

Voor het Waterbedrijf Groningen was het afgelopen zomer schipperen. De leverancier van ons drinkwater riep regelmatig op zuinig aan te doen met water en niet dagelijks ons gazon te besproeien.

Inmiddels is daar de waterhuishouding weer op orde. 'De buffers, die vooral bedoeld zijn om de pieken op te vangen, waren redelijk snel weer op niveau. Belangrijker zijn onze bronnen. Het heeft wel langer geduurd voordat die weer gevuld waren', vertelt woordvoerder Tabitha Petter.

Bij het Waterbedrijf zijn ze vooral bezig met komende zomer. Daarvoor neemt het bedrijf verschillende maatregelen.

Lees ook:

- Waterbedrijf drukt klanten op het hart: 'Water kan schaars worden'
- Waterschap: betere afstemming in tijden van extreme droogte
- Zuidoost-Groningen was de droogste plek van de provincie
- Dossier droogte

Meer over dit onderwerp:
droogte GRONINGEN
Deel dit artikel:

Recent nieuws