'Het weer verandert en dat gaat ons nog opbreken'

Het lijkt wel zomer, maar het is eind februari. Wat betekent dat voor de natuur? 'Ik stuif naar buiten om ervan te genieten, maar heb wel mijn zorgen', zegt boswachter Bart Zwiers van Natuurmonumenten.

'De natuur loopt nu een dikke maand voor op schema. Alles fluit en lijkt terug te komen, maar als het weer koud wordt, dan hebben die dieren wel een probleem', zegt Zwiers, die onder meer in De Onlanden werkt. 'Neem het lieveheersbeestje, daar is nog geen voedsel voor. Ze eten vooral bladluizen en die zijn er nog niet.'

Zingende veldleeuwerik

'Je hoort 's morgens vogelgezang, dat merkt iedereen', zegt boswachter Jaap Kloosterhuis van Staatsbosbeheer. Hij is vooral actief in het Lauwersmeergebied. 'Vorige week hoorde ik de veldleeuwerik weer zingen, meestal is dat pas zo'n veertien dagen later. Ik zag net ook alweer insecten in mijn gebied die er normaal nog niet zijn, zandbijen bijvoorbeeld.'

'Als de sodemieter zingen'

Ecoloog Jan Doevendans uit Stad heeft ook al allerlei dieren waargenomen die normaal gesproken in deze tijd van het jaar nog helemaal niet actief zijn.

'Vlinders, bijen, de eerste dwergvleermuizen vliegen al. De eerste tjiftjafs heb ik alweer horen zingen. In de natuur telt dat je moet opschieten als je je wilt voorplanten. Dus die tjiftjaf denkt: 'Ik moet als de sodemieter gaan zingen nu, om de buurman de loef af te steken'.'

'Totaal niet zorgwekkend'

Overigens hebben lang niet alle vogels al nesteldrang, nuanceert onderzoeker Christiaan Both van de Rijksuniversiteit Groningen. 'Ik zie wel wat reactie, maar het is totaal niet zorgwekkend. De meeste vogels wachten tot de dagen weer wat langer worden.'

'Een aantal vogels reageert wel op de warme dagen. Er zijn bijvoorbeeld al meerkoeten die nesten bouwen, dat is eerder dan normaal. Maar bij de meeste vogels hangt het niet af van de temperatuur, maar van de daglengte. Ze hebben een interne klok. En vanwege die klok gaan ze niet ineens eieren leggen als het wat warmer wordt, dan doen ze als de dagen langer worden. Over twee weken kan het weer gaan vriezen, dan wil je geen eieren in je nest.'

Afbeelding
Een lieveheersbeestje in een tuin in Noordlaren (Foto: Henk Tiesinga)

Jaap Kloosterhuis ziet nóg een effect van het verrassend warme meer in 'zijn' Lauwersmeergebied. 'De enorme aantallen bezoekers die we krijgen! Ik moet nu al de eerste kano's uit afgesloten gebied plukken.'

Ons leven gaat radicaal veranderen, daar kan je je geen voorstelling van maken
Bart Zwiers - boswachter

Komt het door klimaatverandering?

Zomers weer in de winter, komt dat door klimaatverandering? Onderzoeker Both, die zich in zijn werk vooral richt op trekvogels, ziet al dat sommige soorten eerder terugkeren uit het warme zuiden naar hier. 'Zoals bij de bonte vliegenvanger, de soort waar ik aan werk. Dat is een reactie op klimaatverandering.'

Boswachter Zwiers is stellig. 'De natuur heeft al langer signalen afgegeven dat het misgaat. Klimaatverandering gaat veel harder dan verwacht. Ik houd mijn hart vast, als ik denk aan mijn eigen kinderen. Dit is niet meer te stoppen. Ons leven gaat radicaal veranderen, daar kan je je geen voorstelling van maken.'

'Rekening mee houden'

Kloosterhuis houdt nog een slag om de arm. 'Je kan niet zeggen dat het door klimaatverandering komt, maar het ligt wel voor de hand. Het klimaat gaat over een periode van veertig jaar. Maar ik wil geen risico nemen. Als de mens verstandig is - en dat is niet zo - dan zou ik er maar rekening mee houden.'

Al valt het niet mee om zo te leven dat de natuur daar geen schade door oploopt, beseft Kloosterhuis. 'Ik rijd ook met de auto naar het werk, we zijn allemaal medeplichtig. Ik probeer wel zo weinig mogelijk plastic te gebruiken, bijvoorbeeld. En weinig van de bioindustrie.'

'Onze kinderen zullen ons er op afrekenen', zegt Zwiers over de aanpak van de klimaatproblematiek. 'De tijd van hopen is voorbij, het is nu tijd voor actie! We krijgen een andere manier van welvaart straks, die overigens misschien zelfs wel toeneemt. We importeren nu voor gigantisch veel geld aan brandstof. Investeer dat bijvoorbeeld in zorg, en onderwijs. We kunnen het met zonne- en windenergie redden, maar de economische belangen zijn te groot.'

Afbeelding
17 graden in Roodeschool, eind februari (Foto: Jannes Wiersema)

'Te warm, te koud...'

Ook Jan Doevendans wijst op klimaatverandering en de gevolgen die dat gaat hebben.

'Het weer verandert. En dat gaat ons nog opbreken. Te warm, te koud, te veel regen, of te droog. Er komen heel andere ritmes, met enorme schades die we niet gewend zijn. Zie de verzakkingen in het veengebied. Soms een halve meter, dat is veel! Woningen kunnen scheuren, dat kost bakken vol met geld. Dat zijn we helemaal niet gewend.'

Depressief worden schiet ook niet op, ik zit dus lekker buiten te werken
Jan Doevendans - ecoloog

'Bij het inklinken van veen komt ook CO2 vrij, in behoorlijke hoeveelheden', zegt Doevendans.

'En dat is niet ingecalculeerd. Zo werkt het als versneller voor de problemen. Voor ons is dat ongemakkelijk en kostbaar, voor de natuur op de lange termijn maakt het geen ruk uit. Er komen andere soorten voor in de plaats, zoals ooit de dino's en mammoeten zijn uitgestorven.'

Toch ziet Doevendans ook de zonnige kant. 'We moeten het er maar mee doen. Depressief worden schiet ook niet op, ik zit nu dus gewoon lekker buiten te werken. Dat heb ik nog nooit gedaan op 27 februari.'

Regendans

'Wij mensen genieten ervan, maar de natuur smacht naar water', zegt Zwiers over het zonnige en warme weer, dat bovenop de lange droogte van vorig jaar zomer komt.

'We moeten maar een regendans doen met z'n allen. Straks komt ook bijvoorbeeld de oogst in het gedrang, huizen die verzakken. Er is wel echt wat aan de hand. Dit is nou klimaatverandering. Mensen gaan het nu echt voelen.'

De uitsmijter is voor Jaap Kloosterhuis: Lachend: 'Uiteindelijk gaan we toch allemaal naar de sodemieter, dus wat maakt het uit?'

Lees ook:

- In exact een jaar van ijzige kou naar terrasjesweer
- Nu al warm: wat betekent dat voor de droogte?
- Hooikoorts wel eerder, maar niet erger: 'Blijf vooral niet klungelen'

Meer over dit onderwerp:
natuur GRONINGEN
Deel dit artikel:

Recent nieuws