'Haal Groningen uit de misère, geef een drost de macht'

Hoe trek je het aardbevingsgebied uit de misère? Door een krachtig bestuurder aan te stellen met verregaande bevoegdheden. Iemand die meters kan maken, zegt NoordZaken-opiniemaker Marco Smit. Hij bekijkt tegenwoordig vanuit Flevoland hoe het er in Groningen aan toe gaat.

Door Marco Smit

Het versterkingsproces voor de afhandeling aardbevingsschade is muurvast gelopen in de dikke klei. Provinciale en gemeentelijke bestuurders staan lijnrecht tegenover elkaar. Terwijl ze naast elkaar zouden moeten staan en samen een vuist zouden moeten maken richting Den Haag. Onderzoek van RTV Noord liet precies zien waar de schoen wringt.

Klein en verdeeld

Provinciale partijen zijn onderling te klein en te verdeeld, zo blijkt uit de recente verkiezingsuitslag. Bewoners en bedrijven in het bevingsgebied staan onzeker over hun toekomst met lege handen. Ze moeten terug naar Start en mogen niet langs de aannemer of de bank.

Minister Wiebes noemde de aardbevingsproblematiek 'Nederlands overheidsfalen van on-Nederlandse proporties'. Daar zit geen woord Spaans bij.

Radicaal anders

Als we hier te maken hebben, en dat hébben we, met een overheidsfalen van on-Nederlandse proporties, dan helpt alleen een oplossing van on-Nederlandse proporties. Iedereen wíl de regie, maar geen van de instituties hééft de regie. Het is duidelijk dat de overheden er onderling niet uit komen. Het moet radicaal anders. Groningen heeft een landdrost nodig.

Bij overheidsfalen van on-Nederlandse proporties helpt alleen een oplossing van on-Nederlandse proporties
Marco Smit

Mijn nieuwe werkgebied, de polders van het Zuiderzeegebied, werd na de oorlog tijdelijk bestuurd door een landdrost, voordat de polders officieel de provincie Flevoland werden. Een drost is een oer-Nederlandse functie die al voorkomt in de 17e eeuw: P.C. Hooft is een van onze bekendste drosten. Een landdrost is tijdelijk als enige verantwoordelijk voor bestuur en uitvoering en kan zo snel meters maken in complexe situaties.

In de weg

De bestuurlijke verantwoordelijkheden en bevoegdheden zoals die vastliggen in 'het Huis van Thorbecke' werken uitstekend in Nederland en dat moeten we koesteren. De andere kant van de medaille is dat de Groningse ramp laat zien dat ditzelfde bestuurssysteem een oplossing ook in de weg kan staan: iedereen is een beetje verantwoordelijk, dus niemand is echt verantwoordelijk en niemand neemt die verantwoordelijkheid. Maar wijst bij voorkeur naar het falen van de ander.

Speciale wet

Ik pleit daarom voor een oplossing van on-Nederlandse proporties: een speciale wet, die aan een persoon die boven alle twijfel verheven is tijdelijk álle macht geeft. Iemand die zelfstandig besluiten kan nemen en die de overheden (en de NAM) opdracht kan geven om die besluiten uit te voeren.

Stevig kader

Ongeacht wat iedereen ervan vindt of wat ieders formele bevoegdheden waren. Tijdelijk, dus voor een periode van bijvoorbeeld 5 jaar. In ieder geval langer dan de verkiezingstermijn van de gemiddelde bestuurder en gedekt door een stevig juridisch kader.

Heldere opdracht

Een landdrost dus, die met een heldere opdracht knopen kan doorhakken zonder eindeloos gezever. Geen onderzoeken meer, geen juridisch getreuzel, geen ruimte voor ego's (dus bij voorkeur een vrouw!), geen machtspolitiek, maar focus op resultaat: veilige huizen, herstel van vertrouwen en economisch perspectief. De overheden betalen de rekening en voeren uit. Niet meer, niet minder.

Geen belangenclubs of consultants meer aan tafel. Slechts één groep van de allerbeste expert
Marco Smit

Geen belangenclubs of consultants meer aan tafel. Slechts één groep van de allerbeste experts, die vanuit de hele wereld worden ingevlogen en zonder last of ruggenspraak de drost kan ondersteunen met raad en advies.

Daarom (X 3)

De 'waarom'-vraag is namelijk allang beantwoord. Veiligheid moet gegarandeerd: daarom. We moeten van het gas af: daarom. Groningen moet leefbaar blijven: daarom.
De 'wat'-vragen zijn ook allang beantwoord: de huizen en gebouwen moeten versterkt en het Rijk en de NAM moeten betalen. De landdrost bepaalt wie, wat, wanneer en hoe. En dit moet de economie een boost van on-Groningse proporties gaan geven. Perspectief dus.

Moed

Het zou van moed getuigen als alle bestuurders tijdelijk een stap opzij zouden doen en de landdrost een kans zouden geven. Met in de eerste plaats de Eerste en Tweede Kamer, want alleen daar kan een zogenaamde Lex Specialis (een speciale wet) worden aangenomen die dit mogelijk maakt.

Volbracht

Een opdracht dus aan alle Groningse Kamerleden om gezamenlijk deze initiatiefwet in te dienen en niet te wachten op de parlementaire enquête. En als de opdracht is volbracht, gaan we terug naar het Huis van Thorbecke en kunnen de overheden doen waar ze wel goed in zijn. In het belang van Groningen.

Marco Smit is oud-bestuurslid van Economic Board Groningen, de organisatie die de aardbevingsregio een impuls geeft. Sinds 1 maart is hij directeur van Horizon Flevoland, de regionale ontwikkelingsmaatschappij voor die provincie. Dit was zijn laatste opinie voor NoordZaken.

Lees ook:

- Economic Board Groningen: 'Die honderd miljoen is goed besteed'

Meer over dit onderwerp:
Ondernemers NoordZaken economie opinie GRONINGEN
Deel dit artikel:

Recent nieuws