Beter weters: 'Nooit weer met een potlood!'

'We waren vroeger moderner', verzuchtte commissaris van de Koning René Paas. Want weer telden we handmatig de stemmen die met rood potlood waren uitgebracht bij de Provinciale verkiezingen. Terug naar de stemcomputer, Beter Weters?

10 jaar potlood

Mijn zoon van 27 kan zich niet herinneren ooit op een computer te hebben gestemd. Het betekent dat we al bijna 10 jaar weer met een potlood stemmen (klopt: gedoe in 2007 en gestopt in 2009). Los van een stukje nostalgie valt er geen enkel voordeel van op te noemen. Bij de laatste verkiezingen is wel gebleken dat het handmatig tellen van stemmen vrijwel altijd leidt tot een verschil van (enkele) stemmen.

Nooit weer

Daarnaast moeten we het doen met een inschatting die gedurende de hele nacht wordt bijgesteld en ook soms dagen later nog tot een aanpassing leidt. Het is zeker heel bijzonder dat we verhuizingen mogen doorgeven, belastingformulieren mogen invullen en versturen en al onze bankzaken kunnen doen met een voldoende beveiliging, maar dat we er niet in slagen een computersysteem te bedenken dat minimale risico's van fraude oplevert.

Ik zeg: aan de slag en na de Europese verkiezingen nooit weer met een potlood. Dan kunnen we weer na een verkiezing op een normale tijd naar bed.

Afbeelding

Er zit niks anders op

Een paar weken geleden bleek bij stemmingen in Zwitserland dat zelfs goed doordachte methoden van stemmen via de computer nog steeds te manipuleren zijn. Het probleem is dat zodra er een risico op manipulatie bestaat er mensen zullen opstaan die de betrouwbaarheid van de verkiezingsuitslag gaan betwisten. En dan heb je de poppen aan het dansen. De complottheorieën zijn dan helemaal niet meer uit de lucht te krijgen. En die vergiftigen nu al flink de publieke opinie. Er zit niks anders op dan het voortgezet gebruik van stembiljetten.

Spanning erin

Maar de verwerking ervan kan wel veel sneller. Dat betoogde de commissie van Beek in 2016. Bijvoorbeeld door de biljetten na de sluiting van de stemlokalen in te scannen en zo snel te verwerken. Dan is er aan het eind van de avond een uitslag. Het fenomeen van een beetje spannende verkiezingsavond blijft zo bestaan. Is best aardig, beetje spanning er in houden.

Afbeelding

Doorslaan

Het gehannes met het toestaan van wel of niet stemcomputers vind ik bespottelijk. Een ander woord kan ik er niet aan geven. Omdat er ergens bij een onderzoeksinstelling een of andere freak aan het knutselen slaat, en dan een lekje of openingetje vindt, zijn die stemcomputers ineens onbetrouwbaar en gevaarlijk?! Het bewaken van de digitale veiligheid kan ook doorslaan.

Stemmetje meer of minder

En dat zien en beleven we hier. Overal in de wereld worden die dingen gebruikt, maar in Nederland weten we weer beter. En mocht er wat gebeuren? Dan hebben we het hoofd aller stembureaus toch om te zeggen dat het allemaal binnen marges blijft, en niet onaanvaardbaar foutief en dergelijke?! Een stemmetje meer of minder is toch niet echt van belang? Zolang dát nog gedebiteerd kan worden, kunnen die stemcomputers ook.

Afbeelding

Democratisch drijfzand

Dit is wel een beetje neuzelen op de vierkante meter van het stemhokje. Het handmatig tellen afdoen als charmante folklore volstaat niet, de stemcomputer als ultieme privacyvijand evenmin. Dat er nu enkele zetels zijn verdeeld op democratisch drijfzand is reden tot zorg. Dat bezorgt een kater bij betrokkenen en verantwoordelijken. Maar deze zorgen staan in geen verhouding tot een ander getal: 57%. De opkomst van vorige week. Dat betekent dat heel veel Groningers een wandeling naar de stembus niet de moeite waard vonden. Dat reken ik de politiek in de volle breedte aan.

Luisteren belangrijker

Uiteraard willen politici de symptomen snel bestrijden met 'opinietjes' over stemcomputers en het 'beter betrekken van burgers bij beleid' maar daarmee krijgen we geen mens méér naar de stembus. Als ons een halve democratie rest, dan volstaan alleen grote antwoorden. Die gaan over zeggenschap van gewone mensen over hun wijk, werk en wereld. Het vraagt van politici iets waar ze constant zo slecht in blijken: luisteren naar mensen, de staat van de samenleving analyseren, een stevig alternatief formuleren voor wat nu misloopt en dan heel hard werken aan verandering. Dat is iets groter dan je druk maken over een potlood op verkiezingsdag. 

Afbeelding

 

Niet uit te sluiten

Vreemd dat het elektronisch stemmen nog steeds niet geschiedt. Dit in een tijd dat elektronica en computers overal met veel succes hun intrede deden. In bijvoorbeeld de vliegtuigindustrie. In de ruimtevaart. In de medische wereld en in de landbouw. Natuurlijk kan er gehackt worden. Dat geldt ook binnen de hierboven genoemde gebieden. Daar kun je je tegen wapenen, al is het nooit helemaal uit te sluiten.

Afgelopen dat tellen

Mijns inziens ontbreekt de politieke wil. Er is over dit thema namelijk nauwelijks debat. Daarom is het juist goed dat onze Groninger commissaris van de Koning Rene Paas dit debat nadrukkelijk wel aansnijdt. Het eindeloos persoonlijke en fysiek tellen en hertellen van de stemmen kan en  moet maar eens afgelopen zijn.

Afbeelding

Niet van deze tijd

René Paas heeft wel degelijk een punt. we kunnen alles op het gebied van computers, maar simpel stemmen met een stemcomputer kan blijkbaar niet. Het is toch  niet meer van deze tijd dat we met het potloodje moeten stemmen en tot diep in de nacht stemmen moeten tellen, met alle fouten die daarbij horen. Een kleine groep is van oordeel dat de stemcomputer van buiten af te manipuleren valt.

Nooit bewezen

Deze kleine groep heeft dus de verantwoordelijken ervan overtuigd dat het waar is. Bij mijn weten zijn er nooit problemen geweest met de stemcomputer en is ook niet bewezen dat het kan. Het is een gedachte kronkel en niet meer dan dat. Ja en wat er allemaal wel niet zou kunnen? Heel veel. Het zou misschien kunnen dat Pasen en Pinksteren op één dag vallen, maar ook dat is nog nooit gebeurd . Maar het zou kunnen. Snel terug die stemcomputers en er blijft ons een hoop ellende bespaard.

Afbeelding
 

Technisch probleem

Toen ik vorige week mijn stem uit mocht brengen, trof ik een lange rij aan bij het stembureau. Het lag niet aan een extreem hoge opkomst, maar aan een technisch probleem. Wat bleek: de iPad waarop de gegevens van de kiesgerechtigden stonden werkte niet. De controle moest via een enorm lange papieren uitdraai. Ik kon er om gniffelen.

Kom op Overheid!


Het is 2019. Auto's rijden autonoom. Robots voeren lastige operaties uit. Een gemiddelde smartphone heeft meer rekenkracht dan alle computers van het Pentagon in 1990. Ik mag digitaal mijn belastingaangifte doen, geld overmaken en me identificeren bij de overheid. Maar digitaal stemmen? Nee, dat kan niet veilig. Eerlijk gezegd begrijp ik er niets van. Kom op zeg, overheid doe je best!

Afbeelding

Meer over dit onderwerp:
beterweters beterweterspolitiek GRONINGEN
Deel dit artikel:

Recent nieuws