ICT-ers: 'De stemcomputer is een slecht idee dat maar niet dood wil'

'Wat een naïef geloof in de mogelijkheden van technologie'. Dat schrijven twee Groningse ICT-ondernemers in reactie op CdK René Paas en ons Beter Weters-panel, die verzuchten dat stemmen met potlood echt niet meer kan.

Afgelopen Provinciale Statenverkiezingen en Waterschapsverkiezingen werd in Groningen ouderwets met potlood en papier gestemd, terwijl dat eerdere verkiezingen met een stemcomputer ging. Commissaris van de Koning in Groningen René Paas stelde daarop dat we 'vroeger moderner waren'. In onze rubriek Beter Weters fileerde het panel het ouderwetse stemmen met potlood.

Dit ingezonden stuk is daar een reactie op. We plaatsen hem integraal.

'De stemcomputer: een slecht idee dat maar niet dood wil'

Door Peter Jaap Blaakmeer en Ronald Mulder, ICT-ondernemers in Groningen

De schrik slaat je om het hart als je de pleidooien van sommige politici hoort voor het 'efficiënter maken' van het verkiezingsproces, bijvoorbeeld door stemcomputers in te voeren. Wat een gebrek aan begrip van het belangrijkste proces in een democratie: de verkiezingen. En wat een naïef geloof in de mogelijkheden van (computer)technologie.

Een kleine bloemlezing uit het Beter Weters-artikel. 'Een kleine groep is van oordeel dat de stemcomputer van buiten af te manipuleren valt. (...) Bij mijn weten zijn er nooit problemen geweest met de stemcomputer en is ook niet bewezen dat het kan', meent Hendrik Klap.

Nou nee, dat laatste is wél bewezen, en die 'kleine groep' bevat in ieder geval alle experts op dit gebied, inclusief de twee parlementaire adviescommissies die hierover in 2006 en 2007 hebben gerapporteerd.

Integriteit niet meer te garanderen

'Omdat er ergens bij een onderzoeksinstelling een of andere freak aan het knutselen slaat, en dan een lekje of openingetje vindt, zijn die stemcomputers ineens onbetrouwbaar en gevaarlijk?!' vraagt Fokke Fennema retorisch. Ja, precies, want die 'freak' zou ook voor een buitenlandse veiligheidsdienst kunnen werken. Of een binnenlandse. Het punt is: zodra de theoretische mogelijkheid van manipulatie bestaat, kun je de integriteit van een verkiezing niet meer garanderen - want bewijs maar eens dat je systeem niet gehackt is.

Hertellen tot diep in de nacht is op de verkiezingsavond vervelend, maar draagt bij in het vertrouwen in de uitkomst
Ronald Mulder - ICT-ondernemer

'Ja maar ook in het huidige systeem worden fouten gemaakt.' Dat klopt. Foutloze systemen bestaan niet. Het gaat erom dat het proces controleerbaar is, en dat fouten hersteld kunnen worden als ze grote gevolgen dreigen te hebben. Hertellen tot diep in de nacht, omdat je zeker wilt weten dat die ene zetel terecht naar partij A gaat, is op de verkiezingsavond vervelend, maar draagt uiteindelijk bij aan het vertrouwen in de uitkomst.

'Je moet het systeem maar vertrouwen'

De laatste van de twee adviescommissies die we hierboven noemden, de commissie Inrichting Verkiezingsproces, heeft in haar eindrapport acht waarborgen geformuleerd waaraan verkiezingen zouden moeten voldoen.

Stemcomputers scoren slecht op drie daarvan: transparantie, controleerbaarheid en integriteit. Waar het huidige papieren proces van begin tot eind waarneembaar en begrijpelijk is, komt er bij een stemcomputer altijd een punt dat je 'het systeem maar moet vertrouwen'. In een tijd van toenemend wantrouwen in de politiek is dat, op z'n zachtst gezegd, niet handig.

Wel iets te doen

Is er dan niets te verzinnen om het proces efficiënter te maken, zodat die arme politici en journalisten op de verkiezingsavond op tijd naar bed kunnen? Jawel, je zou het tellen van de stemmen (gedeeltelijk) kunnen automatiseren.

In 2007 werd dit nog afgeraden, omdat scanners en software niet goed met de (typisch Nederlandse) enorme stemformulieren overweg konden. Maar beeldherkenning en -verwerking zijn gebieden waar sindsdien enorme vooruitgang is geboekt. Een stapel (offline!) iPads en (open source!) software, die we in Groningen zelf kunnen bouwen, zouden de klus moeten kunnen klaren.

Laten we daar onze energie in steken, en ophouden over stemcomputers. Dan kunnen we niet alleen op tijd naar bed, maar ook nog rustig slapen.

Af en toe publiceren we bij RTV Noord gastblogs: stukken die binnenkomen bij de redactie, of verhalen die ons opvallen op blogs en sociale media. De redactie kan artikelen inkorten.

Lees ook:

- Beter weters: 'Nooit weer met een potlood!'
- Column: Vertrouwen we het rode potlood nog wel?
- Paas wil stemcomputer terug: 'We waren vroeger moderner'

Meer over dit onderwerp:
ps2019 gastblog GRONINGEN
Deel dit artikel:

Recent nieuws