Stad Groningen herdenkt bevrijding door Canadezen: 'Vergeet het nooit meer'

'Het is fantastisch om in een land te leven waar je vrij kunt zijn, waar je kunt zeggen wat je wilt en waar je een arm om de ander slaat die het moeilijk heeft. Dat is ook het symbool van deze dag: de bevrijding van Groningen.'

'16 april 1945, vergeet het nooit meer.' Met deze woorden besloot burgemeester Peter den Oudsten dinsdag zijn toespraak tijdens de herdenking van de bevrijding van Groningen. Op de kop af 74 jaar geleden.

De herdenking vond plaats bij het monument 'Twee bruggen' bij de Oostersluis in de stad. Tijdens de bevrijding in april '45 werd er zwaar gevochten. De Duitsers vluchten via de brug over de Oostersluis de stad uit, richting Delfzijl. Om de Canadezen tegen te houden hadden ze de brug over de sluis en het Van Starkenborghkanaal opengedraaid.

Met de hand draaien

De 82-jarige Onno Dijkema uit de stad heeft het nog helder op z'n netvlies staan. Het waren zijn oom Pop, z'n vader Jacob-Jan en zijn broer die de Canadezen destijds te hulp schoten. 'Mijn oom was betrokken geweest bij de bouw van de bruggen. Hij wist dat je de brug vanuit de kelder met de hand open kon draaien.'

'Aangekomen in de kelder zijn ze toen gaan draaien. Om de beurt en met de hand', vertelt Dijkema. 'Beetje bij beetje ging de brug naar beneden.'

Het is heel belangrijk voor ons allen om te blijven herinneren
Peter den Oudsten - burgemeester Groningen

Zware gevechten

'Er is zwaar gevochten rond de bevrijding van Groningen', aldus Den Oudsten tijdens de herdenking. 'Er zijn meer dan honderd Groningers omgekomen, en er zijn zo'n veertig Canadese soldaten gesneuveld om deze stad te bevrijden. Dat zijn allemaal mensen die gevochten hebben voor onze vrijheid. Dat is heel belangrijk voor ons allen om te blijven herinneren.'

Monument

De leerlingen van basisschool Oosterhoogebrug die bij de herdenking aanwezig zijn hangen aan de lippen van de burgemeester. De school heeft het monument dit jaar geadopteerd. Het is een plaquette met een Maple leaf en de volgend tekst:


Twee bruggen

We slaan een brug naar het verleden:
het is 16 april 1945
Ze zijn hier
en kunnen niet verder, de Canadezen
Beide bruggen bij de sluis staan open
en terwijl Pop, Jacob-Jan en Jan Dijkema
bezig zijn er één neer te halen
met gevaar voor eigen leven
Vallen aan weerszijden doden
Roy Coffin die de Dijkema's dekking gaf
is de naam van één van hen
Door naar Delfzijl! Een beslissende dag
Denk en doe als Roy
Die een brug naar de toekomst sloeg
Je bent hier

Een deel van de tekst op het monument (Foto: Peter Steinfort/RTV Noord)

Afbeelding

'Het was afgrijselijk'

Het verhaal over de dood van de 22-jarige Canadese soldaat steekt trouwens iets anders in elkaar. Dijkema zag het destijds voor z'n ogen geburen.

'Roy Coffin liep samen met drie andere soldaten achter een tank die richting de brug reed. Hij liep achter de tank vandaan omdat er nog hekken voor de brug stonden. Op dat moment werd hij doodgeschoten door de Duitsers die aan de andere kant van het kanaal in de loopgraven lagen. Het was afgrijselijk.'

In veiligheid

Ondertussen zaten Pop, Jacob-Jan en zijn zoon nog altijd in de machinekamer onder de brug. 'Zodra mijn oom naar buiten kwam, werd hij door de Duitsers in zijn arm geschoten. Mijn broer heeft zowel Pop als mijn vader toen in het water van de sluis gegooid en is er vervolgens zelf achteraan gedoken. Zo hebben ze zich uiteindelijk in veiligheid gebracht.'

Onno Dijkema doet zijn verhaal (Foto: Peter Steinfort/RTV Noord)

Afbeelding

'Belangrijk dat we hier staan'

'Het is belangrijk dat we hier staan. Dat we het verhaal opnieuw vertellen' aldus Den Oudsten tijdens de herdenking tegen de aanwezigen.

'Wij leven in een van de rijkste landen van de wereld en dat maakt dat wij alles hebben om ons gelukkig te voelen. Dat kan alleen maar als je samenwoont met mensen die je respecteert en als je probeert om anderen te helpen die het moeilijk hebben. Vrijheid, niet wegkijken en zorgen voor de ander.'

Ik ben één van de weinigen die dit eigenlijk nog kan vertellen
Onno Dijkema

Trots

Na de oorlog werd de oom van Onno Dijkema geëerd met een eigen straatnaam: de Pop Dijkemaweg in Oosterhoogebrug. 'Tuurlijk ben ik enorm trots. Ook op mijn vader en m'n broer. Het was geweldig, iedereen was blij.'

Onno is even stil en veegt een traan uit zijn oog. 'Ik ben één van de weinigen die dit eigenlijk nog kan vertellen. Ik denk dat er niet zoveel meer zijn.'

Meer over dit onderwerp:
GRONINGEN
Deel dit artikel:

Recent nieuws