Wat je moet weten over lachgas: 'Een keertje is niet zo erg'

Lachgas in het uitgaansleven, het wordt een steeds vertrouwder beeld. Zo ook tijdens Koningsnacht en Koningsdag in onze provincie. Wat is het, wat doet het en wat zijn de risico's van het gebruik van lachgas?

Na Koningsnacht en Koningsdag zien de mannen en vrouwen van Stadsbeheer een trend. 'We zijn heel veel ballonnen en lachgaspatronen tegengekomen', zei teamleider Richard Oosterloo na de festiviteiten. 'De tribune bij het VVV-kantoor aan de Grote Markt lag bezaaid met ballonnen.'

Wat is lachgas?

'Lachgas is een kleurloos, niet-irriterend, zoetgeurend en zoetsmakend gas, dat vanaf eind 18de eeuw in de geneeskunde gebruikt wordt om patiënten kortdurend onder narcose te brengen', schrijft het Trimbos-Instituut in haar factsheet lachgas.

Tegenwoordig wordt het niet vaak meer als narcosemiddel gebruikt, omdat er sterkere middelen zijn. Wel wordt het nog gebruikt als kortdurende pijnstiller, door onder meer tandartsen en in ambulances. Lachgas wordt ook gebruikt als drijfgas voor bijvoorbeeld slagroomspuiten.

De laatste jaren is het gebruik van lachgas als partydrug in opkomst. Vaak wordt lachgas dat afkomstig is uit een patroon voor een slagroomspuit dan losgelaten in een ballon en vervolgens vanuit die ballon geïnhaleerd.

Lachgasballonnen op de grond in het uitgaansleven in Stad (Foto: Merijn Slagter/RTV Noord)

Afbeelding

Wat doet lachgas als je het als partydrug gebruikt?

'De naam zegt het al: het geeft een roesje', zegt Rob Otten, preventiemedewerker van Verslavingszorg Noord Nederland (VNN). 'De werking is maar heel kort, een paar minuten.'

Het Trimbos-instituut omschrijft het zo: 'Lachgas wordt gebruikt als roesmiddel wegens de
milde, psychedelische effecten.'

Mathijs Hulst (24) van jongerenorganisatie Jimmy's Groningen gebruikt ook wel eens lachgas. 'Je voelt wat tintelingen, alles gaat ook iets trager. Je gaat ook echt mee op de muziek. Je moet niet te lang zonder zuurstof zitten, dan valt het wel mee. Maar als je niks voelt en te lang doorgaat met de ballon, kan het wel echt schadelijk zijn.'

'Ik ben wel een keer te lang doorgegaan, toen had ik drie weken lang last van terugkerende hoofdpijn.'

'Ik ken ook genoeg mensen om me heen die het wel eens gebruiken. Op feestjes, of tijdens het uitgaan. Je bent eventjes in een roes, maar daarna weer nuchter. Dat is een voordeel.'

Mathijs Hulst in Noord Vandaag over lachgas:

Welke invloed heeft het op de gezondheid?

'Je veroorzaakt een tekort aan zuurstof, gebruikers vallen soms even weg. Iedereen snapt dat het niet geweldig gezond voor je is', zegt Otten. 'En als je het heel veel gebruikt, kan je een gebrek aan vitamine B12 krijgen. Maar dan heb je het over idiote hoeveelheden.'

Als je een tekort aan vitamine B12 hebt, kan je in het meest extreme geval een dwarslaesie oplopen, als gevolg van neurologische schade. De NOS portretteerde in januari vorig jaar een man die zo'n honderd lachgaspatronen per dag gebruikte en daardoor in een rolstoel terechtkwam.

Eigenlijk zou je niet in het verkeer moeten na gebruik
Rob Otten - preventiemedewerker VNN

Otten wijst wel op de gevaren van lachgas in het verkeer. Niet van mensen die al rijdend lachgas gebruiken, maar juist na gebruik gaan autorijden.

'Daar hoor je weinig over. Maar je bent minder alert, ook na die twee minuten die de roes duurt. Je blijft uren minder oplettend. Dus eigenlijk zou je niet in het verkeer moeten na gebruik.'

Zijn er meer gezondheidsgevaren?

Anderhalve week geleden trokken brandwondencentra in Groningen, Beverwijk en Rotterdam aan de bel. Het vullen van ballonnen met lachgas kan namelijk leiden tot ernstig bevriezingsletsel, als daarvoor een tank tussen de benen wordt geklemd. Gas dat op de benen of de broek gemorst wordt, kan dan leiden tot brandwonden.

In het Martini Ziekenhuis kwamen drie patiënten binnen die brandwonden hadden, veroorzaakt door lachgas. Het heeft een temperatuur van -60 graden en kan leiden tot verwondingen die overeenkomen met tweedegraads en derdegraads brandwonden.

De drie slachtoffers die in het Groningse brandwondencentrum terechtkwamen, moesten allemaal een huidtransplantatie ondergaan.

In een campagne om mensen te wijzen op de mogelijke gevaren van lachgasgebruik ziet VNN niets, zegt Otten.

'Daar moet je voorzichtig mee zijn. Want als je op één middel campagne voert, maak je mensen nieuwsgierig. Dan loop je het risico dat mensen denken: 'Hé, kennelijk ben ik een van de weinigen die dat nog nooit gebruikt heeft, ik moet het toch maar eens proberen'.'

'Het is allemaal slecht, maar een keertje is niet zo erg.'

Mag je lachgas gebruiken?

Ja. Het valt tegenwoordig onder de Warenwet en niet meer zoals in het verleden onder de Geneesmiddelenwet. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) ziet er alleen op toe of handelaren die lachgas voor ballonnen of lachgasballonnen verkopen zich houden aan de Warenwet.

'Bij gebruik van lachgas als partydrug treden we niet handhavend op, omdat onderzoek aantoont dat er geen risico's zijn bij normaal recreatief gebruik', schrijft de NVWA.

Naar mijn mening is het nog steeds minder schadelijk dan tabak of alcohol
Mathijs Hulst - gebruikt wel eens lachgas

'Het zou wel goed zijn als het alleen voor 18+ is', vindt 'gebruiker' Mathijs Hulst. 'Maar het lijkt me lastig om het ineens uit het uitgaansleven te halen, waar het al jaren een ding is. Het hoort er nu eenmaal bij, op dit moment. De oudere generatie kent het niet, die zal er eerder wat negatief tegenover staan. Maar naar mijn mening is het nog steeds minder schadelijk dan tabak of alcohol.'

Is het populair?

Het Trimbos-instituut stelt dat het gebruik van lachgas inderdaad populair is. 'Mede omdat het gemakkelijk en legaal verkrijgbaar is. Het wordt door gebruikers nauwelijks als drug gezien, maar als een relatief onschuldig middel.'

Een aantal cijfers uit de Nationale Drug Monitor 2018: de piek van het gebruik van lachgas zit in de leeftijdsgroep 20-24 jaar. In 2016 had één op de twintig volwassenen ooit lachgas gebruikt.

Van de leerlingen op het voortgezet onderwijs (12 tot 16 jaar) had in 2017 9,4 procent ooit lachgas gebruikt.

Regionale cijfers zijn niet voorhanden, zegt Otten namens VNN.

Het Trimbos-instituut maakte een voorlichtingsvideo over lachgas voor ouders

Is het verslavend?

Otten zegt dat bij VNN 'zelden mensen komen die aan lachgas verslaafd zijn'. En volgens het Trimbos-instituut 'komt verslaving aan lachgas niet veel voor, maar is het wel een risico'.

Volgens Otten moeten de risico's ook niet overschat worden. 'Ben je boven de 18 en neem je eens een ballonnetje? Dat hoort een beetje bij je ontwikkeling. Maar kinderen van 14, 15 jaar die dagelijks gebruiken. dat is een heel andere categorie.'

'Relatief gezien gaat het nog niet zo slecht met de jeugd', wijst Otten op de aandacht voor het gebruik van lachgas. 'Alcohol, tabak, drugs: ze beginnen op steeds latere leeftijd. Kijk eens hoeveel jongeren er niet meer roken! Dat hebben we toch gewonnen. Dat beeld moeten we niet vergeten.'

'Festivalgebruikers die een ballonnetje gebruiken drinken vaak minder alcohol. Lachgas is momenteel even een hype. Om een aantal redenen. Het is legaal, terwijl de alcoholwetgeving steeds strenger wordt. Lachgas is nu een alternatief voor 16- tot 18-jarigen. Dat geldt ook de horeca die het verkoopt, het is een andere bron van inkomsten.'

'Ik verwacht wel dat het op vrij korte termijn afzakt', zegt Otten. 'Maar ik heb geen glazen bol hè? We moeten kijken hoe we met name de jonge jeugd kunnen beschermen. Handhaven is lastig, want het is niet verboden. Maar alcohol geeft nog steeds de meeste problemen.'

Waar kan je het krijgen?

Het wordt op steeds meer plekken verkocht. Onder meer in een aantal horecazaken is het te koop, maar ook bij avondwinkels of online. 'Er staat een langere rij bij de ballonnetjes, dan bij de bar', merkt Hulst in uitgaansgelegenheden. Ook sommige maaltijdbezorgers bieden het aan.

Wat zegt de politiek?

De politiek in de gemeente Groningen worstelt met lachgasgebruik in het uitgaansleven. Het is niet verboden en mag gewoon verkocht worden, maar niet alle partijen zijn er blij mee.

Burgemeester Peter den Oudsten maakt zich ongerust over de toename van het gebruik. 'Ik ben van plan in kaart te brengen hoe het gebruik in de gemeente er aan toe is en ga praten met de gemeenteraad en de horeca.'

Burgemeester Den Oudsten over lachgas:

'De deskundige instellingen willen het gebruik niet verbieden, omdat nog niet bekend is wat gevolgen zijn op lange termijn, maar ze worden er wel voorzichtiger in.'

Met de gemeenteraad wil de burgemeester bespreken wat er mogelijk is. 'We gaan kijken of bij de afgifte van evenementenvergunningen een voorwaarde kunnen stellen dat er geen lachgas verkocht mag worden.'

Wij kunnen niks verbieden, maar blijven wel zoeken naar manieren om dit te stoppen
Charone Tellegen - woordvoerder Oldambt

De gemeente Oldambt waarschuwt al langer voor de mogelijke gevaren van het gebruik van lachgas. De vorig jaar april overleden burgemeester Pieter Smit sprak in maart 2017 zijn zorgen uit. Hij noemde het gebruik van lachgas door jongeren in het uitgaanscentrum van Winschoten 'heel verontrustend'.

Het gebruik van lachgas is volgens woordvoerder Charone Tellegen van Oldambt continu onderwerp van gesprek tussen politie, horeca en de gemeente. Pieter Smit maakte destijds afspraken met de horeca in Winschoten dat ze geen lachgas meer zouden verkopen.

'We zien dat twee kroegen het alsnog verkopen´, zegt de woordvoerder. 'Wij kunnen niks verbieden, maar blijven wel zoeken naar manieren om dit te stoppen.'

Er lopen gesprekken tussen Oldambt, de horeca en de politie over een nieuw convenant voor het Marktplein in Winschoten. 'Daarin komt ook een passage over lachgasverkoop. Dit is echt iets dat landelijk geregeld moet worden.'

In mei 2017 maakte RTV Noord een reportage: Lachgas, wat doet dat eigenlijk met je?

De Noord-Hollandse gemeenten Alkmaar en Hoorn hadden de verkoop van lachgas tijdens Koningsdag verboden. 'Wij gaan contact met ze opnemen om te horen hoe zij dit aangepakt hebben.'

'Ze weten natuurlijk niet precies was het is, vooral op langere termijn niet. Maar het is al jaren in de stad en overal te krijgen', zegt Mathijs Hulst van Jimmy's Groningen. 'Het is legaal, iedereen kan het in principe gewoon verkopen. Er is een markt voor.'

Lees ook:

- Lopend Vuur: We maken ons veel te druk om lachgas
- Politiek in Stad worstelt met lachgasgebruik op Koningsdag
- Ballonnetje lachgas: het is kort, heftig en goedkoop

Meer over dit onderwerp:
achtergrond GRONINGEN
Deel dit artikel:

Recent nieuws