'Oordeel niet te snel over spuitmachines in het veld'

Akkerbouwer en NoordZaken-opiniemaker Doeko van 't Westeinde mengt zich in de discussie over gewasbeschermingsmiddelen. Boeren zijn geen 'gifmengers', schrijft hij. In zijn visie is de boer eerder een dokter die met medicijnen een ziek gewas er weer bovenop helpt. Hij schetst de dilemma's voor de boer.

Door Doeko van 't Westeinde

Het is voorjaar en dat betekent dat het voor boeren een drukke tijd is. Het is het begin van het groeiseizoen waarin onder andere granen, mais en bieten gezaaid en aardappels gepoot worden. Daarnaast worden veel percelen van dierlijke mest voorzien en vindt er de nodige gewasbescherming plaats.

Race tegen de klok

Dit alles gaat gepaard met veel (zwaar) verkeer over de kleine landweggetjes. Dat u als omwonende daar last van ervaart, begrijp ik maar al te goed. Voor de chauffeurs op de vrachtwagens en trekkers is het vaak een race tegen de klok, omdat er veel dingen in korte tijd moeten gebeuren. Vaak opgejaagd door het weer. Dit rechtvaardigt onverantwoord weggedrag absoluut niet.

Foute naam

Tijdens het groeiseizoen zijn er ook vaak sproeimachines te zien waarmee gewasbeschermingsmiddelen toegediend worden. Tegenstanders van deze middelen noemen dit steevast 'landbouwgif'. Dit vind ik een foute benaming omdat dit impliceert dat boeren gifmengers zouden zijn die bewust hun omgeving vergiftigen.

Landbouwgif is een foute benaming, het impliceert dat boeren gifmengers zijn
Doeko van 't Westeinde – Akkerbouwer

Akkerbouwers worden hiermee bewust in een onterecht frame geplaatst. Gewassen die lijden of belaagd worden, zijn voor telers een doorn in het oog. Schimmels, insecten en onkruiden kunnen de gewasgroei ernstig belemmeren. Ik beschouw een boer ook als een dokter die zijn patiënt er weer bovenop kan helpen met medicijnen.

Uitgebreid onderzocht

Telers hebben een bepaald pakket aan middelen beschikbaar dat uitgebreid onderzocht is voordat het gebruikt mag worden. Wat er in de tank van de machine zit is van de buitenkant niet te zien. Het kan ook goed zijn dat er gespoten wordt met sporenelementen of plantaardige olie. Vraag een teler er gerust naar wat hij aan het doen is.

Minder emissie

Toen er vanaf de jaren zestig steeds meer chemische middelen op de markt kwamen, leidde dit ook tot steeds meer emissie naar de omgeving. Emissie betekent dat het middel op een plek komt waar het niet hoort, zoals in het water of de lucht. Naarmate dit probleem toenam, heeft de regelgeving en de techniek ervoor gezorgd dat emissie op het veld nagenoeg verdwenen is.

Hypermodern

Zo is de huidige generatie sproeimachines hypermodern en spuiten ze tot op de liter nauwkeurig. Ze worden iedere drie jaar gekeurd en de gebruiker heeft een licentie nodig. Vanaf 1998 tot 2010 is de emissie met 85 procent verminderd. De emissie van medicijnresten naar het oppervlaktewater is een factor 8 hoger dan die van gewasbeschermingsmiddelen.

Terug naar nul

Hoewel de emissiereductie een mooie prestatie is, wil de agrarische sector zelf de emissie in 2030 tot nul procent terugbrengen. Om dit te bereiken moeten gewassen minder vatbaar voor ziekten zijn. Dit kan niet zonder hulp van moderne veredelingstechnieken. De strenge Europese regelgeving maakt dit helaas tot op heden onhaalbaar.

Achterstand

De laatste jaren worden steeds meer gewasbeschermingsmiddelen verboden. Wanneer er een alternatief middel is, hoeft dit geen probleem op te leveren. Ook wanneer uit onderzoek daadwerkelijk blijkt dat het middel een te groot risico vormt voor mens, dier of milieu is het terecht dat het verboden wordt.

Geen alternatief

De laatste tijd verdwijnen of dreigen middelen te verdwijnen waar geen goed alternatief voor is of waarbij het alternatief zelfs milieubelastender is. Hoe krom is dat? De onderbouwing voor sommige verboden is bovendien discutabel.

Telers zitten klem tussen wat de consument wil en de beperking van de regelgeving
Doeko van 't Westeinde

Telers willen wel veranderen, maar zitten klem tussen enerzijds wetgeving en anderzijds de markt. De markt (de consument) wil piekfijne producten, zonder ook maar enige afwijking. De wetgeving, ingegeven door emotionele argumenten vanuit activistengroepen, legt allerlei beperkingen op.

Spanningsveld

Een zeer onaangenaam spanningsveld waarbij wij ons als telers steeds meer in het nauw gedreven voelen en ook ondergewaardeerd. Het zet telers gedwongen op een achterstand. De tijd wordt ons niet gegund om alternatieven te zoeken, terwijl de ambitie er duidelijk wel is.

Andere blik

Daarnaast mogen producten met diezelfde verboden middelen gewoon geïmporteerd worden vanuit landen waar ze wel toegelaten zijn. Dit gaat mijn verstand te boven. Ik hoop dat u na dit te lezen met een andere blik naar de spuitmachines in het veld kijkt.

Doeko van 't Westeinde heeft een akkerbouwbedrijf in Nieuweschans en is bestuurslid van het Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt (NAJK).

Lees ook eerdere opinies van Doeko:
'Bouw geen zonneparken op landbouwgrond'
– 'Zonder steunfonds zullen jonge boeren kopje onder gaan'
'Het platteland drijft op de gezinsbedrijven. Houd ze overeind'

Meer over dit onderwerp:
economie opinie GRONINGEN
Deel dit artikel:

Recent nieuws