Is het echt zo slecht gesteld met de biodiversiteit in onze provincie?

Hoe zit het in onze provincie met de biodiversiteit? De meningen daarover lopen ver uiteen. Toch blijken alle partijen uiteindelijk tot één conclusie te komen.

Begin deze week verscheen een internationaal rapport over biodiversiteit, waarin staat dat de komende decennia één miljoen op de acht miljoen planten- en diersoorten dreigt uit te sterven.

Paardenbloemen

Bioloog Casper van der Kooi van de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) zei afgelopen dinsdag op Radio Noord dat we dat ook in het Noorden merken. Als voorbeeld noemde hij het dalend aantal paardenbloemen in de weilanden.

Hoe denken een biologisch akkerbouwer, een oud-boswachter die ook jager is en een voormalig inspecteur van de Dierenbescherming hierover?

Van paardenbloemen kan een boer niet leven
Jan Buining - biologisch akkerbouwer

Rendabel bedrijf

'Natuurlijk zien we minder paardenbloemen in onze weilanden. Waar zo'n bloem groeit, kan geen gras groeien en de boer moet zijn bedrijf rendabel houden.'

Dat zegt biologisch akkerbouwer Jan Buining uit Ter Apelkanaal. Hij maakt deel uit van het Kennisteam van RTV Noord.

'Van paardenbloemen kan een boer niet leven. Als de consument een euro per liter melk meer wil betalen, hoeft de boer niet al zijn grasland te benutten en is er ook ruimte voor paardenbloemen.'

In de jaren '80 had je al nachtvorst in september
Jan Buining - biologisch akkerbouwer

Eigen concrete waarnemingen

Uit een onderzoek van de universiteit van Wageningen onder boeren in Zeeland, blijkt dat die zeer kritisch staan tegenover abstracte informatie over verwachte klimaatverandering uit wetenschappelijk onderzoek.

Boeren zouden zich primair laten leiden door hun eigen concrete waarnemingen.

Buining neemt vooral meer extremen waar: 'De droogte van vorig jaar bijvoorbeeld, maar ook dat er vaker heel veel regen in één keer valt.'

Sperziebonen

Daarnaast merkt hij een verandering in het klimaat bij het telen. 'Vroeger, en dan heb ik het over de jaren '80, had je al nachtvorst in september. De regel was toen dat je de laatste sperziebonen kon zaaien tot 10 juli.'

'Je ziet nu de laatste bonen eind juli de grond in gaan en in veel gevallen gaat dat goed. Dertig jaar geleden was dat ondenkbaar. De veranderingen in het klimaat gaan langzaam, maar voor mijn gevoel wel steeds iets sneller.'

De grond is de portemonnee van de landbouw
Jan Buining - biologisch akkerbouwer

Positieve veranderingen

Toch ziet Buining ook veel positieve veranderingen. 'De moderne boer kijkt meer naar zijn grond, probeert die steeds vruchtbaarder te krijgen. Verschralen kan niet meer, we moeten het maximale eruit halen. De grond is de portemonnee van de landbouw.'

Je moet als boer rendement halen, anders is het gewoon over
Jan Buining - biologisch akkerbouwer

Afbeelding

Foto oranje veld: Chantal Everaardt/RTV Oost

Oranje velden

Hij baalt daarom van discussies als die over de 'oranje velden'. Dat zijn percelen grasland en groenbemester (gewassen met bodemverbeterende eigenschappen) die zijn doodgespoten voor de volgende teelt. Buining: 'We zouden ons moeten afvragen: 'waarom doet die boer dat?' Ja, dat is misschien een stukje gemak, maar het gaat vooral om geld.'

Volgens Buining is dat typisch Nederlands. 'In Duitsland kijkt men meer naar kwaliteit en milieu. Nederlanders willen alles vooral goedkoop. Dat geldt ook voor de banken. Je moet als boer rendement halen, anders is het gewoon over.'

'Veel positieve veranderingen'

Net als Buining ziet ook Jan Willems voornamelijk positieve veranderingen. Hij heeft jaren als boswachter gewerkt in het Lauwersmeergebied. Ook is hij valkenier en jager.

'De afgelopen drie jaar is er een toename van orchideeën, van de moeraswespenorchis en van de zeer zeldzame parnassia. Ik zie dus helemaal geen afname van het aantal plantensoorten, integendeel.'

Afbeelding

Foto parnassia: Ivar Leidus/Wikimedia (bewerkt door RTV Noord)

Tien potjes voorjaarshoning

'Voor insecten geldt hetzelfde', gaat Willems verder. 'Mensen die anders beweren, moeten maar eens langskomen om de voorruit van mijn auto schoon te maken.' Willems is ook imker. 'Ik heb nog nooit zo veel bijen gehad als nu. Ik heb al meer dan tien potjes voorjaarshoning geslingerd.'

Van dichtbij zullen ze zien dat er nog heel veel leven is
Jan Willems - oud-boswachter

Goed kijken

'Maar', relativeert Willems, 'natuurlijk weet ik ook wel dat er afnames zijn op andere plekken. Toch zeg ik vaak tegen mensen die onze toekomst somber inzien, dat ze maar eens uit hun auto moeten stappen als ze langs de weilanden rijden. Van dichtbij zullen ze zien dat er nog heel veel leven is.'

Afbeelding

Foto: Eveline Jonkers

Weidevogels

Oud-inspecteur van de Dierenbescherming Bertus Zuidema, eveneens lid van het Kennisteam van RTV Noord, is het hier niet mee eens.

'Tussen 1960 en 1985 was ik een fervent zoeker van kievitseieren. Dit deed ik in de landerijen rondom Grootegast en Lutjegast. Bijna alle weilanden daar waren in gebruik bij kleinere veeboeren, die hun land bemestten met vaste mest. Daar wemelde het van de kievitseieren en als het gras iets hoger stond, ook van de grutto-eieren. In de petten tussen Grootegast en Lutjegast kwamen wilde eenden, fazanten en patrijzen voor.'

'Ik loop nog wel eens door dit gebied, maar helaas moet ik constateren dat ik veel van deze vogelsoorten niet meer zie.'

Op landerijen die geïnjecteerd zijn met drijfmest zijn geen weidevogels meer te zien, maar ook geen molshopen en dat duidt erop dat het bodemleven daar dood is
Bertus Zuidema - oud-inspecteur Dierenbescherming

Drijfmest injecteren

Volgens Zuidema is dit vooral het gevolg van het injecteren van drijfmest. 'Op dat soort landerijen zijn geen weidevogels meer te zien, maar ook geen molshopen en dat duidt erop dat het bodemleven daar dood is.'

'Die geïnjecteerde weilanden zien wel wit van de meeuwen', zegt Zuidema. 'Door het injecteren komt alle grondleven dermate in nood dat het massaal naar boven kruipt en daar sterft. Een feestmaal voor meeuwen.'

Menselijk ingrijpen?

Bioloog Casper van der Kooi van de RUG denkt dat de huidige veranderingen in het klimaat te snel gaan voor een normaal ecosysteem. 'Duidelijk is dat de natuur dit niet zelf kan oplossen', stelt hij. 'De oplossing zal bij de mens vandaan moeten komen.'

Oud-boswachter Jan Willems vindt dat we de ontwikkelingen in de natuur vooral op de lange termijn moeten bekijken. 'In het Lauwersmeergebied hebben we een tijdje gehad dat er opeens overal haviksnesten waren. Dat waren er te veel. Zonder ingrijpen van de mens is dat aantal afgenomen en nu is het op een passend niveau voor dit gebied.'

Bij sommige boeren is het net een biljartlaken. Als daar al een kievit broedt, wordt die meteen opgevreten door een steenmarter
Jan Willems - oud-boswachter

Geen evenwicht

Wel constateert Willems dat er totaal geen evenwicht meer is in de natuur. 'Mijn opa was 'muddevanger'. Een mudde is een bunzing', legt Willems uit. ' Met zijn hondje Freddie ving hij bunzingen en de velletjes gingen naar een fabriek.'

Afbeelding
Een bunzing Foto: RTV Noord

'Jagers hebben steeds meer restricties opgelegd gekregen. Nu wil de Partij voor de Dieren dat er geen ratten meer mogen worden gevangen. Dan krijg je er heel veel van en de vijand van die grote predatoren, de jager, verdwijnt. Dan kunnen die roofdieren alles opvreten.'
Jagers zijn de grootste rovers van de natuur en niet de vos
Bertus Zuidema - oud-inspecteur Dierenbescherming

Vos versus jager

Voormalig Dierenbescherming-inspecteur Bertus Zuidema bestrijdt die beschuldiging aan het adres van roofdieren als de vos.

'Naar mijn mening wordt deze predator een beetje meer naar de weidevogels gedwongen, omdat ander wild, zoals hazen, konijnen, eenden en fazanten, op een te grote schaal wordt weggeschoten door (hobby)jagers. Alleen al in onze provincie zijn er meer dan elfhonderd vergunningen verstrekt aan (hobby)jagers en die knallen er lustig op los. Daarom vind ik de jagers eigenlijk de grootste rovers van de natuur en niet de vos.'

Het hele systeem zit eigenlijk muurvast
Bertus Zuidema - oud-inspecteur Dierenbescherming

Toch weer die portemonnee

Waar alle partijen het wel over eens zijn, is dat geld een grote rol speelt.

Biologisch boer Jan Buining gaf al aan dat boeren het maximale uit hun grond moeten halen, omdat de grond de portemonnee van de landbouw is.

'Dat zie ik ook en dat is heel nadelig voor de weidevogels', zegt oud-boswachter Jan Willems. 'Bij sommige boeren is het land net een biljartlaken. Als daar al een kievit broedt, wordt die meteen opgevreten door een steenmarter.'

Ook Bertus Zuidema moest in zijn tijd als inspecteur van de Dierenbescherming constateren dat het vaak om geld draait. 'Gebrek aan geld of het niet kunnen krijgen van een lening was vaak een reden om geen grote veranderingen en verbeteringen door te voeren. Het hele systeem zit eigenlijk muurvast.'

Lees ook:

- Hoe zien we in het Noorden dat het slecht gaat met planten en dieren?
- 'Oordeel niet te snel over spuitmachines in het veld'
- 'Het weer verandert en dat gaat ons nog opbreken'

Meer over dit onderwerp:
Landbouw natuur achtergrond GRONINGEN
Deel dit artikel:

Recent nieuws