Hoe Chinees is de Groningse economie?

Trekpleister en Kruidvat: Chinees. Parfumerieketen ICI Paris XL: Ook Chinees. Zelfs de snackbar op de hoek: Chinees. Afgaand op het beeld in een doorsnee winkelstraat hebben Chinese bedrijven al een aardige vinger in de pap.

Maar hoe Chinees is de Groningse economie?

(Leestijd is een minuut of vijf, dan weet je vrij precies hoe het zit met China en Noord-Nederland)

NoordZaken zoekt een antwoord op die vraag. Aanleiding is de China-strategie die het kabinet over enkele weken presenteert. Daarin zal staan hoe Nederland wil omgaan met het land met een miljard inwoners.

Want er zijn zorgen over de Chinese expansiedrift. Die zou ten koste kunnen gaan van de onafhankelijkheid van de ondernemingen. Zorgen die er ook zijn omtrent veiligheid en spionage.

Zoals bij de uitrol van het 5G-netwerk, waar het Chinese Huawei een rol heeft en bij diefstal door Chinese medewerkers van gevoelige kennis bij chipmachinefabrikant ASML. Kortom: wordt de greep van de Chinezen op onze economie en bedrijven niet te groot?

Chinese Volvo

Het valt vaak niet eens zo op. Volvo-bezitters bijvoorbeeld rijden op de keper beschouwd in een Chinese auto. Want het degelijke Zweedse merk is sinds 2010 een dochterbedrijf van het Chinese Zhejiang Geely.

Het was ook voor NoordZaken even zoeken naar wat er hier voor Chinese bedrijvigheid zit. Gelukkig houdt de Noordelijke Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij NOM het een beetje bij.

Kort

Het lijstje is opvallend kort. Achttien namen in heel Noord-Nederland waarvan tien in Groningen staan er op. Daarvan is er één inmiddels failliet, het softwarebedrijf Embed.

Twee andere bedrijven, Bohnen Beheer en Synspec, vallen onder hetzelfde Chinese moederbedrijf. Er zitten wat eenmans-handelsbedrijfjes (Aland Nutrition, Winschoten) of servicebedrijfjes bij (CEBB Jiangchuan in Groningen) en een game-bedrijf, Serious Fish. Verder heeft het Chinese bedrijf ROE Visuals een vestiging in Leek.

Handvol

Het aantal bedrijven van enige omvang is op de vingers van één hand te tellen. Het gaat om AMCA Hydraulics Control in Ten Post, eigendom van het Chinese megabedrijf XCMG.

Recyclingbedrijf Waste Paper Trade in Winschoten, vorig jaar overgenomen door het Chinese Cycle Link International en het eerder genoemde Synspec, dat voor driekwart eigendom is van Focused Photonics. Ook de Winschoter brandweerautofabrikant Ziegler is via haar Duitse moeder een dochterbedrijf van het Chinese CIMC ENRIC.

Ik heb niet de indruk dat het zinvol is veel energie te steken in China
Sander Oosterhof - NOM

'Interessant hoor dat iedereen zo bezig is met China, maar de omvang van Chinese investeringen in Noord-Nederland is bedroevend laag.' Sander Oosterhof, manager buitenlandse investeringen bij de NOM is niet zo bezig met China. 'Ik heb niet de indruk dat het zinvol is veel energie te steken in China.

Prima dat Nederland nadenkt over een China-strategie, maar voor de regio is het belang ervan niet groot, vindt Oosterhof. 'Onze acquisitie is er niet op gericht. Wij kijken naar sectoren waar we sterk in zijn, zoals groene chemie en duurzame energie. Daar zoeken we bedrijven bij. En die zitten over het algemeen niet in China.'

Meer betrokken

Japanse bedrijvigheid is momenteel veel belangrijker voor de regio. Niet alleen in termen van werkgelegenheid, bij de Japanse vezelproducent Teiijn met fabrieken in Delfzijl en Emmen bijvoorbeeld werken meer dan duizend mensen. Japanse ondernemingen tonen zich ook veel meer betrokken bij de regio.

Betrouwbaarder

Het Japanse Kikkoman in Hoogezand investeert bijvoorbeeld in natuur bij het Zuidlaardermeergebied. 'Ze zijn trouw en betrouwbaar', aldus Oosterhof. Buitenlandse investeringen komen voorlopig vooral uit de VS en andere Aziatische landen, onderstreept Oosterhof.

Shortlist

Niettemin zien ze bij de Economic Board Groningen (EBG) een toenemende interesse vanuit China voor de noordelijke regio. 'In de anderhalf jaar dat ik nu werk voor de EBG heb ik met zes Chinese bedrijven om tafel gezeten', zegt Roy Boxmeer.

Hij doet voor de EBG de binnenlandse werving van bedrijven. Twee bedrijven staan inmiddels op een shortlist. Ze overwegen productie en assemblage hier in de regio te gaan doen.

Klein hokje

Namen kan Boxmeer niet geven, wel wil hij kwijt dat één van beide ondernemingen hier hun in eigen land gefabriceerde bouwmachines geschikt wil maken voor de Europese markt. 'Een kraan die is gemaakt voor de Chinese markt heeft bijvoorbeeld een te klein hokje voor Europese machinisten. Dat moet worden aangepast.'

De bedrijven komen af op de ruimte en het financieel klimaat, zegt Boxmeer.  'We kunnen ze via de stimuleringsregeling RIG helpen met subsidies en we hebben gunstige financieringsregelingen voor ze.'

Vergissing

Rien Segers was hoogleraar Aziatische bedrijfscultuur aan de Groningse Universiteit. Nu is hij consultant voor bedrijven die zaken willen doen met Chinese partners. Hij vindt de opstelling van de NOM ongelukkig. Inderdaad is de invloed van Chinese bedrijven nog minimaal, erkent Segers.

'Maar ze doen het stilletjes. Sluipenderwijs komen ze het land binnen en dan slaan ze hun slag. Je denkt dat er niks aan de hand is, maar ondertussen vergaren ze op allerlei manieren kennis en invloed, ook op bestuurders. Het breidt zich als een olievlek uit en ineens staat iedereen te kijken dat er zoveel Chinezen zijn.'

Kappersstoel

Het is geen werkwijze van de laatste paar jaar, China hanteert die strategie al eeuwenlang. 'In Nederlands-Indië vestigden veel Chinezen zich als kappers. In de kappersstoel wordt natuurlijk enorm veel geluld.' Het waren een soort verkenners, zegt Segers. Een beetje zoals de Chinese studenten in Groningen, aldus Segers.

Studeren in het buitenland wordt enorm gestimuleerd door de Chinese overheid, zegt hij. 'De kennis die hier wordt opgedaan nemen ze mee en geven ze door.'

Chinese kranen

In Afrika en dichterbij huis in Griekenland en Portugal is de Chinese expansiedrift goed zichtbaar, aldus Segers. In verschillende Afrikaanse landen heeft China wegen, havens  en spoorlijnen gebouwd in ruil voor grondstoffen.

In Europa hebben Chinezen de haven van het Griekse Piraeus in bezit, strategisch gezien een belangrijk punt op de route van China naar Europa. 'Die haven was tien jaar geleden helemaal niks', aldus Segers. 'Moet je nu kijken, allemaal Chinese kranen en het is er hartstikke druk.'

Het is kenmerkend voor de wijze waarop de Chinezen opereren, zegt Segers. Ze zijn uit op het verwerven van strategische belangen en ze nemen er de tijd voor. 'Mijn boodschap is tweeërlei: de Chinezen komen onvermijdelijk en we moeten er als de kippen bij zijn. Ik roep het Noorden op om ermee aan de slag te gaan. Je kunt bang zijn, maar daar koop je niks voor. Het gaat toch wel door.'

Ze komen niet met vliegtuigen en tanks, ze veroveren je land met economische invloed
Rien Segers - Chinakenner

Het is oorlog voeren zonder tanks en vliegtuigen, stelt Segers. 'Ze veroveren je land met economische invloed. Wij zijn bang, maar dat is de verkeerde houding. Je moet wel op je hoede zijn, maar je moet vooral de mogelijkheden zien.'

Nieuwe zijderoute

De regio zou een goede start kunnen maken door zijn best te doen een kantoor van 'de nieuwe Zijderoute' naar het Noorden te halen. Dit Belt and Road Initiative (BRI), in gang gezet door de Chinese overheid, werkt aan weg-, spoor- en vaarverbindingen van China naar Europa.

Met Rotterdam als één van de eindpunten. 'Er komen nieuwe spoorlijnen voor treinen die met 400 kilometer per uur in dertig uur van Peking naar Europa rijden. Dat is wat ze willen en alles wat de Chinezen tot nog toe wilden, hebben ze ook weten te realiseren.'

Afbeelding

Het wordt gezien als één van de grooste infrastructurele projecten van de geschiedenis. 'De Universiteit, de Hanzehogeschool, de provincie, de NOM. Hup, samen trekken aan de BRI. Het biedt een geweldig perspectief', vindt Chinakenner Segers.

Plezierreisjes

Heb je eenmaal dat kantoor hier, dan zorgt dat volgens Segers er wel voor dat Chinese bedrijven in het voetspoor volgen. Focus minder op de traditionele handelsmissies, adviseert Segers. Het zijn volgens hem meestal niet meer dan 'geïnstitutionaliseerde plezierreisjes die weinig opleveren'.

Vertrouwen

In weerwil van alle gevoelens van vrees of terughoudendheid heeft Peter Rake van het project 5Groningen vertrouwen in de Chinese telecompartner Huawei. Dat bedrijf ligt onder vuur omdat het ervan wordt verdacht via achterdeurtjes in de apparatuur gegevens te verzamelen.

Huawei levert voor het supersnel-internetproject in Groningen 5G-antennes en andere telecomapparatuur.

Kennis toe-eigenen

'De verdachtmakingen zijn ingegeven door geo-politieke belangen', stelt Rake. 'Bewijs ervoor is er niet. Wij zien geen redenen de samenwerking er op aan te passen. Wel kijken we kritisch naar de risico's.'

Rake zegt dat 5Groningen nieuwe kennis en patenten oplevert. Waar Huawei dus ook van meeprofiteert. 'Partners in het project mogen die kennis gebruiken, maar ze kunnen het zich niet toe-eigenen. Dat is voor alle partners gelijk.'

Hadden we voor een Amerikaans bedrijf gekozen, dan waren we uit Groningen verdwenen
Wouter Lautenbach - directeur Synspec

Het Gronings bedrijf Synspec is sinds 2012 voor 75 procent in handen van het Chinese Focused Photonics. Synspec is fabrikant van instrumenten om luchtkwaliteit te meten. Directeur Wouter Lautenbach zegt dat ten tijde van de overname heel bewust voor de Chinese partij is gekozen.

Die verkocht in China eigen apparatuur samen met instrumenten van Synspec en wilde dat laatste zeker stellen.

Baanbehoud

'Dat gaf een goede garantie op behoud van banen', verklaart de Synspec-directeur. 'We hebben ook wel met een partij uit de VS gesproken, maar ik weet vrij zeker dat het bedrijf na vijf jaar hier was vertrokken. Zo gaat dat. Kijk maar naar Cordis in Roden.'

Volledige autonoom

Invloed uitoefenen doen de Chinese eigenaren niet binnen Synspec, zegt Lautenbach: 'We zijn volledig autonoom. Er is geen raad van commissarissen of raad van bestuur met mensen uit China.

En voor alle belangrijke beslissingen is onze instemming nodig. Het betekent dat men in China niet zoveel over ons te zeggen heeft.'

Meer over dit onderwerp:
economie GRONINGEN
Deel dit artikel:

Recent nieuws