Windpark Drentse Monden Oostermoer haalt oude tegenstelling 'boer versus arbeider' naar boven

De antipathie tegen de komst van het windpark in de Drentse Monden heeft ook te maken met een aloude kloof. De arbeiders en de boeren staan opnieuw tegenover elkaar in de Drentse Veenkoloniën, net als eerder in de tijd van de vervening.

De gevoelens zitten diep, vertellen inwoners van het gebied.

Hij moet er niet veel van hebben. Mans van der Laan, 67 jaar en inwoner van 2e Exloërmond ziet de windmolens liever gaan dan komen. Maar acties zoals het strooien met asbest op andermans erf gaan hem te ver. Toch ziet hij een aloude kloof in de samenleving terugkeren.

Mans van der Laan (Foto: RTV Drenthe)

Afbeelding

Kloof

Van der Laan is niet de enige. Harm Greven, fractievoorzitter van Gemeentebelangen in Borger-Odoorn, ziet er wel iets van terug. 'Het is niet de crux, maar de bekende kloof heeft er zeker iets mee te maken', zegt hij. Hij kan het weten. Zijn opa, arbeider van beroep, meldde zich als twintiger bij de Boerenleenbank om een lening aan te vragen voor de koop van een woning. De man had weinig kans, zegt Greven nu.

'Hij zat tegenover vijf herenboeren, die de aanvraag afwezen. Opa moest wel een arbeider blijven en zich vooral niet te veel gaan verbeelden. Hij werd weggedrukt.'

Woekerprijzen bij de boer

De verhalen van Greven en Van der Laan komen overeen. De rijke boeren hadden het in de Drentse Veenkoloniën voor het zeggen. De veenontginning was een project van de boer.

'De arbeiders moesten het werk doen en kochten daarnaast hun etenswaar voor woekerprijzen bij de boer. En als de boer gereformeerd was, dan moest je dat als knecht ook zijn', legt Van der Laan uit.

'Weer die rottige rotboeren'

De twee willen er maar mee zeggen: de antipathie tegen de boeren zit bij een deel van de oudere generatie diep. 'Toen de plannen voor het windpark jaren geleden bekend werden, kwam het naar boven', vervolgt Van der Laan. 'Ik hoorde van de meest keurige mensen op een van de eerste informatiebijeenkomsten: 'Weer die rottige rotboeren. Zij verdienen het geld en de gewone man kan ernaar fluiten.'

We hebben in het verleden ook zelf de nodige brieven en kaarten gehad met een dreigende lading
Jakob Barteld - Windboer

Kiem voor conflict

Ziedaar, de kiem voor het conflict in de Drentse Monden is geboren. Ruim honderd boeren participeren op drie verschillende plekken in de Drentse Veenkoloniën in windmolens. En de projectdirectie van het windpark kan praten over inkomstenderving door verlies van landbouwgrond, het gaat er bij een deel van de omgeving niet in.

Ook dreigbrieven gehad

Windboer Jakob Bartelds bevestigt dat een deel van de bevolking zo denkt. 'Dat gevoel zit er bij sommige mensen inderdaad nog wel in. Maar de tijden zijn wel veranderd. Zeker, er zijn boeren die het heel goed hebben, maar er zijn er ook genoeg die maar net een modaal inkomen hebben.'

Over de bedreigingen zegt Bartelds: 'Dat doet zeker iets met ons. We hebben in het verleden ook zelf de nodige brieven en kaarten gehad met een dreigende lading. We kunnen alleen maar hopen dat de daders worden gepakt.'

Verschil tussen vroeg en nu

En toch, de strijd tussen de boer en de arbeider is in Drenthe niet zo diepgeworteld als op de Groninger klei, zegt hoogleraar Dirk Strijker (plattelandsontwikkeling) aan de Rijksuniversiteit.

'Ik zie de parallellen tussen de windboeren van nu en de boeren van jaren geleden niet zo', vindt hij. 'Het is zo dat de Drentse boerenstand een ongelijke machtspositie had ten opzichte van de arbeider. De boeren waren de baas en de arbeiders waren niet alleen op het gebied van werk van hen afhankelijk, maar de boer zorgde er ook voor dat de arbeider bij hem moest kopen.'

Bewoners voelen zich buitenspel gezet. Degene die vroeger het land had, had werk te vergeven. Nu komen er windmolens
Dirk Strijker - Hoogleraar plattelandsontwikkeling

Buitenspel gezet

Toch snapt Strijker de emoties in de streek, waarbij de burgers wijzen naar de boeren. 'Er zijn wel overeenkomsten te trekken, bijvoorbeeld het doordrukken van het windpark door de crisis- en herstelwet', vervolgt hij.

'Bewoners voelen zich hierdoor buitenspel gezet. Degene die vroeger het land had, had werk te vergeven. Nu is het zo dat de windmolens er komen. In die zin kan ik me de machteloosheid van de inwoners wel voorstellen. Maar om het een op een met elkaar te vergelijken, gaat mij te ver.'

Angst voor het onbekende

Bartelds verwacht dat de negatieve gevoelens over windmolens uiteindelijk zullen afnemen.

'Het is in mijn beleving ook voor een deel de angst voor het onbekende. In Flevoland staan al langer veel windmolens. Toch is de provincie in trek. Ik denk dat we ook in de Veenkoloniën met de windmolens leren leven.'

Deel je tips

RTV Noord en RTV Drenthe trekken samen op in het winddossier. Heb je tips? Mail ze naar mfolkers@rtvnoord.nl of s.stegen@rtvdrenthe.nl.

Meer over dit onderwerp:
TWEEDE EXLOERMOND
Deel dit artikel:

Recent nieuws