Column: Onorthodoxe maatregelen

Na 'Huizinge 3.6' en 'Zeerijp 3.4' hebben we sinds woensdag ook 'Westerwijtwerd 3.4'. Drie stevige aardbevingen met elk hun eigen dynamiek. Huizinge zette ons probleem op de kaart, Zeerijp leidde de afbouw van de gaswinning in en na Westerwijtwerd klinkt de roep om 'onorthodoxe maatregelen'.

Blijkbaar moeten we de maatregelen die tot nu toe zijn genomen 'orthodox' noemen: de gaswinning afbouwen, een zak geld reserveren en een leger bureaucraten naar het rampgebied sturen met vuistdikke protocollen om de schade eerlijk te herstellen, opdat niemand minder, maar ook zeker niet méér krijgt dan hem toekomt. Ook erg orthodox, vanuit bestuurlijk oogpunt, is het instellen van, tja, instellingen die alle andere instellingen overbodig moeten maken en het bedenken van nieuwe regels die in de plaats komen, maar niet helemaal in de plaats, van bestaande regels. Pleister op pleister op pleister, waaronder de wond lekker kan blijven broeien.

Ze hebben de afgelopen jaren weinig opgeleverd. Er zijn nog steeds aardbevingen in Groningen, het stuwmeer aan schadegevallen raakt leger, maar niet leeg en de 'versterkingsoperatie' is het bestuurlijke moeras in gesukkeld.

Als je het als bestuurder écht niet meer weet, kondig je dus maar onorthodoxe maatregelen aan, want het moet uit de lengte of uit de breedte. Onze eigen Commissaris van de Koning René Paas had de woorden woensdag nog niet uitgesproken of minister Wiebes en allerlei Kamerleden braafden in koor mee dat er nu echt, maar nu dan ook echt, echt, heus 'onorthodoxe maatregelen' genomen moeten worden.

Meteen de volgende dag bracht Wiebes een bezoek aan Groningen. Dapper, maar niet bepaald onorthodox. Op de rand van afgezaagd zelfs. Dat hij zich daarna het woord 'bevinkje' liet ontvallen, klonk wel een beetje onorthodox, of in elk geval onconventioneel. 'Ha, het begin is er', dachten we even: 'Wiebes komt eindelijk los uit die bestuurlijke orthodoxie en begint lekker out of the box te denken. Het probleem klein maken om het vervolgens in één klap op te lossen. Om het steeds maar weer een ramp of een nachtmerrie te noemen, daar schieten we tenslotte ook niks mee op.' Maar nee, het bleek een versprekinkje en de excuses waren meteen weer hartstikke orthodox. Er is blijkbaar meer voor nodig om de minister uit zijn orthodoxe bubbel te halen.

Onorthodox hoeft niet eens origineel te zijn. Het is eerder bestuurlijk ondeugend, omdat je je zelfgemaakte protocollen moet wegkieperen of je eigen ambtenaren moet passeren. René Paas gaf al een goede voorzet: niet meer maandenlang delibereren over elke scheur in de muur. Zulke onorthodoxe maatregelen kan iedereen bedenken, maar het ligt niet in de aard van de overheid om ze radicaal uit te voeren. Een kameel kruipt nog eerder door het oog van een naald. Het wezen van bureaucratie is immers dat zij groeit.

Toch moeten we onze hoop vestigen op die onorthodoxe maatregelen, want als ook die niet werken, houdt het op. Dan is de bestuurlijke gereedschapskist echt leeg en kunnen we na een volgende aardbeving niks nieuws meer verwachten. Dan zal deze derde beving inderdaad een bevinkje blijken, de eerste in een hopelijk niet al te lange reeks van bevinkjes die de wereld niet meer anders doen draaien. Want er komt niks na onorthodoxe maatregelen. Ononorthodoxe maatregelen bestaan namelijk niet.

Willem van Reijendam

Meer over dit onderwerp:
columns WESTERWIJTWERD
Deel dit artikel:

Recent nieuws