Cruciale fase breekt aan voor Kans voor de Veenkoloniën

René van der Most en voorzitter Frits Alberts
René van der Most en voorzitter Frits Alberts © Martijn Folkers / RTV Noord
Een moeizame start, een tussentijds afscheid van het programmabureau en gesteggel met het ministerie over geld. Het project Kans voor de Veenkoloniën moest de afgelopen jaren veel scepsis overwinnen. De laatste fase gaat nu van start.
Nee, heel blij waren ze vorig jaar niet op de burelen van het Zorg Innovatie Forum. De Statenfractie van de Partij van de Arbeid vroeg zich af hoe de miljoenen voor het langjarige project Kans voor de Veenkoloniën eigenlijk werden besteed.

Gezondheidsverschillen

Dit gebeurde nadat PvdA-Kamerlid Agnes Wolbert een meerderheid kreeg voor haar voorstel om gezondheidsverschillen tussen de Veenkoloniën en de rest van het land aan te pakken. Het project werd het Zorg Innovatie Forum gegund en die partij ging samen met de GGD en andere partijen aan de slag.
Directeur Karin Kalverboer liet weten dat er wel degelijk gewerkt wordt aan het inzetten van het geld: tien miljoen euro voor een periode van acht jaar.

Einde in zicht

Nu, aan de vooravond van de laatste fase van het project, zien René van der Most van het Zorg Innovatie Forum en voorzitter Frits Alberts het einde naderen. Ze erkennen dat de start van Kans voor de Veenkoloniën verre van ideaal was.
'We hebben een hele snelle start moeten maken', zegt Alberts. 'Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport ging met de motie aan de slag en kwam met geld naar de Veenkoloniën. En dat terwijl de gemeenten hier helemaal geen rekening hadden gehouden met dit project. Ze waren allemaal druk bezig met de Participatiewet, de Wmo en de Jeugdzorg.'

Geen aansluiting

Van der Most erkent dat er in die beginfase projecten financieel zijn ondersteund, die in eerste instantie niet aansloten bij de oorspronkelijke doelstelling van Kans voor de Veenkoloniën. Gemeenten kwamen met projecten op de korrel die niet per se iets te maken hadden met het verkleinen van de gezondheidsachterstanden ten opzichte van de rest van het land.
'We hebben ook hele waardevolle projecten gesteund, maar in die beginfase kwamen er ook initiatieven die minder bij de uiteindelijke doelstelling passen', zegt Van der Most.

Verschil van inzicht

Ook liep de organisatie na pakweg twee jaar werken tegen een verschil van inzicht aan. In een brief naar het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport liet het Zorg Innovatie Forum weten dat 'er een verschil van inzicht ontstond omtrent rollen en aansturing van het programma'.
Concreet betekende dit dat het Programmabureau werd ontmanteld en het Zorg Innovatie Forum zelf weer steviger aan de touwtjes trok.
Voortaan zou er alleen nog expertise worden ingevlogen wanneer dat nodig was. 'We wilden goed met de subsidiegelden omgaan en het geld moest zoveel mogelijk in het veld terechtkomen', legt Alberts de koerswijziging uit. 'Daar moet het gebeuren.'

Structuur

Het doel van Kans voor de Veenkoloniën? Ervoor zorgen dat er na 2023 een structuur staat die generatieoverstijgend de gezondheidsachterstand kan verkleinen. Een ambitieuze doelstelling, gezien het budget dat de organisatie uiteindelijk heeft.
Alberts erkent dat de missie is moeilijk is, maar ze willen hun tanden erin zetten. Het toverwoord van de toekomst is dan ook preventie. Voorkomen dat mensen ziek worden, dat is de ambitie van het programma. Want dat, zo benadrukt hij, gaat de gemeenten veel geld besparen.
'Gemeenten geven enorm veel geld uit aan Jeugdzorg', zegt hij. 'Door middel van preventie kun je een deel van dat geld aan Jeugdzorg terugwinnen. Hoe we dat meetbaar maken? Dat is inderdaad lastig, maar preventie is de toekomst. Daar geloven wij in.'

Hoge verwachtingen

Die vorm van preventie moet gebeuren via het project Goede Start, waar Kans voor de Veenkoloniën hoge verwachtingen van heeft. Jonge ouders, die in de Veenkoloniën zelf niet altijd het goede voorbeeld kregen, ontmoeten elkaar om ervaringen uit te wisselen hoe ze zelf hun kinderen opvoeden. Dit met als doel om de nieuwe generatie in elk geval niet op achterstand aan hun leven te laten beginnen.
De eerste ervaringen met dat onderdeel zijn positief. Daar hebben Van der Most en Alberts hun hoop op gebaseerd. De twee geven aan dat opdrachtgever ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport de ontwikkelingen met grote interesse volgt.

Sociale netwerken

Dat moet onder meer gebeuren door sociale netwerken die ontstaan. Een belangrijke opdracht is weggelegd voor de Bewonersraad, die lokale initiatieven om de gezondheidsachterstanden moet terugdringen, zal adviseren. Het Zorg Innovatie Forum ziet dat de Bewonersraad goed functioneert en kan bijdragen aan die ontwikkeling.
'Na 2023 moet er sprake zijn van borging van deze ontwikkelingen in de streek', zegt Van der Most. 'Dit project houdt dan op. Het mag dan niet zo zijn dat deze ingezette ontwikkeling ook weer stopt.' Alberts sluit zich daar bij aan: 'We willen dat dit ook na 2023 staat, zodat gemeenten en inwoners zelf aan de slag kunnen. De inwoners zijn ook zelf aan zet.'