Column: Splijtzwam

Het is een thema in verschillende Asterixen en het komt ook elders in de wereldliteratuur wel voor: verdeel en heers. Zet een massief blok tegenstanders tegen elkaar op, bijvoorbeeld door ze geschenken te geven die ze 'onderling mogen verdelen'.

Strooi wat knikkers tussen een troep opdringerige bedelkinderen, of wat goudstukken in een bende oproerkraaiers, en je bent meester van de situatie. Als de individuele belangen strijdig zijn, wordt het collectieve belang uit het oog verloren. De Romeinen wisten het al en we weten het nu nog.

Windparkontwikkelaars Innogy en Yard steken samen zo'n 160.000 euro per jaar in een gebiedsfonds voor omwonenden van windmolenpark N33. Dat kun je opvatten als een hoffelijk gebaar achteraf, omdat inmiddels al vaststaat dat die molens er komen. De ontwikkelaars hebben er niks meer bij te winnen. En de bevolking wás al verdeeld: de boeren die geld verdienden aan de molens staan nog steeds tegenover de tegenstanders. Je zou het gebiedsfonds dus eerder kunnen scharen onder die ándere Romeinse strategie, want naast 'divide et impera' gold ook 'parcere victos': spaar de overwonnenen.

Toch dreigt dat fonds de verdeeldheid in het gebied alleen maar aan te wakkeren. Natuurlijk, je kunt er her en der een speeltuintje met rubberen tegels voor neerplempen als genoegdoening voor de overlast door die molens, en dan hou je nog geld over voor een nieuw dak (met zonnepanelen!) op het dorpshuis, twee laadpalen voor een elektrische auto en een milieuvriendelijk regenpak voor alle schoolgaande kinderen tot 2040. Maar je zou het ook, als keiharde vakantiepegels, kunnen uitkeren aan de bewoners die het meeste last hebben van die molens. 'Jullie mogen zelf weten hoe jullie het uitgeven,' zeggen de ontwikkelaars neutraal, en trekken haastig hun handen ervan af.

En dan te bedenken dat de bewoners nog blij moeten zijn met dit bedragje ook! Want als er een spoorweg voor de deur was aangelegd, hadden ze niks gekregen, is de redenering. Bedrijven zijn er namelijk om winst te maken, niet om uit te delen. En de provincie zegt op haar beurt: wij zijn hier geen partij, dus wij dragen ook niks bij aan dat fonds. Dus ja, beste voorzitter van de Dorpenalliantie, het is inderdaad een fooi. En wat zeg je dan? Precies!

Er moet nu dus een bestuur komen, met een vertegenwoordiging uit alle betrokken gemeenten, dat dat fonds gaat beheren, met adviescommissies vanuit de bevolking. Vervolgens is het noodzakelijk dat een onafhankelijk raadsman meekijkt of het geld eerlijk wordt verdeeld, en ook de arbiter mag natuurlijk niet ontbreken voor het geval iemand bezwaar maakt. Ook is het geen overbodige luxe als een onderzoeksraad, met de hulp van onafhankelijke ingenieurs, de feitelijke overlast door de molens onderzoekt en een verdeelsleutel vaststelt. Overigens moet daar wel beroep tegen mogelijk zijn, maar geen nood, een raad van beroep kunnen we gewoon instellen. En er moet worden nagedacht of de kinderen van de 'windboeren' wel zo'n regenpak mogen. Als er, na aftrek van de kosten, tenminste geld overblijft voor een regenpak…

Willem van Reijendam

Meer over dit onderwerp:
columns
Deel dit artikel:

Recent nieuws