'Als directeuren bonussen krijgen voor CO2 terugdringen, dan gebeurt er wat'

Veel grote Nederlandse ondernemingen noemen in hun jaarverslag de klimaatimpact van het bedrijf uitvoerig, maar écht concreet wil het niet vaak worden.

Slechts een klein deel van de Nederlandse bedrijven rapporteert cijfers en gedetailleerde informatie over de CO2-uitstoot.

Dat blijkt uit onderzoek van Dick de Waard, hoogleraar Auditing aan de Rijksuniversiteit Groningen. In opdracht van het Planbureau voor de Leefomgeving analyseerde hij van 199 bedrijven de jaarverslagen uit 2016 en 2017.

Harde feiten ontbreken vaak

'Waar staan nou klip en klaar de facts and figures?', vraagt de professor zich regelmatig af tijdens het doorspitten van de jaarverslagen. 'Beursgenoteerde bedrijven schrijven best veel over klimaat, maar dat zijn dan algemene toelichtingen op strategie en beleid. Die teksten lijken vaak uit de koker te komen van de afdeling communicatie.'

De EU voerde in 2017 een richtlijn in die organisaties van openbaar belang ertoe verplichten in hun jaarverslag relevante informatie op te nemen over duurzaamheid. 'Daar staan echt wel wat harde regels in, maar dan wel vooral op hoofdlijnen. Er is dus veel speelruimte voor grote ondernemingen, misschien wel te veel', zegt De Waard.

Beursgenoteerd tegenover privaat

De 199 onderzochte ondernemingen zijn een greep uit de grote Nederlandse bedrijven. Deels zijn dit de bekende beursgenoteerde bedrijven als Shell, Heineken, AkzoNobel en KPN. Dan zijn er de coöperaties en semipublieke bedrijven zoals de Rotterdamse Haven en de Nederlandse Spoorwegen. En tot slot werden ook grote private ondernemingen zoals Jumbo onder loep gelegd door De Waard en zijn mede-onderzoekers.

Private niet-beursgenoteerde ondernemingen blijken beduidend minder transparant. Van de 96 onderzochte ondernemingen geven slechts 20 tot 26 ondernemingen op enigerlei wijze informatie over de impact op en van klimaatverandering. Daar weer een deel van is ook nog eens zeer summier met de informatie.

'Voor de beursgenoteerde bedrijven gelden strengere regels en die staan bovendien volop in de publieke belangstelling,' verklaart De Waard.

Als de directie bonussen instelt voor CO2 terugdringen, dan gebeurt er wat
Dick de Waard - RUG

Klimaat heeft invloed op bedrijven

Hardere wettelijke regels én meer bewustwording bij grote bedrijven. Die twee zaken moeten volgens De Waard hand in hand gaan om grote ondernemingen in Nederland te bewegen daadwerkelijk meer te doen aan CO2-reductie.

'Het is niet zo dat alleen ondernemingen invloed op klimaat hebben, nee, klimaat heeft inmiddels ook invloed op ondernemingen. Als er meer zomers komen zoals die van vorig jaar, dan hebben we een probleem. Er was watertekort en op een gegeven moment was er bijna geen brandstoftoevoer meer mogelijk over de Rijn.'

'Het klimaat als onderwerp moet in de haarvaten van een onderneming gaan zitten, in de interne cyclus. Als de directie zegt: 'We willen 200.000 ton CO2 gaan terugdringen en anders krijgen we geen bonus' ja, dan gebeurt er wat. Maar zo hard wordt het meestal niet gespeeld.'

Hoe kan het zijn dat we het zo aan bedrijven zelf overlaten?
Dick de Waard - RUG

Regeltjes

De Waard: 'Luister, ik ben niet zo van de regeltjes, echt niet. Maar hier begin ik me toch wel af te vragen of het niet gewoon nodig is bedrijven te verplichten met concrete cijfers te komen. Op radio en tv gaat het aan één stuk door over klimaat. Hoe kan het dan zo zijn dat we het aan bedrijven zelf overlaten?'

Dat er geen model zou zijn om deze cijfers simpel te kunnen overleggen, is volgens De Waard een smoesje. 'Er bestaan gemakkelijk te hanteren modellen. Maak het gewoon onderdeel van het jaarverslag. Dan valt het ook binnen de accountantscontrole.'

Ook positief

Is het dan alleen maar doffe ellende? 'Nee hoor', vindt De Waard. 'Sommige bedrijven geven goed inzichten over hoe ze op korte termijn iets concreets aan de CO2-uitstoot willen doen.'

'Het Parijs-akkoord is echt niet alleen voor de bühne. En dat het Nederlandse klimaatakkoord er is, dat vind ik ook prima. Maar de volgende stap is echt de naleving,' aldus de RUG-hoogleraar.

'Nederland behoort op het gebied van verslaggeving over duurzaamheid al wel tot de koplopers in Europa samen met bijvoorbeeld Engeland, Duitsland en Spanje. Maar het kan nog veel beter en transparanter.'

Ook over de klimaatdoelstellingen:

- Provincie: nieuwe kans voor grote windmolens op land
- 'Komst nieuwe bedrijven naar Delfzijl en de Eemshaven staat tijdelijk op slot'
- Groninger overheden moeten iets met Klimaatakkoord, maar weten nog niet hoe

Meer over dit onderwerp:
universiteit economie achtergrond GRONINGEN
Deel dit artikel:

Recent nieuws