De roerige geschiedenis van de Helperzoomtunnel

De Helperzoomtunnel in Groningen die de stadsdelen ten oosten en ten westen van de spoorlijnen naar Zwolle en Bad Nieuweschans moet verbinden, wordt als alles volgens plan verloopt vandaag geplaatst.

Vorig jaar mei zou dat al gebeuren, maar de operatie werd op het laatste moment afgeblazen. Het was de zoveelste vertraging voor een plan dat al voor de Tweede Wereldoorlog is ontstaan.

Dit is een geactualiseerde versie van het artikel dat we vorig jaar plaatsten, nadat het plaatsen van de Helperzoomtunnel mislukt was.

Het begint allemaal 87 jaar geleden...

Uitbreidingsplan Groningen

Het idee voor de tunnel wordt voor het eerst geopperd in 1932. De toenmalige directeur van Gemeentewerken ingenieur H.P.J. Schut presenteerde een 'Uitbreidingsplan Groningen'. Dit had hij ontwikkeld samen met de Amsterdamse architect en stedenbouwkundige Hendrik Petrus Berlage.

Het uitbreidingsplan bestond uit een nauwkeurig ontworpen patroon van brede wegen, straten, statige parken en pleinen en bood Groningen de mogelijkheid om uit te groeien tot een stad met 250.000 inwoners. Twee ringwegen vormden de belangrijkste infrastructurele oplossing voor de voorspelde verkeerstoename.

Op de kaart

De kaart die van dit plan is gemaakt, is een sieraad op zich. Een aantal jaren geleden is deze herdrukt en hij hangt in menig Groninger huiskamer. Wie de moeite neemt de kaart te bestuderen, herkent het moderne Groningen er in.

Afbeelding

Veel ideeën uit 1932 zijn in de loop der jaren uitgevoerd. Het zwarte deel op de kaart is de stad in 1932; de geplande uitbreidingen zijn rood en geel. Sommige voorstellen hebben het niet gehaald, waaronder de tunnel onder het spoor.

Afbeelding

Recessie en oorlog

Door de recessie in de jaren 30 en vervolgens de Tweede Wereldoorlog duurde de uitvoering van het 'Plan Schut' veel langer dan gedacht. Pas in het begin van de jaren 60 werd industrieterrein Winschoterdiep aan de oostkant van de stad aangelegd. Wie de kaart uit 1932 er naast legt, ziet dat de contouren van het 'Uitbreidingsplan Groningen' zijn gevolgd.

Afwijking van het plan

De laaggelegen weilanden werden opgespoten met zand en daarop kwamen de Duinkerkenstraat en de Rouaanstraat. De toegang tot het industrieterrein was onhandig: het hele gebied was jarenlang alleen bereikbaar via de Antwerpenweg over het Oude Winschoterdiep. Want halverwege de aanleg van het industrieterrein, is van het plan afgeweken: de tunnel naar Helpman werd niet gebouwd.

Ontstaan zuidelijke ringweg

Het Uitbreidingsplan Groningen was met zijn twee ringwegen om de stad zeer vooruitstrevend in de jaren 30. Maar in de jaren 60 en 70 groeide het aantal auto's explosief en ontstond het besef dat je auto's niet langer ruim baan moest geven. Je moest het autoverkeer juist ontmoedigen. Het idee dat je met je auto van de oostkant van de stad naar de woonwijken Helpman en Coendersborg moet kunnen rijden, werd losgelaten. De automobilisten moesten maar gebruik maken van de nieuw aangelegde zuidelijke ringweg.

Vijver

Aan het eind van de Antwerpenweg liep de weg daarom dood. Tientallen jaren lag een grote vijver midden op het bedrijventerrein: de kuil voor de tunnel die er niet kwam. Het plan om het autoverkeer onder het spoor door te leiden naar de Savornin Lohmanlaan in Helpman, werd nooit uitgevoerd.

Tientallen jaren heeft die vijver daar gelegen. Tot de gemeente Groningen hem in de jaren 80 liet dempen. Zo'n twintig jaar later werd de oude vijver weer opengegraven voor de komst van een fietstunnel. Deze vormt nu de verbinding tussen industrieterrein Winschoterdiep en de wijk Helpman. Aan de Helpman-kant is woonwijk Klein Martijn gebouwd, waardoor daar inmiddels geen ruimte meer is voor een autotunnel.

Afbeelding

Fietstunnel Europapark

In 2015 was er nog een kans voor een autotunnel. In het verlengde van de Boumaboulevard, de weg voor het FC Groningen-stadion, werd onder het station Europapark een tunnel aangelegd die een perfecte aansluiting had gegeven. Maar opnieuw werd gekozen voor een fietstunnel. Automobilisten moesten het spoor over bij de Esperantokruising.

De fietstunnel op het Europapark

Afbeelding

Nu wel?

Nu moet die kruising wijken voor de aanleg van de nieuwe zuidelijke ringweg en is alsnog een autotunnel nodig. Maar de plek die Schut en Berlage in 1932 op de kaart tekenden, is bezet. Dus komt de tunnel op een plek waar niet iedereen even blij mee is. Omwonenden vrezen een flinke toename van het verkeer in hun wijk. Bovendien blijkt de natuur niet mee te werken. Twee jaar geleden gooide een grondwaterbron roet in het eten en vorig jaar werd de bouw stilgelegd, omdat de grond zich heel anders gedroeg dan op basis van alle onderzoeken en berekeningen werd verwacht. Nu dus een nieuwe poging...

Lees ook:

- 'Als die tunnel op de plek ligt, mag de champagnefles open'
- Werkzaamheden Helperzoomtunnel gaan volgens planning, maar 'het blijft spannend'

Meer over dit onderwerp:
Groningen-Stad zuidelijke_ringweg GRONINGEN
Deel dit artikel:

Recent nieuws