Hoe levensvatbaar is de Schotse whisky-ferry?

Hout en whisky willen de Schotten vervoeren naar de Eemshaven. Maar wat voor goederen neemt de veerdienst mee retour richting Schotland en waar komen die goederen vandaan?

Wat is met andere woorden de levensvatbaarheid van de lijn?

Whisky-liefhebbers zullen de berichten over de plannen voor een reguliere veerverbinding tussen Groningen en de Schotse haven Rosyth bij Edinburgh, met interesse volgen. Je zult maar eens door zo'n Brexit zonder je geliefde Laproaigh of single malt van The Highlands komen te zitten.

De sleutel tot het succes van de verbinding ligt zelfs voor een belangrijk deel bij de whisky-export, als we Margaret Simpson van de Schotse transportorganisatie Freight Transport Association (FTA) mogen geloven. Schotland exporteert jaarlijks honderden miljoenen flessen van de sterke drank, met een waarde van 4,36 miljard pond. Een derde ervan gaat naar Europa.

Als we de whiskybedrijven aan boord kunnen krijgen, zal de dienst al levensvatbaar zijn
Margaret Simpson - Transportorganisatie FTA

Dat de geplande verbinding al tot whisky-veer is gedoopt verrast Simpson niet. En het is ook niet ten onrechte, zegt ze. Sterke drank-multinationals zoals de Edrington Group en Diageo zijn zeer geïnteresseerd. 'Als we de whisky bedrijven aan boord kunnen krijgen zal de dienst al levensvatbaar zijn', stelt Simpson. 'Het zal ook andere bedrijven over de streep trekken.'

Brexit omzeilen

De Schotten hopen met een 'eigen' nieuwe verbinding de verwachte chaos rond een (no-deal) Brexit te omzeilen. Een Brexit zou het hele transit-verkeer via de Kanaaltunnel en havens kunnen lamleggen. Momenteel gaat het leeuwendeel van de Schotse export naar het Europese vasteland per vrachtwagen via de Kanaaltunnel bij Engelse Dover.

Schotse overheid

Aan de krant The Scotsman laat een woordvoerder van de regering weten voorstander te zijn van nieuwe, directe veerverbindingen tussen Schotland en Europa. 'Maar deze moeten op commerciële basis worden geleverd.' Al kan een lening of garantstelling van 35 tot 40 miljoen pond waar exploitant TEC Offshore met de Schotse regering over spreekt er wel een stevig fundament onder leggen.

Of de ferry kan blijven varen hangt dus vooral af van hoeveel geld deze in het laatje brengt, dus van hoeveel goederen en passagiers er over en weer vervoerd worden.

Exporteconomie

'We zijn een exporteconomie', zegt Simpson van de Schotse handelsorganisatie. Naast whisky gaan hout, verse en bevroren vis, andere voedingsproducten en ook componenten voor machines over de Schotse grens. Met de bouw van windparken voor de Schotse kust is ook een sector van windmolenbouwers ontstaan, die ook voor de export produceren. Meer dan de helft (zestig procent) van de export bestaat uit producten van de maakindustrie.

Wat importeren de Schotten?

Andersom importeren de Schotten ingrediënten voor hun voedingsmiddelenindustrie en onderdelen voor hun maakindustrie. Ook zou de veer vanuit de Eemshaven voor de import goederen voor de olie- en gassector een rol kunnen spelen. De Schotse economie drijft voor een flink deel op olievoorraden, die vooral onder de zeebodem te vinden zijn.

Economische dwerg

Groot is de Schotse economie niet, het is een echte diensteneconomie, van de tien werknemers werken er zeven in de dienstensector. Het Bruto Binnenland Product (BBP), dat is grofweg de som van alle lonen en winsten op Schots grondgebied was in 2017 178 miljard euro. Ten opzichte van het BBP van het Verenigd Koninkrijk (2.338 miljard) is Schotland een economische dwerg. Het Nederlandse BBP bedroeg 737 miljard euro.

Vraagtekens

Die geringe omvang betekent een kleine afzetmarkt, wat het land als exportbestemming niet zo heel interessant maakt. 'Zonder dat ik naar de cijfers heb gekeken, vraag ik me af wat er mogelijk is', zegt econoom Bart Los over het potentiële handelsverkeer tussen Schotland en het vasteland van de EU.

'Ik ga ervan uit dat de rederij daar in elk geval grof onderzoek naar heeft gedaan, maar ik heb er mijn vraagtekens bij.' Los is hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen. Met collega's van de RUG en de universiteiten van Sheffield en Birmingham heeft hij de gevolgen van Brexit onderzocht.

Verwelkomen 

Passagiers en toeristen die Schotland als vakantiebestemming kiezen zullen misschien wel het belangrijkste EU-exportproduct naar Schotland zijn. In die richting denkt ook ook de gemeente Edingburgh. 'We verwelkomen een goed geregelde ferryroute naar Nederland, deze kan een positieve impact hebben op de stad en omgeving.'

Nederland was in 2017 de op vijf na grootste toeristenmarkt voor Schotland, gekeken naar het aantal bezoeken. Nederlanders bezochten het land in totaal 157.000 keer. 58 procent van de bezoeken betrof een vakantie, 22 procent reisde zakelijk. De Nederlandse bezoekers boekten in totaal 776.000 nachten in Schotland en gaven 93 miljoen pond uit. De gemiddelde lengte van hun verblijf was 4,9 nachten. Ook Duitse toeristen weten Schotland goed te vinden.

Europa is voor de Schotten daarentegen wel een heel belangrijke markt. En Nederland is als handelspartner belangrijk voor de Schotten, het is - na de VS - de tweede exportbestemming.

Ook Frankrijk en Duitsland nemen veel goederen vanuit Schotland af. Daar kan de Eemshavens van profiteren, zegt hoogleraar Los. 'Ook Denemarken en Polen zijn wellicht voor de Eemshaven relevant.'

De Eemshaven als poort naar Noord- en ook Oost-Europa voor de Schotten. Dat is wel de Butterfahrten flink voorbij.

Meer over dit onderwerp:
Havens economie GRONINGEN
Deel dit artikel:

Recent nieuws