Beurtelingse slag gaat een stuk sneller: revolutie in het roeien?

'Misschien is dit de klapschaats van het roeien'. Dat zegt bewegingswetenschapper Laura Cuijpers van het UMCG over haar onderzoek, die de roeisport ingrijpend kan gaan veranderen.

Want beurtelings een slag maken, in plaats van tegelijk, kan weleens een stuk sneller zijn. Dat schrijft Cuijpers in haar proefschrift voor de Rijksuniversiteit Groningen. Opmerkelijk, als je je bedenkt dat het sinds jaar en dag gebruikelijk is dat alle roeiers in een boot exact op hetzelfde moment hun slag maken.

Weerstand

Volgens Cuijpers leidt om de beurt een slag maken tot minder snelheidsverschillen van de boot en dat leidt tot snellere eindtijden. 'Bij roeien moet je de weerstand van het water overwinnen, en dat kost vermogen. Om twee keer zo hard te roeien, moet je acht keer zoveel energie leveren, zo werken de wetten van de weerstand. Versnelling en vertraging kosten dus relatief veel energie, één constante snelheid is dus efficiënter.'

Vergelijk het met fietsen of hardlopen. Ook voor die sporten geldt: tempowisselingen leiden doorgaans niet tot een snellere eindtijd. 'Bij het roeien zie je als toeschouwer één ploeg, één boot in perfectie synchronisatie, in plaats van acht individuele roeiers', aldus Cuijpers. 'Dit 'synchroon-roeien' is eigenlijk altijd de norm geweest. In theorie - en mogelijk ook in praktijk - zijn met antifase-roeien snellere tijden te realiseren.'

Teamwork

'Roeien wordt vanwege de perfecte synchronisatie als teamwork gezien. Bij in-fase roeien bundel je als team de krachten. Dat is mooi, maar misschien is elkaar aanvullen - dus in antifase roeien - nog wel veel mooier. Op die manier kan je samen nog meer bereiken, dat is dus nog meer een uiting van samenwerking,' zegt Cuijpers.

Nog sneller gaan door als team nóg asynchroner te roeien, is niet mogelijk, meent Cuijpers. 'Nee, verder opdelen wordt lastig. Het moet voor mensen nog wel uitvoerbaar zijn. Overigens zou het maar zo kunnen dat de rol van de stuurman belangrijker is bij roeien in antifase.'

Test met Groningse roeiverenigingen

Cuijpers gebruikte in het laboratorium ergometers die met elkaar verbonden waren via slides om de bewegingen van één 'boot' ten opzichte van het water na te bootsen. Maar het promotieonderzoek beperkte zich niet tot het lab: op het water volgde zij de roeiboten met een zelfgemaakt meetsysteem.

Bij de proef waren de drie roeiverenigingen uit Stad betrokken: Aegir, Gyas en De Hunze. 'We hadden niet verwacht dat de roeiers in de proef direct al zo goed asynchroon konden roeien. De boot bewoog soepeltjes door het water. De eindtijd was iets langzamer dan bij synchroon roeien, maar als je bedenkt dat het de eerste keer was, ging het eigenlijk behoorlijk snel.'

Regels

'Omdat de roespanen tegen elkaar in bewegen, heb iets meer ruimte nodig op een boot. Een boot van 18 meter moet dan met 70 cm worden verlengd. Het grappige is dat dat volgens de regels mag. Er zijn namelijk wel minimum lengtes, maar geen maximum. Het zou tof als iemand het ook tijdens een officiële wedstrijd wil proberen', aldus Cuijpers.

Cuijpers heeft als wedstrijdroeier altijd bovenmatige interesse gehad voor de technische kant van de sport. Hoewel voor velen onbekend, is haar idee toch niet helemaal nieuw. Er zijn beelden uit 1930 uit Engeland waar roeien in antifase al geprobeerd word. Het is nu wel voor het eerst dat er serieus wetenschappelijk onderzoek naar wordt gedaan.

Traditie vs. innovatie

'In 1930 was er veel weerstand tegen het idee van asynchroon roeien,' vertelt Cuijpers. 'De roeisport is aan de ene kant erg traditioneel, die vasthoudt aan oude gebruiken en waarden. Aan de andere kant is ook sprake van contante innovatie, denk maar aan de materialen. En de roeiers die meededen aan het onderzoek zijn ook erg positief.'

Een van die eerdere innovaties in de roeisport was de zogenoemde roll rigger, een aanpassing van de boot waarbij de riemen heen en weer bewegen in plaats van het bankje. Van 1980 tot 1983 bestonden deze twee verschillende systemen naast elkaar, dat leidde tot opmerkelijke beelden tijdens wedstrijden in die jaren. De bond greep toen in en verbood de nieuwe methode.

Tokio

Is het antifase roeien de nieuwe klapschaats of fosburyflop? De bewegingswetenschapper denkt dat dat best eens zou kunnen. 'Ik heb nu een eerste voorzet gegeven, maar er moet nog een hoop gebeuren; meer testen en meer onderzoek. Volgend jaar in Tokio wordt denk ik nog niet in antifase geroeid. Maar het olympisch team mag me bellen hoor', aldus een lachende Cuijpers.

Meer over dit onderwerp:
sport achtergrond GRONINGEN
Deel dit artikel:

Recent nieuws