Kamerleden reageren fel op geheim document: 'Dit is chantage'

Tweede Kamerleden reageren geschokt op de woorden die de NAM uitte om onder haar aansprakelijkheid voor de gaswinning uit te komen. Het bedrijf dreigde de gaswinning in Groningen eerder te stoppen dan praktisch is voor Nederland.

Het bedrijf zou daarmee Nederland in de kou kunnen zetten. 'Onacceptabel', reageren Kamerleden.

Volstrekt schaamteloos

'Dit is chantage', zegt Frank Wassenberg (PvdD). 'Ik heb er geen ander woord voor. Ze zeggen gewoon: het gebeurt op onze voorwaarden en anders trekken we de stekker eruit. Volstrekt schaamteloos.'

Ook bij het CDA schiet de uitspraak in het verkeerde keelgat. 'Ik werd er gewoon koud van', reageert Agnes Mulder nadat ze het betreffende verslag heeft gelezen. 'Dat je zo met elkaar omgaat, vind ik heel moeilijk te bevatten.'

Ter verantwoording roepen

Mulder wil de NAM ter verantwoording roepen in de Kamer: 'Ik wil een hoorzitting in de Tweede Kamer organiseren naar aanleiding van dit bericht. Laat ze het maar uitleggen.' Matthijs Sienot (D66) sluit zich daarbij aan. 'Het lijkt me goed dat de NAM dit komt uitleggen', zegt hij.

Henk Nijboer (PvdA) noemt het 'regelrechte chantagepolitiek' van de NAM. 'En dat is onacceptabel.'

Tom van der Lee (GroenLinks) vindt de uitspraak van de NAM schaamteloos en het toppunt van onverantwoord ondernemen. 'Ze dreigen met een snelle stopzetting waardoor allerlei problemen kunnen ontstaan', zegt Van der Lee. 'Dat is een vorm van chantage.'

Alleen maar aan geld

'Het zijn harteloze schoften, maar het pijnlijke is dat je verwacht dat ze dit doen', zegt Sandra Beckerman (SP). 'We weten toch al lang dat ze geen gevoel hebben bij wat ze hebben aangericht? Het gaat ze niet om mensen. Ze denken alleen maar aan geld.'

'Het past in het beeld dat ik heb van de NAM', vertelt Wassenberg (PvdD). 'Maar dit is toch wel weer nieuw. De NAM heeft zichzelf hiermee volstrekt gediskwalificeerd.'

Carla Dik-Faber van de ChristenUnie schrikt ook als ze het verslag leest. 'Als dit inderdaad zo is gezegd, dan is het schandalig. Ik heb er geen woorden voor.'

Juridische positie

Volgens GroenLinks-Kamerlid Van der Lee legt het verslag meer dan de handelswijze van de NAM bloot. Hij noemt de onderhandelingspositie van het ministerie van Economische Zaken problematisch.

'Het bezit van het gas is privaat, dus de juridische positie van de NAM is sterk', legt hij uit. 'Maar dat men er zo maximaal gebruik van maakt is schaamteloos.'

De VVD constateert dat het ministerie niet op het dreigement is ingegaan. 'Dit bewijst wel dat het goed is dat de NAM uit de schadeafhandeling en de versterking is', zegt Kamerlid Mark Harbers. Het belangrijkste punt is wat hem betreft of het ministerie gevoelig blijkt voor dergelijke woorden. 'Als ik dit zo zie, heeft de overheid zich hier niet door laten leiden.'

Tekst en uitleg

Kamerleden willen ook tekst en uitleg van minister Eric Wiebes (VVD) van Economische Zaken en Klimaat. 'Welke invloed heeft dit gehad op zijn besluiten?', zegt Van der Lee. Dik-Faber wil opheldering over hoe de onderhandelingen tussen de NAM en het ministerie hebben plaatsgevonden.

De NAM en het ministerie van Economische Zaken en Klimaat herkennen zich niet in het geschetste beeld. Volgens beide partijen is er geen sprake van een dreigement.

De NAM zegt het betreffende verslag niet te kennen. Het bedrijf ontkent niet dat een NAM-directeur de woorden in augustus 2018 heeft uitgesproken, maar is het wel oneens met de interpretatie van zijn woorden. 'Het dilemma rond leveringszekerheid kan zeker ter sprake zijn gekomen, maar nooit als dreigement.'

'De afweging tussen veiligheid en leveringszekerheid is uiteindelijk ook niet een afweging die gemaakt kan worden door een commerciële partij zoals NAM', schrijft het bedrijf. 'Met de wijziging van de Mijnbouwwet zijn de verantwoordelijkheden voor het Groningen gasveld nu passend belegd.'

Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat zegt: 'Het dreigement zoals door jullie genoemd is door EZK-medewerkers nooit zo gehoord of zo ervaren. De NAM heeft een winningsplicht en kan de gaskraan niet eigenhandig dichtdraaien', zegt een woordvoerder. 'Met de NAM zijn het zakelijke gesprekken. De minister van Economische Zaken en Klimaat weet in elk geval duidelijk wat hem te doen staat: de gaswinning zo snel mogelijk beëindigen want de veiligheid van de Groningers staat voorop.'

De redenering over de winningsplicht van het ministerie klopt echter niet. De NAM wist weliswaar dat het een winningsplicht zou krijgen, maar de wet die het moest regelen was ten tijde van het bewuste gesprek nog niet van kracht. 

Bekijk hieronder de uitgebreide reacties van acht Tweede Kamerleden:

Matthijs Sienot (D66):

Carla Dik-Faber (ChristenUnie):

Agnes Mulder (CDA):

Mark Harbers (VVD):

Tom van der Lee (GroenLinks):

Frank Wassenberg (PvdD):

Sandra Beckerman (SP):

Henk Nijboer (PvdA):

Lees ook:

- Geheim document: NAM dreigde Nederland in de kou te zetten
- Alles over de aardbevingen in onze provincie

Meer over dit onderwerp:
dossieraardschok DEN HAAG
Deel dit artikel:

Recent nieuws