Scharrelkarbonades Ten Have nog te weinig in winkelwagen: 'Het valt ons tegen'

Het is de familie Ten Have uit Beerta zwaar tegengevallen tot nu toe. Sinds een jaar brengen ze tweesterrenscharrelvarkensvlees aan de man. Er worden alleen nog veel te weinig speklappen en karbonades verkocht.

Na een forse investering dreigt een grote schuld voor de familie als het zogeheten 'Hamletz'-vlees onder de merknaam 'Boerderijvlees van Annechien' niet snel in veel meer winkelwagens terechtkomt dan nu het geval is.

Annechien ten Have-Mellema is er zo ongeveer haar hele werkzame leven al mee bezig. Hoe kan een varken het zo goed mogelijk hebben en hoe kan het dierenwelzijn van de wroetende dieren optimaal worden? Annechien, man Menno en zoon Detmer hebben alle drie dezelfde overtuiging; een varken moet zoveel mogelijk levensruimte hebben en tijdens het leven van veel gemakken voorzien worden.

Dartelen op stro

In juli vorig jaar werden luxe varkensstallen in gebruik genomen. Met ruimte voor 4900 varkens en zeshonderd zeugen. Er is in deze 'dartelstallen' meer ruimte dan voor 'normale' vleesvarkens. In de stal ligt binnen stro op de grond en vanuit de stal kan een varken zo naar buiten lopen. Het leverde Ten Have eerder dit jaar de titel 'Agrarisch Ondernemer van het jaar 2019' op.

Annechien ten Have uit Beerta wordt uitgeroepen tot 'Agrarisch Ondernemer van het jaar 2019.'

Op te weinig borden

Door het hoge niveau van dierenwelzijn mag het vlees van de varkens met het 2 sterren Beter Leven Keurmerk worden verkocht. Onder het label 'Hamletz' wordt sinds een jaar geprobeerd het Beertster vlees bij de consument op het bord te krijgen. In dat proces loopt de familie Ten Have-Mellema tegen de nodige problemen aan.

Het Beter Leven Keurmerk is wel bekend, maar de inhoudelijke verschillen kent de consument niet
Annechien ten Have-Mellema - Scharrelvarkenshouder

Consument weet onvoldoende

'Het valt ons behoorlijk tegen. Het belangrijkste is dat consumenten niet weten dat er 1,2 en 3 sterren bestaan. Dat was wel een schok voor ons. Het Beter Leven Keurmerk is wel bekend, maar de inhoudelijke verschillen kent de consument niet', zo vat Ten Have-Mellema de kern van de zaak samen.

Wat is het verschil tussen 1, 2 en 3 sterren?

1 ster

- Meer ruimte
- Beter afleidingsmateriaal tegen verveling
- Biggen worden niet gecastreerd
- Vervoer naar boerderij en slachthuis is korter

2 sterren

- Alle eigenschappen van 1 ster
- Vloer bedekt met stro
- Overdekte uitloop
- Staarten worden niet gecoupeerd

3 sterren

- Alle eigenschappen van 2 sterren
- Grotere binnenruimte
- Overdekte uitloop
- Zeugen mogen in de wei

Financieel fiasco dreigt

Er is marktonderzoek gedaan en dat gaf een ander beeld dan de praktijk van nu. En dat is zuur voor Ten Have. Ze steken hun nek uit en zijn de enige agrarische onderneming in Nederland die vanuit reguliere fokkerij naar scharrel is teruggegaan met een moderne stal. 'We zijn er jaren mee bezig geweest, hebben er tot nu toe veel voor gedaan, maar nu dreigt een financieel probleem.'

Het voordeel is dat de varkensprijs relatief hoog is vanwege de varkenspest in Azië, waardoor er veel minder aanbod op de wereldmarkt is. 'Daardoor kunnen we het langer uitzingen. Uiteraard speelt de opstelling van de bank ook een rol', legt Ten Have-Mellema uit.

De Rabobank financiert de dartelstal en het Ministerie van Landbouw Natuur en Voedselkwaliteit staat borg voor zeventig procent van een gedeelte van de bedrijfsfinanciering. Dit geld komt uit het fonds voor landbouwinnovaties, de zogeheten Borgstelling MKB-Landbouwkredieten.

Onderverdeling sterren onbekend

Om de verkoop van dartelvarkensvlees te bevorderen. moet de consument bekend worden met het feit dat het Beter Leven Keurmerk onderverdeeld is in sterren, vindt Ten Have-Mellema. 'Het is primair niet onze verantwoordelijkheid, want het merk is van de Dierenbescherming. Maar we zijn hierover wel met ze in overleg. We hebben het halverwege januari van dit jaar gemeld bij het Ministerie, maar die hebben er tot op heden weinig aan gedaan.'

Als heel Nederland het belangrijk vindt, maar je krijgt geen steun dan is het lastig
Annechien ten Have-Mellema - Scharrelvarkenshouder

Een woordvoerder van het Ministerie van Landbouw Natuur en Voedselkwaliteit laat weten dat het geen overheidskeurmerk is, maar van de Dierenbescherming is. Het Ministerie zou een ondersteunende rol kunnen spelen. Daar kan Ten Have niet zoveel mee. 'Als heel Nederland het belangrijk vindt dat er een omslag in denken en doen komt, maar je geen steun krijgt, is het lastig.'

Maurits Steverink van het netwerk Meat NL helpt marktpartijen bij het vermarkten van dierenwelzijn en ook het Beter Leven Keurmerk. 'Zo'n dertig procent van de consument kent spontaan het keurmerk en als we een handje helpen, komt de bekendheid op negentig procent uit. De inhoud van en de onderverdeling van de sterren is grotendeels onbekend.'

Consumentengedrag niet maakbaar

De Dierenbescherming onderkent dat er snel iets moet gebeuren. Steverink: 'Consumentengedrag is helaas niet maakbaar. Waar ons eten vandaan komt, zit niet meer in het systeem van de consument. Het extra dierenwelzijn onder de aandacht brengen is een complexe vorm van communicatie en dat kost tijd en vooral geld. Consumentenloyaliteit opbouwen kost zeker minimaal twee jaar. Er is gelukkig meer aandacht voor herkomst van voedsel dan ooit. Dat stemt me positief.'

Volgens Steverink is er geen land in de wereld waar dierenwelzijn de afgelopen tien jaar zo zichtbaar is geworden in het winkelschap als in Nederland. 'Maar dat helpt de familie Ten Have niet direct verder. Dat er meer keuze in de winkel is, moet nu bekender worden', meent hij.

De familie Ten Have is al vijftien jaar bezig met deze grote verandering. Het is dapper wat ze doen
Maurits Steverink - Meat NL

Uithoudingsvermogen

Steverink hoopt dat de Ten Haves door kunnen zetten. 'Hun 'Hamletz' is vrij bijzonder en ze hebben een enorm uithoudingsvermogen. De familie Ten Have is al vijftien jaar bezig met deze grote verandering. Het is dapper wat ze doen, een voorbeeld voor de sector. We moeten de krachten rond de afzet blijven bundelen.'

De praktijk

Momenteel loopt er een pilot bij ongeveer zestig Albert Heijn-filialen met het label 'boerderijvlees'.

De Albert Heijn-vestiging aan de Beertsterweg in Winschoten maakt deel uit van de proef. Assistent-supermarktmanager Roy Frima is zeer over de proef te spreken. 'Het is een groot succes. Beerta ligt natuurlijk vlakbij en het verhaal van de herkomst van het vlees kunnen we onder andere via Facebook goed uitdragen.'

Winschoten uitzondering

Frima realiseert zich dat Winschoten een uitzondering is in het succes. 'Er is denk ik een groot verschil met plaatsen elders in het land. Dat komt vooral, omdat het voor onze klanten een lokaal product is. Veel klanten nemen niet de tijd om een etiket in de winkel goed te lezen. Een speklap is een speklap en dat kopen ze. Landelijk kan de Albert Heijn er nog veel meer aandacht aan besteden, maar dat gebeurt niet, omdat het vlees nog in te weinig winkels ligt.'

Betere communicatie

Bij Plus Supermarkten hebben ze de pilot in vijftien winkels in week 40 omgezet naar een uitrol in vijftig filialen onder het label 'scharrelvlees'.

Een woordvoerster laat weten dat over verkoopcijfers nog weinig te zeggen is. 'Wij voeren niet het volledige assortiment. Zes producten om precies te zijn: procureur, burger, speklapjes, chipolata, ribkarbonade en carré. We hebben na de pilot enkele verbeteringen doorgevoerd. Onder andere een aanpassing op de verpakking en betere communicatie richting de klant.'

Kip ei verhaal

Het lijkt een kip-en-eiverhaal te zijn. Ten Have-Mellema. 'Wij hebben geen grote marketingbudgetten. Promotie moet echt via social media. Retailers zijn de poort naar de mond van de consument en kunnen ons vlees promoten. Dat doen ze nog te beperkt, omdat het nog te weinig in de schappen ligt. Maar het kan wel, kijk maar naar het succes bij het Albert Heijn-filiaal in Winschoten.'

Ten Have blijft ondanks de lastige situatie optimistisch. 'Ik zou er niet bij kunnen dat we het niet aan de praat krijgen. Dan moeten we echt ophouden om te vragen dat een boer moet veranderen. Ik geloof hier echt in en het is belachelijk als het niet gaat lukken, terwijl dierenwelzijn in ons land zo hoog in het vaandel staat.'

Lees ook:

Boeren niet blij met D66-plan voor halveren veestapel: 'Het is idioot'
Annechien ten Have is Agrarisch Ondernemer van het Jaar 2019
Superdeluxe varkensstallen in Beerta geopend'Het is eindelijk gelukt'

Meer over dit onderwerp:
achtergrond BEERTA
Deel dit artikel:

Recent nieuws