Vrees voor nieuwe regels vervuilde grond: 'Dit wordt echt een enorme uitdaging'

Na de stikstofcrisis is er een nieuwe ontwikkeling die de bouwwereld in zijn greep houdt. Per 1 oktober moet iedere schep grond die verplaatst wordt, gemeten worden op de aanwezigheid van niet afbreekbare chemische stoffen (PFAS).

Brancheorganisatie Bouwend Nederland maakt zich zorgen, en ook provincie Groningen zet zich schrap voor de gevolgen. Ze houdt al rekening met vertraging bij projecten als de zuidelijke ringweg.

Wat is PFAS?
PFAS (poly- en perfluoralkylstoffen) is een verzamelnaam voor zo'n 6.000 chemische stoffen die niet afbreekbaar zijn. PFAS is in veel producten toegepast, waaronder pannen, de binnenkant van pizzadozen en waterafstotende kleding. Ze zijn door de mens gemaakt en komen van nature niet in het milieu voor. Toch zijn deze stoffen in het milieu terechtgekomen en zitten ze nu onder andere in de bodem, in bagger en in het oppervlaktewater.

Na een rechterlijke uitspraak, kwam Staatssecretaris Stientje van Veldhoven (Milieu) op 1 oktober met een norm: in één kilo natuur- en landbouwgrond mag nog maximaal 0,1 microgram PFAS zitten. Als die norm wordt overschreden, mag de grond, slib of zand niet worden afgegraven en vervoerd.

Uit onderzoek van het RIVM blijkt dat meer dan 85 procent van de geteste grond boven die norm zit. Het is een tijdelijke norm, in afwachting van nader onderzoek. Want hoe schadelijk PFAS precies is, is nog niet duidelijk.

Knelpunt

De stof perfluoroctaanzuur (PFOS) is een van de stoffen die onder de PFAS valt. Het kan voorkomen in grond en water. De nieuwe regelgeving van staatssecretaris Van Veldhoven houdt in dat zand dat wordt afgevoerd bij bouwprojecten, eerst moet worden gemeten op de aanwezigheid van PFOS.

Dat meten is echter een knelpunt. Brancheorganisatie Bouwend Nederland vreest voor vertragingen, omdat er een beperkt aantal laboratoria zijn die het überhaupt kunnen meten. 'Dit heeft grote gevolgen', zegt een woordvoerder.

Niet bij geleverd zand, wél bij grond

PFOS komt naar verwachting niet voor bij zand dat geleverd wordt bij bouwprojecten. Dat zand komt voornamelijk bij zandwinningsbedrijven vandaan en dat zand komt diep uit de grond. Zandwinner Kremer Zand (Sellingerbeetse) nam al monsters van zand uit de diepte, maar weet de resultaten nog niet. Directeur Chris Kremer heeft er echter vertrouwen in dat het zand geen PFOS bevat.

Grondverzet- en bouwbedrijven verwachten vooral dat grond die is uitgegraven voor de bouw van een gebouw of de aanleg van een weg, moet worden gemeten.

Onze bedrijven gaan die grond niet reinigen
Jaap van der Bom - NVPG

Zand kan geen kant op

Wordt er meer dan 0,1 microgram PFOS in een kilo grond aangetroffen, dan volgt voor grondverzetbedrijven het volgende probleem. Het zand kan dan niet zo snel een kant op. De enige manier is door het te laten reinigen. Maar: de gespecialiseerde bedrijven zitten niet op dit zand te wachten, zegt Jaap van der Bom van de Nederlandse Vereniging van Procesmatige Grondbewerkingsbedrijven.

'Geen van de bedrijven die bij ons aangesloten is, zal zand met PFOS accepteren. Er is namelijk geen regelgeving opgesteld voor het water dat gebruikt wordt in dit reinigingsproces. Bedrijven weten niet hoe dit af te voeren en kunnen er nergens mee heen. Dus wij hebben gezegd: onze bedrijven gaan die grond niet reinigen.'

'Na chroom-6 en stikstof, nu weer dit'

Bert Kramer van aannemer Combinatie Herepoort, verantwoordelijk voor de Aanpak Ring Zuid, ziet de volgende uitdaging in het al zo vertraagde project.

'Dit betekent dat alle grond die je gaat afgraven, aan de eerste meter oppervlakte onderzocht moet worden. Grond die binnen je project blijft, ontsnapt aan de regeling. Maar wil je grond buiten je project brengen, dan heb je een probleem. Daar krijgen wij mee te maken: wij moeten veel grond afgraven en vervoeren.'

Toen we drie jaar geleden aan de Ring Zuid begonnen, bestond het hele PFAS nog niet
Bert Kramer - Aannemer Combinatie Herepoort

De gevolgen kunnen groot zijn. Kramer: 'Het is nog de vraag wie het risico draagt. Wordt dat het bouwbedrijf, of de opdrachtgevende partij? We moeten ook kijken hoeveel tijd dat gaat kosten. Daarna moeten we een bureau vinden dat er tijd voor heeft en daarna moeten we de grond nog kwijt kunnen.'

'Toen we drie jaar geleden met de Ring Zuid begonnen, bestond het hele PFAS nog niet. Nu is het alweer de volgende regeling. We hadden al chroom-6 en stikstof en nu weer dit. Net als alle andere projecten, krijgen wij ook deze regels weer voor de kiezen. Dit wordt echt een enorme uitdaging.'

Impact wordt nog duidelijk

Ook andere bouw- en grondverzetbedrijven verwachten dat de impact van de nieuwe PFAS-norm de komende maanden zichtbaar zal worden, zegt Bouwend Nederland. De brancheorganisatie verwacht dat projecten verdere vertraging zullen oplopen.

Volgende week woensdag staakt de bouwsector op het Malieveld in Den Haag. Dat doet de sector net als de boeren aan de hand van het stikstofprobleem, maar ook de PFAS-discussie speelt hierbij een rol.

Lees ook:

- Na de boeren gaat nu ook de bouwsector protesteren in Den Haag
- Gedeputeerde Staghouwer: 'Alle provincies gaan straks gewoon beleidsregels over stikstofuitstoot invoeren'
- Nederlandse gemeenten willen eenduidige provinciale stikstofregels
- Alles over de zuidelijke ringweg

Meer over dit onderwerp:
Groningen-Stad zuidelijke_ringweg GRONINGEN
Deel dit artikel:

Recent nieuws