'Middenstanders kunnen zelf meer doen aan leegstand'

Winkelleegstand is er vooral in middelgrote kernen als Winschoten, Stadskanaal, Emmen en Assen. Vaak wordt naar de overheid gekeken als oplosser van dit probleem. Maar winkeliers kunnen ook zelf de handen uit mouwen steken, vindt NoordZaken-expert Eelko Huizingh.

Door Eelko Huizingh

'Winkelleegstand in het Noorden: een derde van alle winkels staat structureel leeg' kopte RTV Noord onlangs. Dat klinkt dramatisch! Maar gelukkig is het minder erg. De koppenmaker nam de binnenbocht: in werkelijkheid stond in 2018 ruim een derde van alle leegstaande winkels structureel leeg, dat wil zeggen langer dan drie jaar. Deze cijfers komen uit twee recente onderzoeken verricht in opdracht van de provincies Groningen, Friesland en Drenthe.

Slenterend door de winkelstraat kan het je niet ontgaan. Waar nog niet zo lang geleden elektronica werd verkocht, zit nu een spartaans ingerichte galerie. Links een lege winkel met een groot plakkaat TE HUUR, even verderop rechts ligt in de etalage nog een omgevallen stoel en een lege doos.

Rotte kies

Leegstaande winkels schaden het aanzien en de sfeer van winkelstraten. Leegstand oogt als een rotte kies en werkt als een rotte appel: het schrikt winkelend publiek af en verzuurt daarmee het leven van de overblijvende middenstanders.

Opvallend is dat de gemiddelde leegstand in Noord-Nederland niet zoveel afwijkt van het landelijke gemiddelde. Sterker nog, in 2018 scoorde Noord-Nederland zowel qua aantal leegstaande winkels als qua leegstaande vierkante meters een fractie beter dan geheel Nederland.

Doekje voor het bloeden

Een belangrijke vraag bij innovatie is altijd of veranderingen tijdelijk of permanent zijn. Zijn ze tijdelijk, zoals een opgebroken straat of een neergaande economische conjunctuur, dan is uitzitten het advies. Het openstellen van tijdelijke winkels of verlagen van parkeertarieven haalt de druk van de ketel, totdat betere tijden aanbreken. Bij permanente veranderingen helpen doekjes voor het bloeden niet. Dan zijn wezenlijke veranderingen onontkoombaar, dat geldt voor Noord-Nederland met structureel hoge leegstand.

Bedenk waar een plaats uniek in is. Licht dat uit en bouw er een evenement omheen
Eelko Huizingh

Je zou denken dat de leegstand vooral geldt voor de krimpgebieden. Daar neemt de bevolking af, ze vergrijst en ontgroent (minder jongeren). Krimp verergert winkelleegstand, want ouderen kopen minder dan gezinnen met jonge kinderen. Krimp bemoeilijkt ook het toekennen van een andere functie aan winkelpanden, want bij krimp heb je ook minder kantoren, horeca en woningen nodig.

Lege winkels in middelgrote kernen

Toch scoren de noordelijke krimpgebieden helemaal niet zo slecht. Het percentage leegstaande winkels was er 8,3 procent in 2018, in heel Nederland 7,0 procent. Uiteraard variëren de cijfers, begin dit jaar scoorde Noordoost-Friesland een fraaie 5 procent, terwijl Eemsdelta en Oost-Groningen uitkwamen op 9 en 10 procent.

Het Noorden scoort wel slechter in de categorie 'middelgrote kernen', zoals Assen, Emmen, Drachten, Heerenveen, Stadskanaal en Winschoten. Het gemiddeld aantal leegstaande winkels in deze gebieden is maar liefst 14,3 procent, het dubbele van het Nederlandse gemiddelde. De slechtste cijfers zijn er voor middelgrote kernen in de buurt van krimpgebieden. Dit is vooral in Groningen en Drenthe.

Aantrekkelijk en compact

De onderzoeksrapporten richten zich vooral op de overheid, maar er is ook een belangrijke taak weggelegd voor ondernemers. Voor hen geldt: overleven doe je bij en met elkaar. Bij elkaar, dus zorg dat winkelkernen weer aantrekkelijk en compact worden. Met elkaar, want winkelen wordt steeds meer een belevenis.

Die kun en moet je samen organiseren. Uiteraard tijdens feestdagen. Maar bedenk ook eens waarin jouw plaats uniek is. Elke plaats kent unieke gebouwen, inwoners of gebeurtenissen in de geschiedenis. Licht die uit. En bouw daar een evenement omheen. Zonder zeehonden en wadlopen zou nooit iemand hebben gehoord van Pieterburen.

Belevenissen kun je samen organiseren, schreef ik. In samen initiatieven ontplooien zijn niet alle ondernemers even goed. Maar middenstanders hebben een grote invloed op eigen en andermans overleven. Zorg dus dat je groeit en bloeit, met en bij elkaar.

Mijn tips voor middenstanders in een winkelgebied:

- Winkelleegstand is een probleem voor ondernemers en overheid, daarmee ook een gedeelde verantwoordelijkheid
- Bedenk of de oorzaken tijdelijk of permanent zijn en kies voor bijbehorende oplossingen
- Stel je actief op om te komen tot aantrekkelijke en compacte winkelgebieden
- Realiseer je dat voor consumenten winkelen steeds meer een belevenis moet zijn
- Organiseer proactief en gezamenlijk met andere ondernemers belevenissen geënt op het unieke van je eigen plaats.

Dr. Eelko Huizingh is universitair hoofddocent innovatiemanagement, directeur van expertisecentrum Vinci van de Rijksuniversiteit Groningen en auteur van het boek Innovatiemanagement.

Deel dit artikel:

Recent nieuws