'Forum is pas geslaagd als er over twee jaar nog steeds bezoekers zijn'

De ambities van het Forum zijn bijna even groot als het gebouw zelf. De eerste tekenen zijn veelbelovend. Veel mensen weten in de eerste week na de opening het markante gebouw te vinden.

Maar hoe zit dat met de lange termijn? Heeft het Forum, dat volgens de gemeente 'de ontmoetingsplek voor bewoners en bezoekers van Stad' moet worden, kans van slagen? We vragen het aan een deskundige op het gebied van consumentengedrag, een stedenbouwkundig historicus en een architect.

Wel héél positief

Marijke Leliveld is universitair docent marketing aan de RUG, gespecialiseerd in de rol van ethiek in economische beslissingen. De stemming rondom het Forum, vooral in de media, vindt ze wel héél positief. 'De gesprekken met mensen op de wandelgangen geven een veel wisselender beeld. Ja, mensen zijn nieuwsgierig, maar de tendens is toch: Is dat nou al dat geld waard?'

'Het grootste bezwaar is het relatieve gemak waarmee de NAM over de brug kwam met 68 miljoen. Die gezinnen die in onveiligheid zitten vragen niet eens zo veel, maar moeten jarenlang van loket naar loket om iets los te peuteren.'

'Dan denk je al snel: Is dat nou rechtvaardig? Het klopt misschien wel volgens de regels, maar er lijken andere regels te gelden voor individuele burgers dan voor dit soort grote projecten. Dat voelt niet goed', zegt Leliveld.

Achterstand

'Het Forum staat dan al op achterstand wat betreft de publieke opinie. Dat is jammer, en kan je niet meer ongedaan maken. Nou ja, uiteindelijk zal het gegrom wel weer wegvallen, net als bij de metro in Amsterdam. Daar wordt nu veel gebruik van gemaakt.'

De gemeente moet zorgen dat het Forum van het publiek blijft
Marijke Leliveld - Universitair docent

Leliveld: 'Maar je zal zien: als er een groot defect is of het Forum gaat grote verliezen lijden, dan denken veel mensen toch weer: Zie je nou wel?!'

'Het Forum is wel echt een aanvulling op de stad. De gemeente moet nu zorgen dat het van het publiek is én blijft. Dat iedereen zich welkom voelt. Dan verstomt waarschijnlijk de frustratie op den duur', aldus de universitair docent.

Nog even waarmaken

Cor Wagenaar is stedenbouwkundig historicus aan de Rijksuniversiteit. Het gebouw kent zijn gelijke niet, aldus de professor. 'Qua schaal gaat dit gebouw zo'n beetje alles te buiten. Dat betekent voor het silhouet van Stad een hele hoop. Maar belangrijker is nog de functie van het gebouw. Dat bepaalt vooral hoeveel mensen het gaat trekken.'

'Je ziet vaak dat binnensteden zich overgeven aan de markt. Het past wel bij deze stad dat dat juist niet gebeurt, en er een groot publiek gebouw is gekomen. Maar dat moet je het wel waarmaken; er moet een goede exploitatie komen.'

Ik ken geen gebouw dat zo in een historische stad is gezet
Cor Wagenaar - Stedenbouwkundig historicus


Wil het gebouw uiteindelijk slagen, dan hoeft dat nog niet eens door middel van de functie die de gemeente nu in gedachte heeft, denkt Wagenaar. 'Het zou zelfs kunnen dat het gebouw over vijf jaar een enorm winkelcentrum is. Dat zou nog niet eens zo'n ramp zijn. Als het maar een publieke functie behoudt, dat is het belangrijkste.'

Enorme impact en toch bescheiden

'De test is: komen er over twee jaar nog steeds dagelijks veel mensen in het gebouw? Dan is het geslaagd', zegt Wagenaar.

'Ik ken geen gebouw dat zo in een historische stad is gezet, met zo'n schaal en met dit effect. Het Forum heeft een enorme impact, dat merk je aan alles. Hoewel het ondanks de omvang toch ergens best een bescheiden gebouw is.'

'Het gebouw dringt zich niet op. Het 'wijkt' een beetje door die schuine wanden, daardoor krijgt het meer licht en lucht. Het probeert zijn omvang eigenlijk te verbergen. En op andere plekken kan je er juist niet omheen.'

Opkikker

Wagenaar: 'Het Forum is een opkikker voor de stad. Bijzonder is dat het zo gepositioneerd dat er een nieuw plein ontstaat, dat is toevoeging. De stad hield gewoon echt op. We hebben er eigenlijk een nieuw stuk stad bijgekregen. Die drie grote gebrouwen aan de Grote Markt, dat had misschien anders gekund.'

De Kiosk (Foto:Siese Veentra & Knelis)

Afbeelding

'De vraag is ook wel: moet je alles op één plek concentreren? Om dat te doen is heel Gronings en op zichzelf prima, maar Stad is groot genoeg om juist wat dingen buiten het centrum te plaatsen. Die bioscoop op het Hereplein bijvoorbeeld, die was heel mooi.'

Iconen in Stad

Ondanks de genoemde bescheiden kenmerken, typeert Wagenaar het Forum toch als een 'spectaculair architectuuricoon'. Om daar aan toe te voegen: 'De stad moet daar overigens wel eens mee ophouden. Je kan ook niet elke twintig jaar een icoon neerzetten, dat heeft iets provinciaals. Groningen heeft nu wel genoeg iconische gebouwen en staat voor nieuwe stedenbouwkundige uitdagingen.'

'Het UMCG bijvoorbeeld, dat zou men eigenlijk eens moeten slopen en helemaal iets nieuws neerzetten. Een ziekenhuis is veel meer dan een ziekenhuis. Het is een werkomgeving, een leeromgeving en huisvest startups. Dat moet het volgende grote project van de gemeente worden.'

'Levend houden'

Yko Buursma is architect en partner van DE UNIE ARCHITECTEN. 'Er ligt wel een grote opgaaf voor de gemeente. Je moet het gebouw levend houden.'

En dat is nog best spannend, denkt Buursma. 'In Stockholm had je een vergelijkbaar gebouw. Als het niet meer leeft – zoals daar het geval is – dan is het ook amper meer te redden.'

'Het is een behoorlijke impact op het type bezoek aan de binnenstad. Het hangt er vanaf of de doelstellingen van de gemeente gehaald worden, en er een beetje een interessante programmering komt.'

Politieke arena

Het gebouw is niet echt te vergelijken met andere gebouwen, al moet Buursma direct denken aan het Eye Filmmuseum in Amsterdam en het Centre Pompidou in Parijs. Ook de vergelijking met de openbare bibliotheek in Amsterdam en die in de Amerikaanse stad Seattle is niet zo gek. Groot verschil is wel dat die gebouwen duidelijkere functies hebben.

Als een gebouw goed werkt, kan je je ermee identificeren, dat heeft wel tijd nodig
Yko Buursma - Architect

'Het Forum heeft de ambitie om een politieke arena te worden. Het idee om programma's met elkaar te verbinden, vind ik niet zo slecht. Dat gebeurt feitelijk ook in elke winkelstraat. De schaal en maat van Groningen maakt dat wel moeilijk, maar het kan.'

Hype

Dat er het in de eerste week stikt van de bezoekers, daar kijkt Buursma niet van op. 'Die hype is logisch. Als je bijna twintig jaar bezig bent met een gebouw en het staat er dan, dan snap ik dat je een kijkje wil nemen.'

'Belangrijk is dat er een doorloop blijft. Het is toch een soort nieuwe wereld die ontstaat. Bij het begin van het Groninger Museum had niemand verwacht dat er zo veel bezoekers zouden komen.'

Hoe vol is het over een paar jaar in het Camera Café? (Foto: Stella Dekker)

Afbeelding

De inhoud van de programmering betekent dat er extra mensen komen en dat is de basis van het bestaansrecht in zijn huidige vorm. Er moet reuring ontstaan', aldus de architect.

Over het gebouw zelf is Buursma alvast wel te spreken. 'Stel er had een vierkant gebouw gestaan, dan had je nu een heel stringent straatje gehad. Het gebouw is niet te aanwezig of schreeuwerig en heeft een mooie, rustige kleur.'

'De identiteit van de binnenstad bestaat uit een mix tussen nieuwe en oude gebouwen. Bij het Forum heeft men het lef gehad om iets compleets nieuws te maken, zowel qua programma als op architectonische en stedenbouwkundig niveau', vindt hij.

Doorloop

Buursma: 'Als een gebouw goed werkt, kan je je ermee identificeren. Dat heeft wel tijd nodig. Bij sommige gebouwen werkt dat, bij andere niet. Met interessante tentoonstellingen, films, discussies, bijeenkomsten et cetera kan je iets moois neerzetten. Dan krijg je een mooie doorloop, en wordt het onderdeel van Stad.'

Lees ook:

- Forum: 'Zo'n opening werkt vaak sterk verbindend'
- Groningers emotioneel na het zien van Forum Groningen
- Van referendum naar Forum Groningen: uit deze ontwerpen konden we kiezen
- Alles over de binnenstad van Groningen

Deel dit artikel:

Recent nieuws