Aardbevingsnieuws november 2019: 'Een complete schertsvertoning'

De directie van de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) moest zich in de maand november voor Tweede Kamerleden verantwoorden voor een door hun geuite bedreiging.

'Onze boodschap is aangekomen', zei de ene partij na afloop van de sessie. 'Het was een schertsvertoning', vond de andere partij.

Psychisch leed

Voor de NAM begint de maand sowieso al woelig. Op 4 november staat het bedrijf namelijk voor de rechter in Assen, waar het in het geweer komt tegen een eerder vonnis. In maart 2017 stelde de rechtbank namelijk dat de NAM een groep van 127 Groningers een schadebedrag voor psychisch leed moest uitkeren. De NAM was het hiermee niet eens en ging in hoger beroep.

De NAM onderkent voor de rechter de gevolgen van gaswinning op bewoners, maar betoogt dat voor smartengeld meer nodig is dan 'min of meer psychisch onbehagen zoals frustratie, teleurstelling, onzekerheid, angst en verdriet'. Advocaat Pieter Huitema brengt daar namens de gedupeerden tegenin dat er veel chaos en onzekerheid heerst over toekomstige aardbevingen. Het gerechtshof doet op 14 januari 2020 uitspraak.

Hoorzitting of schertsvertoning?

Op 6 november moet de NAM zich voor Tweede Kamerleden tijdens een hoorzitting verdedigen voor het dreigement van directeur Thijs Jurgens. Die had tijdens een overleg met het ministerie van Economische Zaken gezegd dat de NAM genoodzaakt zou kunnen worden de gaskraan 'eerder dan praktisch is voor Nederland' dicht te draaien. RTV Noord openbaarde dat dreigement op 25 september en de politiek stond op z'n achterste benen. En daar was de NAM, op haar beurt, weer not amused over.

De inleidende beschietingen beloven weinig goeds, al zegt de NAM nu, in tegenstelling tot eerder, dat het zich het gewraakte gesprek toch nog kan herinneren. Tijdens de hoorzitting zelf gaat het er hard aan toe. Zo maken de politici zich vooral ook boos over de opstelling van de NAM, dat zichzelf in de ogen van de Kamerleden (onterecht) neerzet als slachtoffer. Die Kamerleden hadden de NAM namelijk eerst moeten bellen voor wederhoor, vond NAM-directeur Johan Atema.

'Ik vind het moeizaam dat u zich hier neerzet als slachtoffer', aldus Tom van der Lee (GroenLinks) daarover tegen Atema. 'Wij zijn volksvertegenwoordigers en geen journalisten.' En Agnes Mulder (CDA): 'Ik heb u juist hier uitgenodigd om wederhoor toe te passen en ik krijg daar vervolgens een veeg uit de pan voor. Dat vind ik heel apart.'

De meeste Kamerleden tonen zich ontevreden met de opstelling van de NAM tijdens de hoorzitting. Zo vinden ze dat de twee directeuren Jurgens en Atema te weinig zelfreflectie tonen. 'Thijs Jurgens zegt eerst: ik kan het me niet herinneren', aldus Sandra Beckerman (SP). 'Daarna: het is niet gezegd. En nu: het was geen dreigement, maar een uiteenzetting.'

Ik vond de hoorzitting een complete schertsvertoning
Sandra Beckerman - Kamerlid SP

De meeste Kamerleden, op die van de VVD na, blijven achter met een onbevredigend gevoel. 'We hebben geen antwoorden gekregen op onze vragen', zegt Beckerman, die de NAM eerder al 'harteloze schoften' had genoemd. Nu concludeert ze: 'Ik vond de hoorzitting een complete schertsvertoning.'

Bij de NAM heerst na afloop van de hoorzitting een andere indruk. Directeur Johan Atema heeft namelijk het idee dat zijn boodschap is aangekomen bij de Kamerleden. 'Ik hoop dat wij de Kamerleden hebben overtuigd van ons gelijk', laat hij weten.

Er is er één jarig, hoera?

6 november markeert ook de verjaardag van de Groninger Bodem Beweging (GBB). Een verjaardag met een zwart randje natuurlijk. Voor de GBB dan ook geen felicitaties, taart of een feestje. 'Pas als je jezelf kunt opheffen is er sprake van een feestje', zegt voorzitter Jelle van der Knoop treffend. Pas dan zijn immers de problemen opgelost.

Pas als je jezelf kunt opheffen is er sprake van een feestje
Jelle van der Knoop - Voorzitter jarige Groninger Bodem Beweging

Van der Knoop maakte tijdens een decennium GBB veel mee. Van meerdere zware aardbevingen tot rechterlijke uitspraken en van verregaande kabinetsbesluiten tot indrukwekkende fakkeltochten. Dat laatste - vooral die van januari 2018 - spreekt volgens de preses nog altijd tot de verbeelding.

Afbeelding
De fakkeloptocht in januari 2018. (foto: Jeroen Berkenbosch/RTV Noord)

'Bij de fakkeltocht van begin vorig jaar waren we met 12.000 mensen op de Vismarkt', zegt Van der Knoop. 'En met ook nog ondersteuning van de boeren. Dat was heel indrukwekkend. Iedereen die ik spreek en die daar is geweest, vond het een indrukwekkende en indringende gebeurtenis.'

Het Lopster gemeentehuis kan bewegen

Waar wél met recht een klein feestje kan worden gevierd is Loppersum. Daar is de versterking van het gemeentehuis namelijk bijna afgerond. Het gebouw staat er eigenlijk nog maar net (twaalf jaar), maar voldeed niet aan de richtlijnen voor aardbevingsbestendig wonen.

De oplossing was even ingenieus als ingrijpend: het plaatsen van 103 palen voorzien van base isolation, een flexibele verbinding tussen het fundament en de rest van het gebouw. Daardoor kan het gemeentehuis vijftien centimeter heen en weer bewegen tijdens een aardbeving.

Opmerkelijk: de werkzaamheden vonden plaats terwijl het gemeentehuis werd gebruikt. De schokdempers werden paal voor paal geplaatst. Ook saillant: als de gemeente Loppersum over dik een jaar opgaat in de nieuwe gemeente Eemsdelta, staat nog niet vast of het gebouw ook dán dienst zal blijven doen als gemeentehuis.

Met versterking moet je niet wachten, want een aardbeving kan op elk moment plaatsvinden
Hans Engels, burgemeester Loppersum

Volgens burgemeester Hans Engels doet dat niet ter zake. Gemeentehuis of niet, een versterking moet je meteen aanpakken: 'Daar moet je niet mee wachten, want een aardbeving kan op elk moment plaatsvinden.'

Overigens blijven de kosten van de versterkingsoperatie, betaald door de NAM, onbekend.

Aardbeving? Onweer? Straaljager?

Het heeft ongetwijfeld te maken met de psyche van de Groninger, die jarenlang is blootgesteld aan aardbevingsleed. Waar men elders in het land vast en zeker de schouders ophaalt bij het horen van een beste klap onweer, of bij een straaljager die door de geluidsbarrière knalt, wordt er in Groningen steevast met het ergste rekening gehouden.

Was het er weer eentje? Alles trilde, was het een aardbeving? Of toch 'gewoon' een oefenende straaljager? Vanaf eind oktober komen er bevingsmeldingen binnen van verontruste Groningers. Vaak blijkt het toch gewoon om een straaljager of een klap onweer te gaan. Gelukkig maar.

Hoe ontstaan aardbevingen eigenlijk?

En omdat teveel info nooit een probleem kan zijn, bij deze nog maar eens een educatief filmpje, gemaakt door verslaggever Marco Grimmon: aardbevingen in een notendop, hoe ontstaan ze eigenlijk?

Ander aardbevingsnieuws:

- Wetsvoorstel dwingt hoofdafnemers laagcalorisch gas na 2022 te stoppen met gaswinning (6 november)
- Gedupeerden met 'oude schadegevallen' krijgen herkansing bij NAM (13 november)
- NAM trekt de stekker uit gebouwsensoren netwerk (14 november)
- 'Laat Groningen niet dezelfde kant op gaan als Limburg' (15 november)
- Koreanen op bezoek in Loppersum om te leren over aardbevingen (20 november)
- Wiebes krikt compensatie voor waardedaling huizen in bevingsgebied iets op (26 november)
- 'Veilige' woningen worden alsnog versterkt: 'Dit is het begin van het einde van het Mijnraadadvies' (27 november)
- Groninger Belang vraagt NAM niet te stoppen met sensornetwerk in aardbevingsgebied (30 november)

Aardbevingen in november:

- 10 november, 00:47 uur, Nieuwolda, 0.5
- 10 november, 22:10 uur, Sappemeer, 0.8
- 29 november, 00:53 uur, Ten Boer, 0.5
- 29 november, 20:20 uur, Siddeburen, 0.4
- 30 november, 05:14 uur, Zuidlaren, 0.7
- 30 november, 19:55 uur, Spijk, 1,4

Lees ook:

- Alles over gaswinning en aardbevingen in Groningen

Meer over dit onderwerp:
dossieraardschok GRONINGEN
Deel dit artikel:

Recent nieuws