Column: Afvalreferendum

Als het aan de SP in Groningen ligt, krijgt die gemeente een afvalreferendum. Niet over de onzalige vraag of wij moeten afvallen en het is ook geen referendum waarbij steeds één alternatief afvalt, maar een referendum over het Groningse afvalbeleid.

Nou zijn lokale referenda sowieso alleen maar veredelde opiniepeilingen (vox populi, kom er maar in!), maar in Groningen mág het geeneens, omdat de inwoners van Ten Boer, net als Haren opgeslokt door Groningen, nooit zijn opgegroeid met dat concept. Waar Haren en Groningen hebben leren leven met een referendumverordening, is Ten Boer daar altijd van verschoond gebleven. Dus voor er een volksraadpleging over wat dan ook gehouden kan worden, moet eerst die regelgeving worden 'geharmoniseerd'. Stel je voor dat je een Ten Boerster ineens zo'n ja/nee/weet niet/geen mening/deed-niet-open-stemformulier in handen gedrukt krijgt. Die raakt dan compleet van de leg.

Áls er al gereferendeerd wordt in Groningen, dan gaat het straks over de vraag of we meer willen betalen naarmate we meer afval produceren. Diftar, heet dat. Oppervlakkig gezien een mooi idee, maar het is de vraag of het wel zo eerlijk is als het lijkt. Niemand, behalve wellicht die vervelende buurman van u, produceert afval voor zijn plezier en lang niet iedereen heeft tijd en ruimte om de incontinentieluiers te scheiden van het plastic, de aardappelschillen en de theezakjes. Je kunt, als alternatief, het afvalwezen ook blijven beschouwen als een gewone publieke dienst die met een onbewogen varkenskop zonder onderscheid des persoons de vuilniszakken ophaalt. Voor de derdeweggers onder ons doemt er daarnaast nog een poldercompromis op, dat afvalscheiders achteraf beloont voor hun goede gedragje.

Een afvalreferendum dus. Dat komt dan in een mooi rijtje referenda terecht, want in Groningen en Haren kunnen we langzamerhand wel van een traditie spreken. Die begon ruim 25 jaar geleden met een invalreferendum over de afsluiting van het Noorderplantsoen. De inval kwam van D66, die wel eens een stukje bestuurlijke vernieuwing in de praktijk wilde brengen. De hele stad mocht meebeslissen over de vraag of je nog met de auto door het plantsoen mocht, waarbij de stem van een willekeurige bewoner in de Wijert Zuid even zwaar telde als die van een ondernemer die zijn broodwinning door de afsluiting bedreigd zag. De overgrote meerderheid vond het niet de moeite waard om naar de stembus te gaan, maar het plantsoen werd toch maar mooi afgesloten. Iedereen is er tegenwoordig blij mee.

We kennen ook allemaal nog het omvalreferendum, met dat iconische plaatje van de bijna omvallende Martinitoren als gevolg van een eventuele parkeergarage onder de Grote Markt. Haren had zijn bijvalreferendum over aansluiting bij Groningen (ten slotte werd dat dus ook een afvalreferendum) en we zijn alweer twee opvalreferenda (over iets met de Oekraïne en iets met een sleepwet) verder, die geen ander doel hadden dan een groepje scheurmakers in het politieke bestel onder de aandacht te brengen. In Engeland hebben ze zich laten verrassen door dat overvalreferendum over de Brexit.

Of het nou af-, toe-, bij,- op-, aan-, om- of overvalreferenda zijn, ze komen altijd voort uit het gebrek aan politieke moed om zélf een knoop door te hakken. Bedacht door de elite, maar ironischerwijs benut door populisten. Ze zijn altijd tégen iets gekeerd en in die zin is elk referendum in essentie een afvalreferendum.

Lees ook:

- Column: Diftar in het licht van Kerstmis

Meer over dit onderwerp:
columns
Deel dit artikel:

Recent nieuws