Column: Ode to Joy

Vreugde en verdriet liggen soms dicht bij elkaar. Je kan op een avond ontzettend lachen met je lief. Al is het maar om een open broekrits waar je de hele dag mee rond hebt gelopen. Enkele uren later kan je lief je lief niet meer zijn. Is lief slechts nog een woord.

In Engeland lag vrijdag vreugde en verdriet in huis en haard. Europa als scheidslijn in het parlement, in de pub en aan de keukentafel. Vreugde van de Brexiteers, verdriet van de Remainers.

De Brexit is sinds vrijdag middernacht een feit. Groot-Brittannië is weer op zichzelf. Het verdriet van de pro-Europese Britten is groot. De Remainers, de blijvers, zijn meteen geen blijvers meer maar bedroefde uitgetredenen. Als laatste sparteling, als laatste uitgestoken tong, als laatste groet, kwamen ze met een vreugdevol slotakkoord. 

Wat hebben de Remainers nou gedaan? Zij hebben Ode to Joy via de sociale media opgestuwd tot nummer 1 in de Britse charts. Ode to Joy, gespeeld door onze eigen André Rieu, staat nu nummer 1 in de Engelse hitlijsten. 

Ode to Joy, het Europese volkslied, als populairste muzieknummer van Groot-Brittanië. Een ode aan de vreugde op de - voor de Blijvers - verdrietige dag van de Brexit.

Ode to Joy is van Beethoven, het laatste deel van zijn negende symfonie en al bijna 200 jaar oud. Eigenlijk is Ode to Joy dus gewoon het Duitse Ode an die Freude. Beethoven baseerde zijn bekendste muziekstuk op een gedicht van zijn landgenoot Friedrich von Schiller met die ene beroemde zin: 'Alle Menschen werden Brüder'.

Die zin was weer de inspiratie om het lied, maar dan zonder tekst (omdat ze het niet eens konden worden in welke taal), te verkiezen tot Europees volkslied. Dus ook ons volkslied. 

Ik hoorde van de Ode to Joy-poets van de Remainers in het radioprogramma met het Oog op Morgen. U weet wel, 'gute Nacht Freunde'. Presentator Coen Verbraak vertelde het met warme stem en ik meende in zijn stemgeluid een glimlach te horen. 

In het donker in de auto, in het gebrom van de motor, gecruisecontrolld zoevend over de A7 naar Winschoten, dacht ik aan mijn vader. 

Op zijn sterfbed kende mijn vader weinig vreugde meer. De man die immer vrolijk in het leven stond, werd nu gepijnigd door hetzelfde leven. Hij was er klaar mee. Ik weet niet meer hoe ik het vond, maar ik stuitte op internet, op YouTube, op een filmpje van een flashmob; een stiekem voorbereid, maar heel plotseling in het openbaar opgevoerd kunststukje.

In dit geval ging het om een flashmob van honderd muzikanten, operazangers en zangeressen op een plein in het Spaanse Sabadell op 31 mei 2012.

Voor het oude bankgebouw staat op een alledaagse dag midden op het drukke plein een kale man met bril in smoking. Hij omarmt een enorme contrabas. Voor hem ligt op de stenen van het plein een omgekeerde zwarte hoed. Als een klein meisje een muntstuk in de hoed gooit, begint de man te spelen op zijn contrabas. Het zijn de eerste tonen van Beethoven's Ode to Joy. 

Een voor een en later in groepjes voegen zich dirigent, muzikanten en zangers en zangeressen bij hem en maken er een fantastisch muziekspektakel van. Op de gezichten van de toegestroomde mensen zie je ongeloof, blijheid en bewondering over zoiets moois. 

Zittend op de rand van zijn bed liet ik mijn vader het filmpje zien. 

Zijn waterig fletse, moegestreden ogen krijgen iets levendigs bij het zien van de beelden en het horen van de muziek. Op zijn gezicht verschijnt een glimlach, in zijn ogen vreugde.

Vooral bij het zien van de kinderen: een meisje klimmend in een lantaarnpaal, een meisje op de arm van haar moeder, twee meisjes hun armen zwaaiend in de maat van de muziek en een jongetje op de schouders van zijn vader.

Op dat moment zie ik mezelf ook zitten op de schouders van mijn eigen vader. Als kleine rooie in de dierentuin in Emmen bij het bassin van het nijlpaard. Ik hoor nog het tikken van zijn trouwring op de ijzeren omheining om het immense beest boven water te lokken. 

Mijn vader kijkt me aan. Ik zie dat hij ook aan lang vervlogen tijden denkt. Een blije glimlach op zijn mond. Even knijpt hij zijn ogen dicht. 

Als ik thuisgekomen ben van mijn rit over de A7 en me een glas rode wijn heb ingeschonken, kan ik het niet laten. Ik zoek het filmpje van de Ode to Joy-flashmob van Sabadell.

Een glimlach verschijnt op mijn mond als ik het meisje in de lantaarnpaal vrolijk mee zie zwaaien in de maat van de muziek. Als het filmpje is afgelopen, merk ik pas dat de tranen over mijn wangen lopen. 

Erik Hulsegge

Omdat het zo mooi is, hier het filmpje: 

Meer over dit onderwerp:
columns Winschoten
Deel dit artikel:

Recent nieuws