Hoe voorkom je dat een ander met jouw ontwerp aan de haal gaat?

Je hebt iets moois verzonnen of gemaakt en dan gaat een concurrent ermee aan de haal. Je zult niet de eerste ondernemer zijn die het overkomt. Gelukkig kun je er wel wat tegen doen. Advocaat en NoordZaken-expert Koen Konings weet hoe.

Als je een prachtig product hebt vormgegeven, dan is het zonde wanneer concurrenten zomaar kopieën daarvan gaan verkopen. Gelukkig kan het recht je helpen het design te beschermen. Er zijn zelfs meerdere wetten die je daarbij kunnen helpen.

Zo kun je voorkomen dat anderen profiteren van jouw inspanningen en investeringen in de vormgeving. Ik leg het uit.

Auteursrecht

Allereerst is er het auteursrecht. Dit recht geeft automatisch bescherming aan iemand die dingen heeft gemaakt met 'creatieve keuzes'. Of iets mooi of lelijk is, maakt voor het auteursrecht niet uit. Als het maar origineel is en dus géén kopie van iets anders. Zo vinden velen een Mondriaan oerlelijk, maar oorspronkelijk is het kunstwerk wel en daarom auteursrechtelijk beschermd. Dat geldt ook voor producten.

Het is een 'gratis' recht en wordt automatisch verkregen. Nadeel is wel dat het nooit zeker is of je inderdaad het auteursrecht hebt op het design en hoe sterk dat recht precies is. Daar komt je pas achter wanneer een rechter daar een oordeel over moet vellen.

Modelrecht

Verder is er het modellenrecht. Voor bescherming op het model moet een product wel 'nieuw' zijn en moet het een 'eigen karakter' hebben. Dat lijkt enigszins op het auteursrecht, maar anders is dat je niet automatisch modelrecht hebt. Om dat te verkrijgen moet je het melden bij het Europese of Benelux-bureau.

Of iets mooi of lelijk is, maakt voor het auteursrecht niet uit. Als het maar origineel is
Koen Konings

Voor de Benelux kan dat bij het Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom (BBIE) in Den Haag. Voor Europese modellen kun je terecht bij het European Union Intellectual Property Office (EUIPO). Voldoet het model aan de eisen, dan is het voor vijf jaar beschermd.

Die periode kan tot 25 jaar worden verlengd. Het geeft aantoonbare rechten en daarmee ook een betere bescherming. Philips heeft bijvoorbeeld een modelrecht op een zakloze stofzuiger.

Kleding

Een vreemde eend in de bijt is het zogeheten 'niet-ingeschreven gemeenschapsmodel', het NIG. In Europa is het mogelijk om ook zonder inschrijving toch een beschermd model te hebben, maar de bescherming is dan maximaal drie jaar.

Ook geldt dat een NIG niet ontleend mag zijn aan een ander model. Deze beschermingswijze wordt vaak gebruikt voor modellen die erg modegevoelig zijn, zoals kleding. Daarvoor is het vaak zinloos een langere bescherming te willen en het model in te schrijven bij een van de bureaus.

Slaafse nabootsing

Wat door het recht ook wordt geregeld is de zogenoemde 'slaafse nabootsing'. Dat mag niet. Men wil voorkomen dat er verwarring is over vormgeving en verbiedt daarom producten die heel erg lijken op vergelijkbare producten. Iedereen moet dus een afstandje houden bij het navolgen van andermans design.

Zo werd vorig jaar nog een beddenzaak veroordeeld, omdat dieniet alleen het ontwerp van bedden overnam van een ander, maar ook de presentatie en de slogans.

In de praktijk

Het is niet zo moeilijk om je vormgeving te beschermen. Sommige rechten krijg je automatisch. Voor andere rechten moet je wat meer moeite voor doen en via een inschrijving verkrijgen. De échte bescherming vindt echter pas plaats als je een copy cat voor de rechter daagt.

Ondernemers doen er hoe dan ook goed aan om na te gaan in hoeverre bepaalde vormgeving voor bescherming in aanmerking komt. Dan kan een keuze worden gemaakt over wat de geschikte bescherming is. Met de juiste rechten op zak is het namelijk ook mogelijk om licenties te verlenen of om (de activa van) een onderneming met meer winst te verkopen.

Koen Konings is advocaat bij NORD Advocaten in Groningen. Hij schrijft voor NoordZaken over juridische kwesties waar ondernemers mee te maken kunnen krijgen.

Lees ook:

- Eén jaar privacywetgeving, is er veel veranderd?
- Persoonsgegevens opslaan? Breng zelf de risico's in kaart

Meer over dit onderwerp:
Xpertblog NoordZaken GRONINGEN
Deel dit artikel:

Recent nieuws