'Vergeleken met een Hongaarse cel is een Nederlandse cel een hotelkamer'

'Drugsatleet' Roelf B. en zijn boezemvriend Gert-Jan N. uit Stadskanaal zitten in de gevangenis in Boedapest, in afwachting van hun proces. Ze zitten ieder met meerdere verdachten in een cel, wat gebruikelijk is in Hongarije.

In het tiende district van Boedapest, in een troosteloze buurt aan de rand van de Hongaarse hoofdstad, staat het gevangeniscomplex waar de twee Groningers op verschillende afdelingen zijn ondergebracht.

Het tweetal werd vorig jaar augustus tijdens het Sziget-festival betrapt terwijl ze drugs verkochten aan bezoekers. Sinds hun arrestatie hebben ze geen contact meer met elkaar.

De ingang van de gevangenis

Afbeelding

Hoge muur

Het complex bestaat uit meerdere gebouwen, met daaromheen een hoge muur met prikkeldraad. Als we onze camera uit de auto halen, klinkt geschreeuw vanachter de getraliede ramen van het dichtstbijzijnde cellenblok. Kennelijk is het de bedoeling onze aandacht te trekken.

Later horen we dat dit gebouw hierom bekendstaat. De gevangenen communiceren zo met familie en bekenden buiten de omheining, die om welke reden dan ook niet naar binnen mogen om op bezoek te gaan.

Het is ook het gebouw waar Gert-Jan N. momenteel zijn dagen slijt. Van zijn advocaat horen we later dat hij in een cel aan de achterkant zit, samen met twee andere verdachten. Hij klaagt niet, de omstandigheden zijn naar Hongaarse maatstaven goed.

Het cellenblok waarin Gert-Jan N. vastzit

Afbeelding

Drie op één cel

'Drie gevangenen op één cel is in Hongarije heel gewoon', vertelt Balázs Tóth via de telefoon. 'Het extreemste geval dat ik ben tegengekomen was achttien man in één cel.'

Tóth weet waarover hij praat, want als hoofd van het wethandhavingsprogramma van het Hongaarse Helsinki Comité bezocht hij twaalf jaar lang vrijwel alle gevangenissen in het land. Dat wil zeggen: tot 2017. Sindsdien is deze niet-gouvernementele organisatie niet langer welkom om het Hongaarse gevangenissysteem te monitoren. Tegenwoordig is hij als jurist verbonden aan het comité.

'We inspecteerden niet alleen cellen en de sanitaire voorzieningen, maar ook de werkplaatsen en de luchtruimtes van de gevangenen', vertelt Tóth. 'De Raad van Europa heeft hiervoor richtlijnen opgesteld.'

Wat is het Helsinki Comité?
De naam 'Helsinki Comité' verwijst naar de Helsinki-akkoorden voor de mensenrechten die in 1975 in de Finse hoofdstad werden gesloten. Veel landen hebben of hadden zo'n comité. In 2007 ging de overkoepelende federatie, de IHF, failliet, nadat de financieel directeur ruim een miljoen euro had verduisterd.

Tóth is bekend met de gevangenis waar beide Groningers zijn opgesloten. Hij schat dat het complex ongeveer dertig jaar oud is. 'Oorspronkelijk was het een hostel voor arbeiders. In 2000 werd het omgebouwd tot een gevangenis.'

'Er zitten alleen verdachten. Na hun veroordeling worden ze overgebracht naar een andere gevangenis. Sommige gevangenissen in Hongarije zijn recent gebouwd, maar er zijn er ook heel wat die honderd jaar of ouder zijn.'

Dat er meerdere gevangenen in één cel zitten, heeft met name te maken met gebrek aan personeel, zegt Tóth: 'De gevangenisorganisatie telt landelijk 8500 medewerkers. Vorig jaar mei waren ruim 1500 functies niet ingevuld. En het tekort neemt toe. Bovendien kampt het management met veel verloop.'

Overplaatsing naar Nederland

Al met al hebben Roelf B. en Gert-Jan N. goede redenen om na hun (waarschijnlijke) veroordeling overplaatsing aan te vragen naar een gevangenis in Nederland. Niet alleen zijn ze dan dichter bij hun familie, ook de kwaliteit van de huisvesting van gedetineerden lijkt in ons land een stuk beter.

Dat wil niet zeggen dat B. en N. slecht worden behandeld. 'Ik ben er zeker van dat beide heren de verzorging krijgen waar ze recht op hebben', zegt Csaba Rumi, een Nederlands sprekende advocaat in Hongarije, die overigens niet bij de zaak betrokken is.

Hongarije heeft het meest overbevolkte gevangenissysteem van Europa
Balázs Tóth - Mensenrechtenjurist

'Ze worden als Europees staatsburgers behandeld. Ze krijgen normaal te eten en de medische verzorging die ze nodig hebben. De Hongaarse autoriteiten zien erop toe dat ze een Engelstalig contactpersoon hebben die regelmatig met ze spreekt. Eventuele klachten worden serieus in behandeling genomen.'

Tóth beaamt dat. 'Ik denk dat de Hongaarse autoriteiten dat ook doen om internationale ophef te vermijden.'

Comfort

De verzorging van de Groningse gedetineerden is dus in orde, maar het comfort houdt niet over. Zoals advocaat Rumi het zegt: 'Vergeleken met een Hongaarse gevangenis is een Nederlandse cel een hotelkamer'.

Tóth is het daarmee eens: 'Ik ben ook in Nederlandse gevangenissen geweest, dus ik kan vergelijken. Hongarije heeft het meest overbevolkte gevangenissysteem van Europa. De fundamentele regels zijn in overeenstemming met de internationale normen, maar de fysieke omstandigheden zijn ondermaats. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft dat in verschillende arresten vastgesteld.'

Afbeelding

Bovenstaande cijfers geven de stand van zaken per 1 februari 2020 weer. Het gaat om Nederlanders die consulaire bijstand van Buitenlandse Zaken via de plaatselijke ambassades krijgen. Niet iedereen vraagt om bijstand, dus mogelijk is het aantal Nederlanders dat verdacht wordt van, of veroordeeld is voor een drugsdelict in de genoemde landen, hoger.

Lees ook:

Waarom pakt Hongarije drugsverdachten zo hard aan?
Advocaat: Knoalster drugsverdachte Gert-Jan N. wil graag zijn straf in Nederland uitzitten
Voorarrest Knoalsters in Hongarije met drie maanden verlengd

Meer over dit onderwerp:
rechtszaken BOEDAPEST
Deel dit artikel:

Recent nieuws