Hoe kon het zo ver komen? 'Het systeem is zo sterk als de zwakste schakel'

Op 16 februari stapt een 38-jarige zakenman de spoedeisende hulp binnen van een ziekenhuis in Lombardije. Hij wil een middel tegen zijn astma. De arts wil hem opnemen, maar de man gaat weer naar huis. Op dat moment weet Europa niet dat dit het begin is van een nieuwe pandemie.

In het vakblad van de Nederlandse Vereniging voor Medisch Microbiologie blikken drie specialisten, waaronder de Groningse arts-microbioloog Alex Friedrich, terug op het begin van de coronacrisis in Europa. Hoe zijn we in deze situatie beland en wat is ons nu precies overkomen?

Binnen een maand van 1 naar 30.000 besmettingen

Een paar dagen nadat de zieke zakenman het ziekenhuis verliet, komt hij toch op de intensive care terecht. Binnen een weekend is het aantal vastgestelde gevallen al boven de honderd. Een maand later zijn er 'ruim 30.000 Italianen besmet met het virus. 12.000 mensen zijn opgenomen, waarvan er 2000 op de intensive care liggen en er 2500 overlijden. Duizenden verpleegkundigen en artsen zitten in thuisisolatie.'

Italië wordt volledig platgelegd. Alleen apotheken en supermarkten nog open. Ziekenhuizen proberen de zorg voor coronapatiënten aanvankelijk nog op te vangen op speciale afdelingen, maar dat worden al snel hele ziekenhuizen. Andere zorg moet elders in het land worden gedaan. Het land is in een noodtoestand.

 Het probleem in Italië is niet de infectie, maar het gebrek aan de capaciteit van de intensive care
Alex Friedrich, Jan Kluytmans en Andreas Vos - arts-microbiologen

Nederland viert carnaval

Ondertussen viert Nederland carnaval. We zien wat er in Italië gebeurt, maar dat lijkt heel ver weg. 'Dat is echter niet het geval. Jaarlijks gaan ruim 38.000 Nederlanders wintersporten in Italië.' De vakanties blijken een cruciale rol te spelen in hoe het virus zich in Nederland verspreidt. 

Noorderlingen hebben geluk door vakantie

Noord-Nederland heeft een week eerder vakantie dan de rest van het land. Noordelingen keren eerder terug uit Italië, dat op dat moment nog niet zoveel geïnfecteerden heeft. 'Deze Noorderlingen hebben geluk'. Maar de week erna gaat de rest van Nederland op vakantie. Zo'n 6000 Nederlanders verblijven in die cruciale weken in het gebied waar de epidemie is toegeslagen. 'Een deel van hen neemt het virus aantoonbaar mee terug naar carnavalvierend Nederland.'

Briefje van Bruins

Op 27 februari wordt de eerste patiënt in Brabant geïdentificeerd. De inmiddels afgetreden minister Bruno Bruins van Medische zorg krijgt een briefje tijdens een live-uitzending van de NOS. 'Een man verblijft in Isolatie in het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis in Tilburg'. Inmiddels zijn er ruim 3600 Nederlanders positief getest.

Italië piept en kraakt

Ondertussen maakt Italië een 'dramatisch periode' door. 'Dat leert ons dat COVID-19 geen gewone seizoensgriep is. Niet alleen ouderen en mensen met een verzwakt immuunsysteem overlijden. Ook veel jongeren, onder wie zorgverleners.' 

Het Italiaanse zorgsysteem piept en kraakt. 'Op de eerste hulp bepalen ze wie blijft leven en wie doodgaat. Jullie begrijpen wat dat betekent', zegt een Italiaanse verpleegkundige tegen de NOS. In sommige ziekenhuizen worden alleen patiënten ouder dan 70 jaar opgenomen. 

De Italiaanse doden zijn 'deels vermijdbaar', schrijven de specialisten in hun vakblad. 'Het probleem in Italië is niet de infectie, maar het gebrek aan de capaciteit van de intensive care.'

De hoop is dat het voorjaar het virus remt en Europa zo een half jaar extra tijd krijgt. Het is onze belangrijkste hoop
Alex Friedrich, Jan Kluytmans en Andreas Vos - arts-microbiologen

'Nederland is kwetsbaar'

Dat brengt ons terug in Nederland. Want ons land is een 'kwetsbaar land', omdat er relatief weinig intensive care bedden zijn ten opzichte van het aantal inwoners (6/100.000), waar Italië het dubbele heeft. Onze Oosterburen zelf vier keer zoveel. 'Nederland kan een massale toestroom van Covid-19-patiënten niet in zijn ziekenhuizen opvangen.'

Dat is in Brabant inmiddels realiteit. Sinds deze week zijn er tientallen coronapatiënten overgeplaatst naar andere ziekenhuizen, waaronder het UMCG. De toestroom is zelfs zo groot dat er geen zorg meer kan worden verleend aan andere spoedeisende patiënten. Hoe nijpend die situatie is wordt goed duidelijk uit dit artikel van de NOS en de bijbehorende video.

Voorkomen van code zwart

De Nederlandse aanpak van het virus is volgens de specialisten de juiste. 'Het ontstaan van de piek van de epidemie zo goed en lang mogelijk vertragen' is 'de juiste strategie'. 'Terwijl de ziekenhuizen zich voorbereiden, moet het afremmen geheel buiten de ziekenhuizen gebeuren. (...) We nemen deze maatregelen om te voorkomen dat we aan patiënten die urgente zorg nodig hebben, geen zorg meer kunnen verlenen. Code zwart'. 

Dat sommige mensen het coronavirus nog altijd zien als 'een soort griepje' verbaast de drie arts-micriobiologen dan ook. 'Dat is het niet! De impact is onvergelijkbaar. Het doel is om de piek te vertragen en te verminderen, om elke overdracht die kan worden voorkomen, ook te voorkomen.'

Systeem zo sterk als de zwakste schakel

Terwijl de ziekenhuizen zich schrap zetten door de capaciteit van de intensive care te verhogen, teams voor te bereiden en te zorgen voor extra beschermingsmateriaal, laboratoriumtests en beademingsapparatuur, waarschuwen de specialisten. 

'Het systeem is zo sterk als de zwakste schakel. Wees alert en snel! Italië was onze wake-upcall.' Ze vestigen hun hoop op het voorjaar, dat het virus kan afremmen. 'Dan krijgt Europa een half jaar extra de tijd om zich dan echt voor te bereiden. We weten dit natuurlijk niet zeker, maar het is wel onze belangrijkste hoop.'

Verantwoording
Dit artikel is geschreven op basis van het artikel: 'COVID-19 – Italië was onze wake-upcall' in het Nederlands Tijdschrift voor Medische Microbiologie. De oorspronkelijke auteurs zijn hoogleraar medische microbiologie Alex Friedrich van het UMCG, hoogleraar infectiepreventie Andreas Voss en hoogleraar epidemiologie Jan Kluytmans. 

Lees ook:

Zorgpersoneel: 'Klappen is mooi, maar thuisblijven is de échte waardering'
De lessen van UMCG's corona-expert Alex Friedrich
- Ons liveblog met de laatste ontwikkelingen
Alles over het coronavirus

Meer over dit onderwerp:
coronavirus GRONINGEN
Deel dit artikel:

Recent nieuws