(Geen) kerkdiensten in coronatijd: 'Ik kom maar moeizaam tot rust'

Zondagochtend. Talloze Groningers lopen, fietsen of rijden door de straten. Op weg naar de kerk. Tot rust komen, bemoedigd worden, samen zingen, kletsen met andere kerkgangers onder het genot van een te slappe kop koffie en een te taai speculaasje. Het kon allemaal tot 15 maart. Maar nu niet meer. RTV Noord-journalist Egbert Minnema, een wekelijkse kerkganger, vertelt hoe het hem sindsdien vergaat.

Zondag 1 maart: Protestant bij de katholieken

Mijn hele leven ben ik op zondagochtend al in de kerk te vinden. Vroeger omdat het moest, tegenwoordig omdat ik wil. In de dagelijkse hectiek van de journalistiek heb ik vaste ankerpunten nodig om tot rust te komen. Dat zijn borrels met vrienden, een wandeling door het park Groenestein of het Roege Bos, een fietstocht door het Hogeland, maar ook de zondagse kerkdienst. Daar vind ik die rust, vrijwel iedere week.

Als geboren protestant ben ik niet eenkennig. Vandaag besluit ik naar de Sint-Jozefkathedraal te gaan. Het eerste coronageval is net een paar dagen geleden in het zuiden des lands vastgesteld. Ze zijn daar katholiek, hebben net carnaval gevierd. Carnaval eindigt op de eerste dag van de veertigdagentijd, zeg maar de christelijke vastentijd. Ik wil weten en ervaren hoe de mis nu is, hier in Groningen. Zowel kerkelijk als wereldlijk is het een bijzondere zondag. De kathedraal zit afgeladen vol.

Op het oog is er niets aan de hand. Prachtige Gregoriaanse gezangen, een ietwat krakend koor van oudere parochianen, een goeie organist, een verzorgde viering. Alles gaat zoals altijd.

Tenminste, bijna alles.

En tijdens de communie zijn er mensen die de hostie niet in de hand maar op de tong willen ontvangen. Maar ook dat mag niet vandaag

Want de goede verstaander merkt twee verschillen op, nu corona in ons land is aangetroffen. In de katholieke mis zit iedere week de vredegroet van Christus. Nadat de pastoor ons kerkgangers de Vrede van Christus heeft gewenst, mogen wij kerkgangers dat ook aan elkaar toewensen. Maar niet vandaag. Want handen schudden is inmiddels al uit den boze.

En tijdens de communie zijn er mensen die de hostie niet in de hand maar op de tong willen ontvangen. Maar ook dat mag niet vandaag.

Woensdag 11 maart: Laatste live-kerkdienst

Biddag voor gewas en arbeid. De laatste kerkdienst die ik live meemaak in de Stadse Martinikerk, zo zal achteraf blijken. De coronacijfers lopen op, maar het kabinet heeft kerkdiensten nog niet verboden.

Zo’n honderdvijftig mensen wonen de kerkdienst bij. Ook deze dienst valt in de veertigdagentijd. We zingen het lied ‘O liefde die verborgen zijt’. Een ingetogen en wat somber lied over dat mensen in duistere tijden kunnen leven. Ze roepen Gods hulp in om nabijheid in donkere tijden. Want velen geloven dat ook Jezus Christus bijna tweeduizend jaar geleden duistere tijden heeft moeten doorstaan.

Het is een lied dat verrassend voor mij actueel blijkt te zijn. Want er zijn in deze coronacrisis veel mensen die het moeilijk hebben, die wel liefde en steun kunnen gebruiken. Velen halen die steun uit het geloof, maar dat kan lastiger zijn nu er geen kerkdiensten meer mogelijk zijn. Waar is God in deze angstige tijd?

Alternatieve diensten

Er zijn veel alternatieve diensten te vinden, heb ik gemerkt. Kerken die gewoon doen wat ze altijd doen, met de beperkte technische middelen. Begrijpelijk. Beeld heb ik niet per se nodig, maar voor mij werkt het niet als de geluidskwaliteit slecht is. En ook thuis kan ik me minder goed een uur lang concentreren dan in de kerk zelf.

Bij de Martinikerk worden audiodiensten gehouden. Daar ben ik actief bij betrokken. Ik ben niet alleen datajournalist, maar van huis uit ook radiomaker. De reden om mee te helpen is om mijn steentje bij te dragen zodat anderen toch een wekelijks rust- en ankerpunt hebben. Veel kerkgangers zien normaal uit naar de zondag. Dat gun ik ze nu ook, zo goed en zo kwaad als het gaat.

De muziek is (bijna) altijd goed, de preken ook met regelmaat

Zondag 19 april: Een maand lang zonder kerkdienst

Al ruim een maand zijn er geen normale kerkdiensten meer. Het is echt wel een gemis. Samenkomen in een kerkdienst. Ik doe het al heel mijn leven wekelijks (in het verleden zelfs twee keer per week). Lang niet altijd heb ik het naar mijn zin gehad, maar in de Martinikerk kom ik graag. De muziek is (bijna) altijd goed, de preken ook met regelmaat, en de mensen zijn heel hartelijk en aardig.

Zoals gezegd vind ik er normaliter rust. Maar hoewel ik wekelijks digitaal contact heb met een klein groepje andere kerkleden, valt er nu toch iets weg.

Echt rust vind ik niet. Ik zit naast niemand, ik zing met niemand.

Zelf stem ik iedere week sinds het begin van de coronacrisis wekelijks af op de mis van de KRO. Ik wil een kerkdienst die zowel inhoudelijk als qua beeld en geluid verzorgd is. Zoals ook RTV Noord met Pasen uitzond in de Martinikerk. Maar echt rust vind ik niet. Ik zit naast niemand, ik zing met niemand. Ik kijk de tv-dienst in dezelfde ruimte als waar ik de afgelopen maanden werk en leef. De muren komen soms op me af. Ook op zondagochtend.

Voor de vierde keer maak ik voor de Martinikerk vrijwillige audio-opnames. Het is een ochtendgebed van ongeveer twintig minuten, precies de spanningsboog van een mens. Ik doe de opnames van het koor en de predikant. Uiteraard op gepaste afstand.

De zaterdag neem een halve dag om het geheel te monteren. Het is een druk weekend. Maar als ik een bijdrage kan leveren aan een rustpunt van anderen, dan is het toch ook dankbaar werk.

Dinsdag 21 april: een stapje terug

Ik doe maar even een stapje terug met de audiodiensten. Het wordt me allemaal even iets te veel. Ik mis de kerkdiensten. En door die audiodiensten kom ik zelf te weinig tot rust. Want ik werk nog steeds fulltime bij RTV Noord. Het scheiden van werk en privé lukt me door het thuiswerken toch al niet al te best, en mijn vader heeft ook nog een hersenbloeding gekregen een paar weken terug.

Daarbij komt dat ieder kerklid andere dingen belangrijk vindt aan een alternatieve kerkdienst. De een wil dat het gaat zoals het altijd gaat: een eenvoudige dienst met een lange preek. De andere wil een beelddienst. Weer anderen willen meer (orgel)muziek. Er zijn ook mensen die het juist prettig vinden om een korte dienst te hebben, omdat ze zich, net als ik, thuis niet een uur lang vol kunnen concentreren.

Wil je een dienst die rekening houdt met de wensen van iedereen, dan gaat dit meestal ten koste van kwaliteit. En ik wil het goed doen. Maar mijn hoofd en lijf zitten té vol. Werk en privé gaan voor. Ik houd daarom voorlopig maar even bij de KRO. En de rust moet ik dan maar vinden in fietsen en wandelen door het mooie Groninger landschap.

Lees ook:

- Dominee Vredekerk Hoogezand doopt door: 'Stang lag voor de hand'

Meer over dit onderwerp:
coronavirus GRONINGEN Opinie
Deel dit artikel:

Recent nieuws