'Consumenten moeten in de supermarkt hun boerenverstand gebruiken'

Dat hier midden in de winter verse sperzieboontjes uit Kenia in de schappen liggen en dat fruit het hele jaar door verkrijgbaar is, dat vinden we gewoon. Maar dat ís het niet. Agrariër en NoordZaken-opiniemaker Doeko van 't Westeinde roept consumenten op hier hun boerenverstand te gebruiken.

Op mijn boerderij bij Bad Nieuweschans zijn de voorbereidingen voor de nieuwe oogst dit voorjaar net als anders gewoon van start gegaan. En terwijl het op radio en tv over niets anders gaat dan de corona-epidemie, ervaar ik op dit moment vooral de impact van de droogte waar we al meer dan twee maanden mee te maken hebben.

Nadat de grond in zeer slechte staat uit de natte en zachte winter is gekomen, moet er massaal beregend worden om de zaadjes te laten kiemen of zelfs om de grond enigszins bewerkbaar te maken. 2020 is een jaar dat we niet alleen vanwege de coronacrisis niet snel zullen vergeten.

Verstoord

Voor vele sectoren hebben de maatregelen om het coronavirus te beteugelen helaas grote gevolgen. Ook op de landbouw heeft de uitbraak grote invloed. De impact verschilt echter per product.

Agrariërs die producten leveren bestemd voor de horeca ondervinden de grootste schade door wegvallende vraag. Zoals telers van fritesaardappelen. Maar ook de sierteelt krijgt enorme klappen te verwerken.

Voedselzekerheid is helemaal niet zo vanzelfsprekend
Doeko van 't Westeinde

De coronacrisis verstoort logistieke ketens die altijd zo vanzelfsprekend leken. Zo kunnen telers nu moeilijk aan buitenlands personeel komen om te helpen oogsten. In Amerika stokt de varkensvleesproductie omdat de medewerkers in de vleesverwerking te dicht op elkaar staan en massaal door het virus besmet zijn geraakt. En in onze eigen supermarkten troffen we lege schappen aan.

Lege schappen

Vooral de lege schappen waren een heel concreet gevolg van de crisis. Het gebeurt natuurlijk wel eens keer dat het brood op is. Maar een tekort zoals aan het begin van de crisis zijn we echt niet gewend.

Dit brengt het besef dat voedselzekerheid helemaal niet zo vanzelfsprekend is. Het toont ook aan dat het logistieke proces van de voedselketen behoorlijk kwetsbaar is. Voordat het voedsel bij de consument op het bord ligt gaat het vanuit de vele producenten langs verschillende schakels door een soort trechter. Dit systeem is kwetsbaar voor allerlei externe effecten.

Kopen bij de boer

Een trend van nu is dat veel meer mensen lokaal bij de boer hun eten kopen. Of dit een blijvertje is, is de vraag, maar er zitten wel voordelen aan voor de boer. Omdat alle tussenliggende schakels worden overgeslagen houdt de boer meer over aan zijn product. Bovendien ziet de burger hoe het eraan toe gaat op de boerderij, waardoor het wederzijds begrip groeit.

Boerderijverkoop is echter niet voor alle agrarische ondernemers en consumenten weggelegd. Het kan voor een agrarisch ondernemer een aanvulling op de omzet zijn, maar meestal is het niet genoeg voor een volwaardig inkomen. Het zal daarom altijd een nichemarkt blijven.

Regionaler produceren

Transport van voedsel over grote afstand wordt vaak bekritiseerd. Het zou voor de ecologische voetafdruk beter zijn regionaler te produceren. De vraag is wat regionaal is.

Zo wordt er vaak negatief gesproken over export naar het buitenland. Maar de Nederlandse export gaat voor driekwart naar de ons omringende landen. Dat is dus allemaal in een straal van enkele honderden kilometers rondom Utrecht. Ook dat zou je een regio kunnen noemen.

Transport en verwerking van voedsel zal altijd nodig blijven. Slechts een klein deel van de wereldbevolking kan voldoende calorieën halen uit producten die geproduceerd zijn binnen een straal van 100 kilometer.

Vruchtbaar en geschikt

Bovendien maakt de uitstoot van transport slechts enkele procenten uit van de totale uitstoot van de productie. Dat pleit er dus voor dat producten juist daar geteeld moeten worden waar het meest efficiënt kan en juist daar waar het klimaat het meest geschikt is. Laat Nederland nou net een heel geschikt en vruchtbaar landbouwland zijn.

Het jaarrond verkrijgbaar zijn van alle groente en fruit vinden we heel gewoon, maar het is pure luxe
Doeko van 't Westeinde

Maar in Nederland wordt ook nog eens vijftig procent van wat wij eten geïmporteerd uit het buitenland. Ook veel producten die hier prima geteeld kunnen worden. We zien door de coronacrisis bijvoorbeeld dat Nederlandse fritesaardappelen ver onder de kostprijs het veevoer in gaan terwijl verse aardappelen uit Israël in het schap liggen.

Seizoen

Hetzelfde geldt voor andere producten in de Nederlandse supermarkten, maar die van ver geïmporteerd worden terwijl ze ook hier geproduceerd worden, maar waar het niet het seizoen voor is. Het jaarrond verkrijgbaar zijn van alle groente en fruit vinden we heel gewoon, maar dat is het niet. Het is pure luxe.

Daarnaast zijn de productiestandaarden in de herkomstlanden meestal lager dan hier. Dit zorgt niet alleen voor oneerlijke concurrentie, maar helpt het milieu ook niet. Het zou mooi zijn als de coronacrisis het boerenverstand bij de consument laat terugkeren.

Doeko van 't Westeinde heeft een akkerbouwbedrijf in Bad Nieuweschans.

Meer over dit onderwerp:
Nieuws economie noordzaken
Deel dit artikel:

Recent nieuws