Friedrich kritisch op 'druppeltjesonderzoek': 'Er zit geen actief virusmateriaal in'

Arts-microbioloog Alex Friedrich
Arts-microbioloog Alex Friedrich © UMCG
Arts-microbioloog Alex Friedrich van het UMCG is kritisch op het rapport van de Universiteit van Amsterdam (UvA) waarin gesteld wordt dat kleine luchtdruppeltjes, zogeheten aerosolen, lang in de lucht blijven hangen en zo het coronavirus kunnen verspreiden.
'Studies over aerosolen hebben aangetoond dat er geen actief virusmateriaal in zit', zegt Friedrich in het NPO Radio 1-programma Dit is de Dag. 'Er is wel genetisch materiaal van het virus gevonden, maar niets wat kan infecteren.'

'We weten nog niet alles'

Friedrich ontkent niet dat de aerosolen verspreid worden, maar er is nog niet aangetoond dat het virus zich zo verspreidt. 'Er zijn mensen in het buitenland en die zitten met een mondkapje, dat aerosolen doorlaat, in de trein en vervolgens is daar geen massale uitbraak.'
Toch wil de microbioloog daar nog wel een kanttekening bij zetten. 'We weten nog niet alles over aerosolen', zegt Friedrich. 'Het kan dus wél via aerosolen, maar dan wel onder bepaalde omstandigheden. Je kan het niet uitsluiten.'
Hoeveel virus heb je nodig om besmet te worden? Dat is de één miljoen euro vraag
Arts-microbioloog Alex Friedrich

'Hoeveel virus is nodig om besmet te zijn?'

Friedrich is vooral kritisch op het rapport van de UvA vanwege de vraag die gesteld is. 'De vraag is nu: Kan het worden verspreid op straat of in de trein? Dat lijkt me niet. Op straat waait het weg en in de trein hebben we voldoende circulatie.'
Volgens Friedrich is er vooral meer onderzoek nodig naar hoeveel virus er uiteindelijk overblijft in de kleine druppels die mensen uithoesten. 'De mensen hoesten druppels uit en die druppels verdampen. De kern blijft en kan gaan zweven. Daar blijft dan weinig virus van over, maar hoeveel virus heb je nodig om besmet te worden? Dat is de één miljoen euro vraag. Dat willen we graag weten.'
Toch geeft Friedrich aan dat luchtverversing goed is om een het coronavirus tegen te gaan. 'Het is in ieder geval goed voor de luchthygiëne.'

Kerken

Dat het virus in het begin in korte tijd om zich heen greep in kerken is volgens Friedrich nog niet het bewijs dat de aerosolen de schuldigen zijn. 'Die mensen gingen naar hetzelfde toilet, gingen gezamenlijk eten en zaten in dezelfde auto's.'
We weten nog niet alles
Arts-microbioloog Alex Friedrich
Ook wil Friedrich benadrukken dat de besmetting binnen een kerk best door meer mensen kan komen. 'Er wordt van uitgegaan dat er één iemand de mensen besmet heeft, maar dat kunnen er binnen een kerkkoor best vijf zijn. Er is namelijk geen genetische fingerprint van het virus bekend. We weten dus niet hoeveel mensen anderen hebben besmet. We denken nu vooral één uitbraak, maar misschien zijn het wel meerdere.'
Ook het fenomeen superspreaders, mensen die veel andere mensen tegelijk kunnen besmetten, is volgens Friedrich nog een mogelijkheid in het geval van de kerken. 'Je kan momenteel niet zeggen of het wel of niet zo is.'

'Wetenschappers horen kritisch te zijn'

'We weten van nog niet alles. We kunnen van bepaalde dingen niet zeggen dat het niet zo is en andere dingen kunnen we weer niet uitsluiten.'
Friedrich is er niet op uit om de wetenschappers van de UvA onderuit te halen. 'Wij wetenschappers horen kritisch te zijn en vragen te stellen. Op die manier blijft de wetenschap ook geloofwaardig.'

Testen

Friedrich is blij dat er vanaf 1 juni massaal getest kan worden, toch zet hij ook daar kanttekeningen bij. 'Mensen moeten zich niet loskoppelen van de zorg en zomaar gaan testen. Als mensen andere klachten hebben, moeten ze contact op blijven met een dokter. Een indicatie van een arts blijft belangrijk.'
Toch is hij niet alleen kritisch. 'Zonder testen ben je blind. Het is een belangrijke stap om laagdrempelig patiënten te vinden die positief zijn. Zo kunnen we de infectieketen doorbreken.'
Testen zijn volgens Friedrich de ogen voor virussen. 'Zonder testen ben je blind.'

Nieuwe uitbraken

Ook wil Friedrich benadrukken dat we nog niet van het virus af zijn. 'We weten dat het in mei afneemt, maar maar het virus is er nog. Alleen wel minder zichtbaar.'
Hij verwacht dan ook dat er nog wel uitbraken komen. 'Je ziet het nu in slachterijen, dat kan ook nog in zorginstellingen en in de horeca voorkomen zoals in Duitsland.' Friedrich refereert hiermee aan de uitbraak in Landkreis Leer, waar bij een restaurantbezoek 34 mensen besmet zijn geraakt met als gevolg dat er nu 217 mensen in quarantaine zitten. 'Het gaat wereldwijd door, dus we moeten het wel tot kleinere uitbraken houden.'
Mensen gaan niet massaal reizen voor bier
Arts-microbioloog Alex Friedrich
Toch denk Friedrich dat nieuwe uitbraken wel in de kiem gesmoord kunnen worden. 'De zomer helpt daar ook bij, al is dat maar voor zo'n 20 procent.'
Volgens Friedrich komt het grootste probleem voor het virus uit het buitenland. 'Het is in Nederland een epidemie, maar wereldwijd een pandemie. We moeten nu elke overdracht indammen.'

Regionaal bijsturen

Dat Nederland nu weer verder open gaat vindt Friedrich een logische stap. 'Als er nu wat gebeurt kan je het regionaal bijsturen. Dat had met het openen ook gekund. Alleen had dat dan niet in het noorden of zuiden gemoeten. In het midden van Nederland was het te controleren geweest, daar weet je wat een eventuele regionale effecten zijn, omdat daar niet veel en ook niet te weinig besmettingen zijn.'
Friedrich is niet bang dat er te veel mensen naar het noorden komen nu er weer overal in Nederland naar het terras gegaan mag worden. 'Mensen gaan niet massaal reizen voor bier. Daar zijn de mensen wel slim genoeg voor.'
De microbioloog is er zelfs wel voorstander van dat als vorm van regionale versoepeling in het noorden binnenkort weer grote evenementen gehouden worden. 'Een internationaal congres zou ik niet doen, maar iets met alleen mensen uit het noorden. Daarin zie ik wel mogelijkheden en daar kan je dan de vinger aan de pols houden.'