Gorechtkade nog geen magneet voor vissers op bommen en granaten

Magneetvissen in de Gorechtvijvers
Magneetvissen in de Gorechtvijvers © Willem van Reijendam
In de vijvers aan de Gorechtkade in Stad is afgelopen week drie keer een explosief gevonden, de laatste keer op dinsdagavond. Maar de vijvers vormen nog geen magneet voor magneetvissers, op zoek naar meer explosieven uit de Tweede Wereldoorlog.
Woensdagmiddag is er maar één magneetvisser actief, Jan Duurt Dijkman, degene die dinsdag ook een granaat vond en die ernaast stond toen zaterdag uit deze vijver een forse granaat werd gevist. ‘Dat was een beste van wel vijftig centimeter. Die ik gisteren vond was een stuk kleiner.’

Geldkistje

Dijkman ontdekte het magneetvissen een klein jaar geleden. ‘Het is een hobby van me. Het is leuk om oud gereedschap en andere gebruiksvoorwerpen te vinden.’
De oogst van vandaag: onder meer een dichtgeroest geldkistje, een oude fiets, een hondenriem, een klappertjespistool (‘er gaat wel wat door je heen als je zoiets langzaam boven water ziet verschijnen’), een zakmes, een deurslot, zeven fietssloten en patronen voor een gaspistool.
Wat er zoal in het water van de Gorechtvijvers ligt...
Wat er zoal in het water van de Gorechtvijvers ligt... © Willem van Reijendam

Bommen en granaten

Waar Dijkman beslist niet op zit te wachten is de vondst van bommen en granaten. ‘Daar doe ik het niet voor. Maar het is me afgelopen tijd wel twee keer overkomen. Het is vooral belangrijk om te weten wat je dan moet doen. Als er een explosief aan je hengel hangt moet je hem weer terug laten zakken in het water en meteen de politie bellen. Toen die jongen uit Leek maandag zijn vondst deed, ben ik ook meteen hierheen gekomen om advies te geven, want niet iedereen weet het.’

Niet verboden

Toevallig staat ook wijkagente Eva Dijkman (geen familie) bij de magneetvisser te kijken. Of eigenlijk niet toevallig want ook de Groningse politie is alert nu hier regelmatig een granaat uit het water wordt gevist.
‘Magneetvissen is hier niet verboden, dat is alleen in bepaalde gebieden in de stad, zoals de Diepenring. Maar ik wijs de mensen die het nu doen wel op de risico’s en op de regels. Ze moeten weten wat ze moeten doen als ze een explosief boven water halen. En ze moeten de rommel die ze opvissen ook opruimen.’
Dat laatste beaamt Jan Duurt Dijkman volmondig. 'Ik moet tegenwoordig altijd de troep meenemen die anderen laten liggen. Het begint de buurt ook al op te vallen dat ik alles maar meeneem. Ik ben er dit keer speciaal met de aanhanger voor gekomen, maar schrijf alsjeblieft op dat die magneetvissers het niet moeten laten liggen.’

Bevrijding

Maar waarom liggen hier eigenlijk zoveel granaten in het water? Dat weet oorlogshistoricus Joel Stoppels: ‘Er is bij de bevrijding van Groningen tussen 13 en 16 april hard gevochten in de Korrewegwijk dus daar lag veel onontplofte munitie. Die werd na de oorlog vaak gewoon de vijvers ingegooid. Men dacht er niet aan dat er ooit magneetvissers zouden komen die het op zouden vissen. Nu komt dat allemaal tevoorschijn.’
Ook Stoppels wijst op de risico’s van het magneetvissen op granaten. ‘Het is inderdaad erg gevaarlijk. Als je als magneetvisser een fosforgranaat opvist, dan kan die, zodra er zuurstof bijkomt, spontaan gaan ontbranden, dan zijn de gevolgen niet te overzien. En het maakt ook uit hoe je als magneetvisser te werk gaat. Als je hard trekt en het explosief ruw behandelt kan hij ontploffen, zeker als het een blindganger is, een niet ontplofte granaat die op scherp staat. Maar door de roest kan zelfs munitie die niet is afgevuurd instabiel worden.’

Hobby

Dat magneetvissen nu zo populair is, heeft volgens hem ook te maken met de coronotijd. ‘Mensen vervelen zich en zoeken een nieuwe hobby. Laatst stond in Trouw ook een verhaal dat door al het tuinieren de laatste maanden veel munitie tevoorschijn komt. De Explosieven Opruimingsdienst heeft het er druk mee.’
Dat bevestigt EOD-woordvoerster Kim Wijnja, al zegt ze erbij dat het hoogtepunt inmiddels weer voorbij is: ‘De piek in het aantal meldingen lag een paar weken geleden op 86 stuks per week, en afgelopen week waren dat er 47, waarvan 15 afkomstig van hobbyisten met een metaaldetector of magneetvisser. Dus 'flatten the curve' is ook zichtbaar in het aantal meldingen.’
In een normale week zijn het er overigens 25 tot 30, dus het aantal vondsten ligt nog altijd hoog.

Ongelukken

Het komt weliswaar niet vaak voor dat een opgeviste granaat ook ontploft, maar je moet daar als vinder altijd rekening mee houden, waarschuwt ze: ‘Er zijn de afgelopen jaren een aantal gevallen bekend waarbij het niet goed is afgelopen. Daarom adviseren we altijd dat als je een explosief hebt gevonden, je hem niet gaat verplaatsen en meteen de politie belt. Zij bekijken of het daadwerkelijk om een explosief gaat en schakelen indien nodig de EOD in.’