UMCG onderzoekt vriendelijker alternatief voor elektroshocktherapie

Als psychotherapie niet aanslaat, zou esketamine kunnen werken
Als psychotherapie niet aanslaat, zou esketamine kunnen werken © Roos Koole/ANP
Het UMCG start een onderzoek naar een betere behandeling van ernstig depressieve patiënten. Nu krijgen sommigen van hen nog elektroshocks toegediend als laatste redmiddel, maar onderzocht wordt of ze in plaats daarvan beter behandeld kunnen worden met de stof esketamine.
Als psychotherapie en antidepressiva niet werken, zijn elektroshocks voor deze groep patiënten op dit moment vaak de enige behandelmogelijkheid. Maar volgens professor Robert Schoevers, afdelingshoofd Psychiatrie van het UMCG, is dit wel een belastende behandelmethode.

Stroomstoten door het brein

'Patiënten moeten hiervoor weken- of maandenlang worden opgenomen in een psychiatrisch ziekenhuis. Twee keer per week worden ze kortdurend onder narcose gebracht en dan krijgen ze kort een stroomstoot door het brein. Daarmee wordt een epileptische reactie veroorzaakt', legt Schoevers uit.
'Het is een effectieve behandeling, waarvan je als patiënt weinig merkt. Maar het is wel ingrijpend. Steeds de narcose, en patiënten klagen daarna soms ook over geheugenproblemen.'

Goede ervaringen met alternatief middel

Het middel esketamine zou echter ook wel eens effectief kunnen zijn. Schoevers: 'Dat is nooit bedacht als psychiatrisch werkend middel, maar er is daarmee wel steeds meer ervaring in de wereld. Ontdekt is dat het bij de meest zieke patiënten een goed resultaat heeft, dat mensen opknappen en hun leven terugkrijgen.'
Een onderzoeksgroep onder leiding van Schoevers gaat de komende jaren bekijken of esketamine als behandelmethode net zo effectief is als elektroshocks, maar wellicht minder nadelen heeft. Behalve bij het UMCG in Groningen, wordt het onderzoek ook uitgevoerd bij patiënten in Amsterdam, Leiden, Den Haag en Nijmegen. Voor de studie is ruim drie miljoen euro uitgetrokken.

Onderzoek duurt jaren

'De kleine groep patiënten in Nederland die shocktherapie krijgt, gaan wij vragen of ze willen meedoen. Het lot bepaalt of ze elektroshocks of esketamine krijgen. Als ze vervolgens opknappen, gaan we ze ook een jaar lang volgen of het herstel zich doorzet. Want het is ook een belangrijke vraag of patiënten niet terugvallen. En hoe lang het lukt om niet opnieuw depressief te worden. We gaan in beide categorieën mensen ook blijvend behandelen als dat nodig is.'
Volgend jaar worden de eerste patiënten behandeld. De onderzoeksresultaten laten vervolgens nog wel enkele jaren op zich wachten, aldus Schoevers.