Huisartsen draaien weer volop: 'Alles staat of valt met de eerlijkheid van patiënten'

Het is inmiddels bijna weer net zo druk als voor de coronacrisis. Dat geven Groningse huisartsen aan. Met extra veiligheidsmaatregelen, spreiding en extra spreekuurtijd draaien ze weer bijna als normaal. Alleen de manier waarop ze patiënten helpen is wel veranderd.

Gezondheidscentrum Overdiep in Appingedam zag tijdens de hoogtijdagen van de coronacrisis de zorg vrijwel helemaal opdrogen.

'We zaten elkaar aan te kijken: waar blijven de patiënten?', vertelt huisarts Roland Riemersma. Dat beeld is echt verleden tijd. 'In principe is iedereen weer welkom, ook als het niet spoedeisend is.' Huisarts Mischa Hardieck van Huisartsenpraktijk De Venen in Stadskanaal: 'We zitten weer op tachtig procent nu, denk ik.'

Wat niet fysiek hoeft, doen we ook niet
Mischa Hardieck - Huisarts

Bellen en mailen

Terwijl in Appingedam iedere patiënt weer fysiek welkom is, kiest de Academische Huisartsenpraktijk zoveel mogelijk voor (beeld) bellen. 'Wat op die manier kan, doen we zo', zegt Wijnja. 'We willen nog altijd zo weinig mogelijk mensen in de praktijk, om de anderhalve meter zo goed mogelijk te kunnen naleven.'

Mischa Hardieck van praktijk De Venen in Stadskanaal doet hetzelfde. 'Wat niet fysiek hoeft, doen we ook niet.' Niet alle patiënten zijn daar blij mee. 'Negentig procent accepteert het wel, maar er zijn ook mensen die zeggen: waarom telefonisch? Ik wil gewoon een dokter spreken. Dat krijgen ze ook wel, maar via de telefoon. Dat vindt niet iedereen fijn.'

Je ziet er tegenaan om te bellen, omdat je al weet dat ze de deur liever op slot houden
Patiënt Grietje Koopman

Zo wilde Grietje Koopman laatst een mogelijke tekenbeet bij haar man laten controleren bij Huisartsengroepspraktijk Leek. 'Belangrijk genoeg om gezien te worden, dachten wij. Maar per gratie mocht hij binnenkomen. Je ziet er tegenaan om te bellen, omdat je al weet dat ze de deur liever op slot houden.'

Het kan nou eenmaal niet anders, verzucht huisarts Joke Jellema in reactie. Ze zou patiënten ook veel liever in persoon zien. Bovendien kosten de telefonische consulten haar ook nog eens meer tijd en energie. 'We waren gewend aan volle wachtkamers, maar we moeten de anderhalve meter respecteren.'

Ze weet dat een deel van de patiënten daarvan baalt. 'Mensen willen dat het is zoals het was. Dat lijkt mij ook prettig, maar het is niet zoals het was. Als mensen hier in de praktijk corona op zouden lopen, zijn ze ook boos op ons.'

Gemis één op één contact

De vijf huisartsen in Appingedam zien patiënten wel zoveel mogelijk in de praktijk. Riemersma: 'Als ik iemand uit de wachtkamer haal, dan heb ik al in de gaten: die heeft last van een knie of die ziet er wel heel somber uit. Dat één op één contact mis je als je een telefonisch consult doet.'

Wel ziet hij dat patiënten in coronatijd de mail hebben ontdekt. 'Dan kregen we vragen, bijvoorbeeld om een plekje te bekijken. Die mail sijpelt nu nog door en doen we dus nog wel.'

Inrichting praktijk

Om patiënten te kunnen ontvangen hebben huisartsen hun praktijk zo ingericht dat afstand te bewaren is. Huisarts Hardieck: 'We werken met kwetsbare mensen. Onze verantwoordelijkheid is hoger dan bij de Gamma, Praxis of Jumbo. We zijn er heel zorgvuldig in.' De wachtkamers in zijn praktijk hebben nu geen twaalf maar vier stoelen.

Wachtkamer buiten

Bij gezondheidscentrum De Vuursteen in Groningen is de wachtkamer tijdelijk buiten. Op de parkeerplaats staat een host die patiënten opvangt. In tenten kunnen ze vervolgens op gepaste afstand wachten tot ze aan de beurt zijn.

Bij de Vuursteen moeten patiënten zich buiten melden (Foto: Eva Hulscher)

In Leek laten de assistentes één patiënt per keer binnen. In de wachtkamer van de Academische Huisartsenpraktijk Groningen zijn de banken deels afgezet met tape, zodat er niet te veel mensen op kunnen zitten. Speelgoed en tijdschriften is uit hygiëneoogpunt weggehaald, de assistentes zitten achter een plexiglasscherm. Wie gezondheidscentrum Overdiep binnenkomt ziet grote plakkaten op de vloer over afstand houden en ook staan looproutes aangegeven.

(Foto: )

Vragen beantwoorden

Maar voordat patiënten op de drempel staan, hebben ze via de assistente al een vragenlijst moeten beantwoorden; hebben ze klachten die passen bij corona? Dan zijn ze niet welkom. Riemersma: 'Alles staat of valt met de medewerking van patiënten. Als je je knie wilt laten zien en denkt: ik zeg maar even niet dat ik koorts heb, dan hebben we wel een probleem. Het uitgangspunt is: breng geen anderen in gevaar.'

Pier Wijnja van de Academische Huisartsenpraktijk Groningen: 'Het is niet waterdicht te krijgen. Als iemand 'nee' zegt terwijl het 'ja' is, dan ga je nat. Maar dan is het dus goed dat je de anderhalve meter vasthoudt in de praktijk.'

Zo'n vragenlijst heeft alleen zin als die vlak voor een bezoek wordt afgenomen. Dat gebeurt in de praktijk niet altijd. Roland Riemersma: 'Patiënten die om de zoveel tijd een vaste afspraak hebben voor bijvoorbeeld een injectie krijgen een briefje mee om hen eraan te herinneren dat ze niet komen als ze klachten hebben.' Wijnja: 'De meeste patiënten worden dezelfde dag of de volgende dag nog gezien. Alleen bij uitzondering is dit pas een week later.'

Meer tijd per patiënt

Om iedereen te kunnen zien zonder dat de wachtkamer volloopt, nemen de huisartsen meer tijd. Patiënten worden niet elke tien minuten maar ieder kwartier of iedere twintig minuten ingepland. In Appingedam doen de huisartsen hun spreekuren achtereenvolgend en niet meer tegelijk. Ook in Stadskanaal kiezen de vier artsen in de praktijk daarvoor.

Volgens huisarts Harry Bulk in Ter Apel is een ruime dagindeling cruciaal om veilig te kunnen werken: 'niet uitlopen en niet teveel plannen op een dag.'

De zelfredzaamheid is toegenomen en klachten losten zich soms ook vanzelf op
Huisarts Hardieck

Blijvend veranderd

De coronacrisis kan er best toe leiden dat de zorg blijvend verandert, zegt Pier Wijnja van de Academische Huisartsenpraktijk Groningen.

'We evalueren nu wat je meeneemt uit de crisis. Wat doe je anders bij een volgende crisis? Maar ook: wat wil je behouden? Telefonische consulten horen daar denk ik bij; net als meer tijd per patiënt. Hoewel het maar de vraag is of dat houdbaar is met het huisartsentekort, want dan zien huisartsen dus minder patiënten.'

Huisarts Hardieck is ervan overtuigd dat de coronacrisis ook veel heeft gebracht. 'Mensen nemen meer eigen verantwoordelijkheid. De zelfredzaamheid is toegenomen en klachten losten zich soms ook vanzelf op. Wij mailen patiënten nu ook adviezen die op thuisarts.nl staan, bijvoorbeeld. Voor een patiënt is het soms ook veel handiger dat 'ie direct antwoord heeft.'

En corona dan?

Gezondheidscentrum Overdiep in Appingedam heeft ondertussen ook nog een spreekuur voor mensen met klachten die op corona kunnen wijzen. Die patiënten moeten een andere ingang nemen en blijven helemaal afgescheiden van de andere patiënten. Het spreekuur is niet eens zozeer bedoeld om die luchtwegklachten te beoordelen, want tegenwoordig kan iedereen zich door de GGD op corona laten testen.

Op het spreekuur komen patiënten met gewone zorgvragen zoals buikpijn of een zere voet, maar omdat ze ook corona-achtige klachten hebben, wil de huisarts beschermende kleding aan. De Venen in Stadskanaal heeft ook zo'n spreekuur; aan het einde van de dag zodat direct erna de schoonmakers kunnen komen.

De ingang voor het hoestspreekuur in gezondheidscentrum Overdiep (Foto: Eva Hulscher)

Opschalen

Huisartsen zijn er zeker van dat een groot deel van de patiënten tijdens de coronacrisis wegbleef. Wijnja van de Academische Huisartsenpraktijk Groningen: 'We merkten het echt toen Rutte in zo'n persconferentie op dinsdag zei dat mensen bij vragen de GGD moesten bellen. We zijn echt significant minder gebeld. We zijn een academische praktijk, dus we gaan wel onderzoek doen. Welk type patiënt hebben we te weinig gezien?'

Het is voor huisartsen lastig te zeggen of patiënten nog steeds wegblijven, zegt Wijnja: 'Bij het afschalen was het plotsklaps niks meer. Bij het opschalen is het beeld lastiger. Je laat de teugels steeds iets meer vieren. Maar het is ook vakantietijd, dat zorgt ook nog eens voor vertekening, want het aanbod van patiënten is daardoor lager. De soep loopt nu door de yoghurt.'

Riemersma ziet dat niet iedereen in Appingedam er al gerust op is. 'Er zijn nu nog mensen die niet in de wachtkamer durven te zitten.' Het strikte deurbeleid van Huisartsengroepspraktijk Leek is voor die mensen heel fijn, zegt huisarts Jellema. 'Oude mensen zijn bang, die waarderen onze maatregelen heel erg.'

Lees ook:
- Groningse ziekenhuizen: Bij een tweede coronagolf moet reguliere zorg doorgaan
- Huisarts in coronatijd: ongewone rust en spreekuur in schilderspak

Meer over dit onderwerp:
coronavirus zorg zorgverlener GRONINGEN
Deel dit artikel:

Recent nieuws