Onderzoeksraad: kans op herhaling containerramp groot; schepen moeten worden omgebouwd

Bij een noordwesterstorm is het ongewenst dat grote containerschepen vlak langs het Waddengebied varen. Die route is te riskant voor grote schepen. Bovendien is het Waddengebied te waardevol en moet het beter beschermd worden.

Dat concludeert de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) in het onderzoek naar de containerramp met de MSC Zoe in januari 2019.

Uit de rapporten blijkt ook dat de ramp is veroorzaakt door fouten in het ontwerp van het schip. Omdat het om fundamentele fouten gaat die in alle containerschepen voorkomen, zouden alle grote containerschepen moeten worden omgebouwd. Zo moeten ze gebruik gaan maken van steviger sjorsystemen.

De MSC verloor in de avond en nacht van 1 op 2 januari 2019 342 containers boven de Nederlandse en Duitse waddeneilanden. In de dagen en weken daarna lag de zee, en daarna ook de kust, vol met spullen die uit de containers afkomstig waren.

Rotzooi van de containerramp wordt opgeruimd (Foto: ANP)

De OVV heeft samen met Panama en Duitsland een rapport opgesteld over de exacte toedracht van het voorval met de MSC Zoe, die onder Panamese vlag voer. De Onderzoeksraad presenteerde daarnaast een eigen onderzoek over de veiligheid van containertransport bij de Waddeneilanden.

Zuidelijke route is ongewenst

Uit dat onderzoek blijkt dat de vaarroutes boven de Waddeneilanden bij noordwesterstorm zeer risicovol zijn voor grote, brede containerschepen. Dit geldt niet alleen voor de zuidelijke route, maar ook voor de noordelijke route.

'De risico's zijn op de noordelijke route wel minder. De zee is er dieper, hoewel nog steeds relatief ondiep. De kans op bodemcontact is er minder, de golven zijn er minder groot en heftig bij stormachtige noordwestenwind', zegt voorzitter Jeroen Dijsselbloem van de OVV. 'Dus de risico's zijn er zeker aanwezig, maar op de zuidelijke router zijn de risico's echt groter, zoals we in januari 2019 helaas hebben gezien.'

De Onderzoeksraad vindt dat containerschepen bij een noordwesterstorm niet meer de (kortere) zuidelijke route langs de Waddenkust moeten nemen, gezien de natuurwaarde van het kwetsbare Waddengebied.

De noordelijke en zuidelijke vaarroute van het scheepvaartverkeer boven Nederland (Foto: Sander Schieving/RTV Noord)

Op zes locaties op de Noordzee is de MSC Zoe lading verloren. De belangrijkste oorzaken hiervan zijn de extreme krachten die werden uitgeoefend op het schip en op de sjorsystemen door de noordwesterstorm, in combinatie met de specifieke omstandigheden op zowel de zuidelijke als de noordelijke vaarroute.

Enorme krachten

Dit samenspel zorgt ervoor dat er op zowel de zuidelijke als op de noordelijke vaarroute risico's zijn voor het verlies van containers.

Bij stormachtige noordwestenwind krijgen schepen te maken met hoge dwarsscheepse golven. Hierdoor maken grote, brede containerschepen extreme slingerbewegingen. Ook bestaat er op de relatief ondiepe zuidelijke vaarroute kans op contact met de zeebodem door de combinatie van verticale en horizontale scheepsbewegingen, aldus de Onderzoeksraad.

Daarnaast kunnen golven tegen het schip slaan en kan zeewater met hoge snelheid langs de zijkant van het schip omhoog tegen containers spuiten. Dit alles veroorzaakt extreme krachten op het schip, de containers en de sjorsystemen waarmee de containers zijn bevestigd. Hierdoor kunnen containers losraken en overboord slaan.

Kans op herhaling

Volgens de Onderzoeksraad is er een grote kans dat een dergelijk incident opnieuw kan plaatsvinden. Om het Waddengebied beter te beschermen zou het gebruik van de zuidelijke vaarroute moeten worden beperkt bij noordwesterstorm.

De OVV adviseert de minister van Infrastructuur en Waterstaat om hierover internationaal afspraken te maken. Hiervoor kan Nederland samen met Duitsland en Denemarken voorstellen doen bij de International Maritime Organization (IMO). 'Als het daar is vastgelegd, is het ook dwingend', aldus OVV-voorzitter Dijsselbloem.

Ook doet de OVV de aanbeveling om de Kustwacht meer bevoegdheden te geven om containerschepen te begeleiden bij slechte weersomstandigheden op de vaarroutes.

Scheepvaartvaartsector

Verder moet de scheepvaartsector beter worden geïnformeerd over de risico's op zee ten noorden van het Waddengebied.

De Onderzoeksraad komt ook met een oproep aan de containerscheepvaart. Die zou afspraken moeten maken over normen voor sjormateriaal waarmee containers worden vastgemaakt. De kabels moeten bestand zijn tegen dezelfde krachten als waar de MSC Zoe mee te maken kreeg.

Ontwerpfout

Uit een tweede onderzoeksrapport - dat samen met de Duitse BSU, de Bundesstelle für Seeunfalluntersuchung (het Federaal Bureau voor onderzoek naar ongevallen op zee) is opgesteld - blijkt dat alle containerschepen langer dan 400 meter, en misschien ook vanaf 300 meter, gevaar lopen. Zelfs als aan alle wettelijke verplichtingen over het sjorren van de lading wordt voldaan.

Omdat het om een fundamentele ontwerpfouten gaat, zouden alle grote containerschepen moeten worden omgebouwd en veiliger gemaakt, aldus de onderzoeksinstanties.

Volgens hen worden de containerschepen steeds groter en daarmee stabieler. Paradoxaal is dat die stabiliteit juist ook problemen kan veroorzaken: bij storm, hoge golven en ondiep water worden de schepen blootgesteld aan grote slingerbewegingen. Tegelijkertijd worden op grote containerschepen dezelfde sjorsystemen (twistlocks en kruisstangen) gebruikt als op kleinere containerschepen, terwijl dit materiaal op grotere schepen wordt onderworpen aan veel grotere belastingen.

Dijsselbloem: 'Dat betekent eigenlijk twee dingen. Of je gaat niet meer varen op ondiepe zeeën waar dit type weersomstandigheden zich kan voordoen. Of je past de schepen aan. Dat kan ook gaan om de sterkte van de containers en het sjormateriaal. Dat is echt stevig spul, maar is in 2019 gewoon geknapt door de enorme krachten die vrijkwamen tijdens de storm op ondiepe zee.'

Lessen na de containerramp

De Onderzoeksraad voor Veiligheid maakte dit filmpje over de containerramp en lessen die kunnen worden geleerd:

Lees ook:
- Alles over de containerramp met de MSC Zoe

Meer over dit onderwerp:
containterramp natuur CONTAINERRAMP
Deel dit artikel:

Recent nieuws