Kanonskogels die zijn afgevuurd op Bommen Berend gevonden op bouwplaats Ring Zuid (update)

Resten van de zaag van houtzaagmolen De Zaayer die zijn gevonden
Resten van de zaag van houtzaagmolen De Zaayer die zijn gevonden © Aanpak Ring Zuid
Archeologen hebben aan de H.L. Wichersstraat in de stad drie kanonskogels gevonden, die vermoedelijk in 1672 vanuit de stad zijn afgevuurd op de bisschop van Münster en zijn soldaten. Dat is gebeurd tijdens onderzoek op de plek waar straks de verdiepte zuidelijke ringweg komt.
De vondst van de kogels was een prettige verrassing voor de archeologen.
'Het was al bekend dat de manschappen van Bommen Berend de stad belegerden vanaf de Kempkensberg. De vondst van de kogels op deze plek duidt erop dat er ook soldaten meer richting het Winschoterdiep zijn geweest. Dat wisten we nog niet, al lag het in de lijn der verwachting', zegt archeoloog Gert Jan de Roller van ingenieursbureau MUG.
De kanonskogels die de archeologen vonden aan de H.L. Wichersstraat in Groningen
De kanonskogels die de archeologen vonden aan de H.L. Wichersstraat in Groningen © MUG Ingenieursbureau

Of zijn de kogels nog ouder?

Projectleider Cuno Koopstra van MUG houdt nog wel een slag om de arm. 'Het zou ook kunnen dat de kogels al uit de zestiende eeuw komen. In 1594 bevrijdde prins Maurits van Nassau Groningen van de Spaanse overheerser. Ook toen werd de stad belegerd vanuit het zuiden.'
Stad en Ommelanden werden na deze zogenoemde Reductie van Groningen samengevoegd en weer onderdeel van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden.

Houtzaagmolen ouder

Tijdens de archeologische opgravingen bleek ook dat houtzaagmolen De Zaayer, die eeuwen geleden op die plek stond, al veel eerder is gebouwd dan werd aangenomen. Tot nu toe werd aangenomen dat de molen werd gebouwd in 1750.
'Maar kortgeleden vonden we in de archieven al een octrooi uit 1697. Dat was destijds een soort vergunning', legt De Roller uit. Volgens de archeoloog is dat jaartal interessant, omdat in datzelfde jaar de bouw van de Helperlinie startte. Die verdedigingslijn aan de zuidkant van de stad werd aangelegd om belegeringen zoals die in 1672 te voorkomen.
Houtzaagmolen De Zaayer stond op de hoek van waar nu het Winschoterdiep en de H.L. Wichersstraat zijn
Houtzaagmolen De Zaayer stond op de hoek van waar nu het Winschoterdiep en de H.L. Wichersstraat zijn © Groninger Archieven

Resten uit 1650 gevonden

'Tot nu toe gingen we ervan uit dat eerst de Helperlinie werd aangelegd, en dat daarna de molen werd gebouwd. Maar misschien was het wel andersom. We hebben nu onder de molen resten van rond 1650 gevonden. Dat zou kloppen met de theorie dat de molen al veel eerder is gebouwd dan in 1750', aldus De Roller.
De archeologen troffen resten van de zagen van de molen aan, evenals restanten van de rietkap die op de molen zat. Verder vonden ze twee houten beschoeiingen van De Zaayer. 'Over de molen hebben we nog veel vragen, die proberen we de komende tijd af te pellen', zegt Koopstra. De archeologen gaan bijvoorbeeld onderzoek doen naar hoe oud het hout van de beschoeiingen is, en wanneer de fundering is aangelegd.

Eeuwenoude sloot

Verder vonden de archeologen een sloot die mogelijk uit de Romeinse tijd stamt (ongeveer 200 tot 500 jaar na Christus), maar ook van de vroege middeleeuwen (500 tot 1000 na Christus) kan zijn. Bij de sloot werd ook een waterput aangetroffen.
Daarnaast is er klein gereedschap gevonden, zoals een stukje van een duimstok, een hamer en een zakmes, en lagen er potjes en kopjes.
De archeologen vonden onder meer klein gereedschap en huisraad
De archeologen vonden onder meer klein gereedschap en huisraad © Aanpak Ring Zuid

Mogelijk expositie

Het archeologisch onderzoek duurt nog tot eind volgende week. Daarna worden de bevindingen in een rapport gezet. Op de locatie waar de opgravingen worden gedaan, komt over enkele jaren de verdiepte zuidelijke ringweg. Omdat op de plek waar vroeger de molen stond een pompkelder wordt aangelegd, moeten alle vondsten worden weggehaald. De bodemschatten gaan naar een depot.
Aanpak Ring Zuid is van plan om een deel van de vondsten tentoon te stellen in het informatiecentrum Paviljoen Ring Zuid. Hierover wordt nog overlegd met de gemeente. 'Voor omwonenden zijn alle werkzaamheden, met de overlast die ze soms veroorzaken, heel vervelend. Op deze manier kunnen we toch wat leuks teruggeven', meent Koopstra.
Archeologen aan de slag op de bouwplaats aan de H.L. Wichersstraat in Stad
Archeologen aan de slag op de bouwplaats aan de H.L. Wichersstraat in Stad © Aanpak Ring Zuid
De archeologen gaan later ook nog graven aan de andere kant van het Winschoterdiep, eveneens langs de zuidelijke ringweg.
Het oorspronkelijke bericht is aangevuld met informatie van projectleider Cuno Koopstra.