Column: Bewijs

‘Hier, neem je druppeltjes, dat is goed voor je.’ ‘Ja, maar ik vind het vies. Hoe weet je trouwens dat het goed voor me is?’ ‘Er zitten allemaal gezonde dingen in, zoals stukjes walvis, dus het zal wel goed zijn.’ ‘Maar is dat ook bewezen?’ ‘Kind, niet zo zeuren, gewoon even slikken.’

Met een beetje overredingskracht kun je je kinderen makkelijk volpompen met levertraan en diens opvolgers. Baat het niet, het schaadt ook niet. Je voelt je er allicht beter door. Bovendien is het goed als kinderen vieze dingen leren slikken, daar worden ze groot van en dan dragen ze later ook zonder morren dat mondkapje, als dat dan moet. Dat is niet denkbeeldig, want het coronavirus blijft net zo hardnekkig onder ons als de griep. Misschien maken we hier in Nederland nu wel de laatste gelukkige maanden mee dat we zonder mondkapje naar C&A en café kunnen.

Mondkapjes zijn geen levertraan, maar ze hebben gemeen dat het common sense is om ze te gebruiken, terwijl het effect niet bewezen is. Het RIVM beschouwt dat laatste als het voornaamste argument om ze nog niet verplicht te stellen. Een interessante positie, zeker in een strijd waarin je, dixit Rutte, honderd procent van de besluiten moet nemen met vijftig procent van de kennis. We waren tastend rond in het duister, maar het RIVM vindt blijkbaar dat we moeten wachten tot het weer licht is voor we verder gaan met rondwaren. Op zichzelf prettig, want een mondkapje draag je niet voor je plezier. Je bril beslaat ervan, je ziet er stom uit, je bent nauwelijks meer te verstaan en je kunt niks in je bakkes schuiven.

Maar stel je voor dat dit de leidraad zou zijn voor al ons handelen. Van hardlopen is nooit bewezen dat het gezond is, van God is nog altijd niet bewezen dat Hij bestaat (al is het tegendeel nóg moeilijker te bewijzen) en waar is het bewijs dat honden baby’s eten? Is ooit bewezen dat het innemen van twee paracetamollen met veel water helpt tegen de kater? Of op overheidsschaal: is van dat eiwitarme veevoer bewezen dat het minder stikstof oplevert? Is van dat coronaherstelfonds van 750 miljard bewezen dat dat Zuid-Europa er weer bovenop helpt? Is van al onze aardbevingen eigenlijk ooit bewezen dat ze het gevolg zijn van de gaswinning? We weten meer niet dan wel en toch moeten we door. Het leven is voortschrijdend inzicht.

Van die mondkapjes weten we in elk geval dat ze één groot memento mori zijn. Als iedereen op straat een mondkapje draagt, voor zover je dat door je beslagen bril nog kunt zien, word je vanzelf een beetje depressief en angstig en hoef je niet zo nodig over anderen heen te aerosoleren. Wie wil er nou in de buurt staan of zitten van een persoon met een mondkapje? Ook al is het medische nut van mondkapjes niet bewezen, ze maken ons in elk geval voorzichtig. Ze zijn een soort sociaal placebo. De sfeer op straat wordt er alleen niet beter op.

Beter dan mondkapjes helpt gezond verstand. Soms is een regeltje even niet zo nodig. In een vrijwel lege treincoupé kan het mondkapje gerust op de kinstand, zoals je ’s nachts ook best door rood kunt fietsen. Soms moet je juist voorzichtiger zijn dan de regels voorschrijven. We mogen dit weekend nog lekker naar de cafés in een stampvolle binnenstad, maar gedenk Hillegom. Meer bewijs dat we op onze hoede moeten blijven is niet nodig.

Recent nieuws