Afval in gemeente Groningen: betalen per zak, kilo, of allebei (niet)?

In een referendum zou onder meer betalen voor afval besproken kunnen worden
In een referendum zou onder meer betalen voor afval besproken kunnen worden © FPS/Jos Schuurman
Betalen inwoners van de gemeente Groningen voortaan per keer dat ze afval inleveren? Woensdagavond spreekt de gemeenteraad over de vraag of afvalsysteem diftar zijn intrede doet in de nieuwe gemeente Groningen.
Het doel van het diftar-systeem? Inwoners van de gemeente motiveren om hun afval beter te scheiden. Concreet betekent het dat je vanaf 2022 betaalt per keer dat je een afvalzak wegbrengt, of een afvalbak aan de weg zet. In ruil daarvoor betaalt een inwoner jaarlijks een lager vast bedrag.

Diftar verdeelt de coalitiepartijen

Het afvaldebat is politiek beladen. Dat komt doordat coalitiepartijen GroenLinks, PvdA, D66 en ChristenUnie niet hebben afgesproken wat voor afvalsysteem er gaat gelden in Groningen. Een unieke situatie: bij het leeuwendeel van de onderwerpen doen coalitiepartijen dat wel.
De vier partijen zijn onderling verdeeld. GroenLinks heeft de wens om diftar in te voeren in het verkiezingsprogramma staan. De PvdA stuurde vrijdag nog maar eens een persbericht met hun standpunt: ‘Wij stemmen tegen’.
D66 en ChristenUnie houden hun keuze voor zich. Verwacht wordt dat D66 uiteindelijk wel voor diftar kiest. Die partij is voorstander van betere afvalscheiding en lagere totale afvalkosten. Op die twee criteria scoort diftar het beste, volgens berekeningen van de gemeente. Alhoewel: diftar is pas twee jaar na invoering goedkoper voor Groningers.

Is er een alternatief?

Als de gemeente niet kiest voor diftar, dan betaalt iedereen in de gemeente Groningen vanaf 1 januari 2021 hetzelfde bedrag voor afval. Je betaalt dan per jaar een hoger bedrag. Aan de andere kant mag je dan net zoveel zakken wegbrengen als je zelf wilt, zonder daar extra voor te betalen.

Per jaar zou diftar over de hele gemeente bijna een miljoen aan afvalstoffenheffing schelen. Dat heeft er onder andere mee te maken dat er door diftar minder afval verbrand hoeft te worden.

Volgens berekeningen van de gemeente zorgt het diftar-systeem voor minder restafval per bewoner: het scheelt 29 kilo per persoon, per jaar. Mét diftar gooit een Groninger 89 kilo restafval weg, zonder diftar 118, zegt de gemeente. De gemeente gaat er wel vanuit dat er, na het invoeren van diftar, tijdelijk meer afval wordt gedumpt.

Met of zonder diftar verandert er nog iets in het straatbeeld. De gemeente plaatst de komende jaren sowieso extra glas- en papierbakken en er komen extra inleverpunten voor GFT-afval.

Oppositie vooral tegen

Het grootste deel van de oppositie in Stad stemt tegen diftar. SP en vier kleinere oppositiepartijen pleiten voor een referendum, om het betalen per zak of bak van tafel te krijgen. Dat kan wat die partijen betreft ook nadat de gemeenteraad met diftar heeft ingestemd.
Een deel van de oppositie is bang dat diftar voor meer afvaldumpingen zorgt
Een deel van de oppositie is bang dat diftar voor meer afvaldumpingen zorgt © Marten Nauta/RTV Noord
Toch is er ook oppositie wél te porren voor diftar. De Partij voor de Dieren heeft (vanuit milieu-overwegingen) al aangegeven voor te gaan stemmen. Ook de VVD is pro-diftar, vooral omdat mensen bij diftar zelf invloed hebben op de hoogte van hun afvalbelasting. De liberalen, die waarschijnlijk nodig zijn voor een meerderheid, komen op het laatste moment nog wel met een nieuwe eis.

'Twee diftar-systemen in plaats van één'

De VVD pleit voor twee diftar-systemen: één voor de stad en één voor de dorpen eromheen. In Haren geldt nu al een diftar-systeem, al ziet dat er iets anders uit: daar betaal je per kilo in plaats van per zak of bak. 82 procent van de inwoners van Haren zegt dat diftar-systeem graag te behouden.
'Daarom willen wij twee diftar-systemen in Groningen', zegt VVD-raadslid Jasper Boter. 'In de stad kan je dan betalen per keer dat je afval aanbiedt, in dorpen geldt betalen per kilo.'
Maar kan dat wel? Immers moet in de hele fusiegemeente hetzelfde beleid gaan gelden. Dat is zelfs dé reden dat er nu over afval gesproken wordt.
We moeten recht doen aan het feit dat we een stad- en plattelandgemeente zijn
Jasper Boter, raadslid VVD
Volgens Boter, die jurist is, kan het wel. 'Het recht biedt die mogelijkheid. We gaan dan in de hele gemeente over naar het diftar-systeem. Dat werken we op twee manieren uit: in de stad doen we het net even anders dan in de dorpen. We moeten namelijk recht doen aan het feit dat we een stad- en plattelandsgemeente zijn.'

Breekpunt?

Het punt is belangrijk voor de VVD, laat Boter weten. 'Als dit geregeld wordt, is onze ja-stem dichtbij. Als het niet kan wordt het lastig om voor diftar per zak of bak te stemmen. Al moet je nooit nooit zeggen, want je weet nooit hoe een koe een haas vangt.'

Klap met hamer volgt komende week

De gemeenteraad spreekt woensdagavond over de kwestie. Als alle partijen weten welk standpunt ze innemen, stemmen de 45 raadsleden op 9 september over het al dan niet invoeren van diftar.