Eerste Groninger vliegtuig 'Helpman 1' wordt herbouwd

Het eerste Groninger vliegtuig, de Helpman 1, moet opnieuw worden gebouwd. Dat is het plan van de Groninger Herman Kuis.

De Helpman 1 werd in 1910 gebouwd door Emile de Schepper en Hubert Hagens in een biljartfabriek in Helpman en vloog in de zomer van 1911 rond in Nederland.

'Ik vind het heel inspirerend dat Groningers toen dat vliegtuig hebben gebouwd. Ik ben een trotse Groninger, en ik denk dat we mensen kunnen verbinden door dit vliegtuig te herbouwen', zegt Herman Kuis.

Het was het eerste, of één van de eerste vliegtuigen die in Nederland werd gebouwd en ook echt vloog
Herman Kuis over de Helpman 1

Hij wil de Helpman 1 op één of andere manier herbouwen. Schaal 1:1 of virtueel. Want: 'Het is een verhaal waar we als Groningers trots op kunnen zijn. En dat is goed in deze tijd van aardbevingen en corona. Want het was het eerste - of één van de eerste - vliegtuigen die in Nederland werden gebouwd en ook echt vlogen.'

Vliegtuig van een biljarttafelfabrikant

De Helpman 1 werd in de winter van 1910/1911 gebouwd door Emile de Schepper jr., de zoon van een Groningse biljarttafelfabrikant, en Hubert Hagens, een Belgische vliegtuigmonteur die na een vliegdemonstratie in Groningen was blijven hangen.

Begin 1911 was de Helpman 1 klaar. Hij werd tentoongesteld in de rijwielschool van Fongers aan de Hereweg. In de zomer werd er mee gevlogen in het Drentse Zeijen, waar destijds een klein vliegveldje was. Dat vliegen bleek moeilijker dan gedacht, dus werd de meer ervaren aviateur Adriaan Mulder ingehuurd. Volgens hem vloog de Helpman 1 uitstekend.

Geen vliegtuigfabriek

Maar het lukte niet om financiers te vinden. Die waren nodig een vliegtuigfabriek te beginnen. Jan Evert Scholten, de aardappelmeelfabrikant, de man met de diepste portemonnee van Groningen had en een fijne neus voor zakelijke kansen bovendien, werd benaderd. Die zag er echter niets in. Volgens Scholten 'was Nederland te klein voor een eigen luchtvaartindustrie' en zo ging de droom van een eigen Groninger vliegtuigfabriek in rook op.

Er zijn geen bouwtekeningen bewaard gebleven van de Helpman 1, maar wel veel foto's. Henk Blouw heeft een aantal jaren geleden aan de hand daarvan een model gebouwd dat in de toekomst te bewonderen is in het Museum aan de A, het huidige Noordelijk scheepvaartmuseum. Want van de originele Helpman 1 is niet veel meer over.

Model van de Helpman 1 gemaakt door Henk Blouw. (Foto: Henk Blouw)

Crash van de Helpman 1

Tijdens een vliegdemonstratie in Wassenaar, in september 1911, stortte de Helpman 1 neer en raakte piloot Mulder zwaar gewond. Het toestel werd compleet vernield en zo kwam er een einde aan de pionierstijd van de Groninger luchtvaart. Het enige onderdeel dat de crash overleefde was de propeller. Die is nog altijd in het bezit van Emile Koopmans, de kleinzoon van De Schepper.

Een schitterend initiatief. Als er een replica komt wil ik er echt een keer in zitten, net als mijn opa destijds
Emile Koopmans

'Een schitterend initiatief', zegt Koopmans. 'Als er een replica komt wil ik er echt een keer in zitten, net als mijn opa destijds. De propeller mag er dan wat mij betreft ook weer aan. Die hangt nog altijd bij mij aan de muur als herinnering aan mijn opa. Dat was een échte luchtvaartpionier, die nog eerder vloog dan Anthony Fokker. Dat is best iets om trots op te zijn.'

Goede ideeën welkom

'Hoe ik het precies ga doen weet ik nog niet', zegt Herman Kuis, 'maar op één of andere manier moet de Helpman 1 weer herleven,. Wie goede ideeën heeft of wil helpen is dan ook van harte welkom.'

Lees ook:
- 1910: Het begin van de luchtvaart in Groningen

Deel dit artikel:

Recent nieuws