Psychiater over de gedeeltelijke lockdown: 'We varen in een soort mist'

Psychiater Carl Blijd tijdens een eerder televisie-interview
Psychiater Carl Blijd tijdens een eerder televisie-interview © RTV Noord
Dit is een hamer om het virus plat te slaan. Dat zijn de letterlijke woorden van premier Mark Rutte over de gedeeltelijke lockdown die op ons afkomt, om het coronavirus weer in de hand te krijgen. Maar wat doet dat met ons als mens? We vragen het de Groningse psychiater Carl Blijd van Inter-Psy.
'We hebben geen grip meer. De coronastress veranderde in corona-angst en uiteindelijk in coronafrustratie. Mensen gingen dingen op elkaar afreageren uit frustratie en machteloosheid. Zo ook de premier die zich uit frustratie ook even liet gaan met zijn: 'Ze moeten hun bek houden'. Heel menselijk van hem, maar niet handig. Je ziet dat zelfs zo’n doorgewinterde politicus en bestuurder even zijn zelfcontrole verloor', vertelt Blijd.

Varen in een soort mist

De psychiater ziet duidelijk verschil tussen de eerste golf in maart en de tweede golf waar we nu in verkeren. 'Toen hadden we een nog een soort routekaart van maatregelen, waarin we stap voor stap ergens naartoe gingen. En waarin de finish ook in zicht was en we in de zomer naar buiten konden. Maar nu varen we in een soort mist. De finish wordt steeds weer verder verschoven. Of beter gezegd we krijgen te horen: 'Ga terug naar start'. Dat maakt dat mensen wanhopen en gebrek aan perspectief ervaren.'
Volgens Blijd hebben we in die mist bakens nodig waarop we ons kunnen richten. 'Je moet voor jezelf een structuur creëren waarin je verder kan. Het is natuurlijk makkelijk praten als je niet in de horeca zit en je baan niet kwijt bent geraakt, maar er is altijd iets van hoop. Er is altijd ergens wel een lichtpuntje. Zonder lichtpuntje kunnen we ook niet verder. Dan ben je stuurloos. Als anderen geen lichtpuntjes voor ons brengen moeten wij dat zelf doen. Dat doen we ook van nature bij onze kinderen. We hebben ook niet overal antwoord op, maar we proberen onze kinderen ook gerust te stellen en soms ook te leren dat dingen nu eenmaal zo zijn en dat we dat moeten accepteren.'

Tour de France

Blijd ziet een vergelijking met de Tour de France. Je rijdt etappe voor etappe. Soms gaat het heel goed en soms wat minder en daar moet je mee omgaan'. Om een negatieve spiraal te voorkomen, ziet Blijd heil in simpele dingen.
Verzin een nieuwe klus of ga bijvoorbeeld de oude buurvrouw van vier hoog helpen
Carl Blijd - psychiater
'In de eerste golf gingen mensen allerlei klussen doen in huis en in de tuin. Verzin een nieuwe klus of ga bijvoorbeeld de oude buurvrouw van vier hoog helpen. Ik help zelf ook mensen, daar krijg je een goed gevoel van. Door anderen te helpen krijg je ook een gevoel van zingeving, eigenwaarde. Daarnaast is het nodig om je zelf in deze veranderde omstandigheden nieuwe structuur, nieuwe routines aan te leren. Dat geeft je houvast en ook een gevoel van controle. Nieuwe doelen stellen helpt je hierbij. Anders, inderdaad, blijf je stuurloos en dan krijg je alleen maar een spiraal van negatieve gedachtes die ook tot negatief gedrag kunnen leiden. Daarnaast is sporten ook belangrijk. Je kunt nog terecht in de sportschool of ga buiten iets doen. Maar probeer een structuur te vinden.'
Bekijk hier het interview met Carl Blijd in Noord Vandaag:
Psychiater over de nieuwe coronamaatregelen

De donkere dagen

Ook een verschil tussen de eerste en tweede golf is de saamhorigheid. 'Eerst was die saamhorigheid heel groot, maar die is nu helemaal weg. Mensen klagen omdat ze geen controle meer hebben. Die saamhorigheid begint bij jezelf. Het is natuurlijk een hard gelag wat er allemaal gebeurt, maar het is een mondiaal probleem. Gedeelde smart is halve smart. Daar zou je troost uit kunnen halen.'
Blijd verwacht de komende tijd extra drukte in de geestelijke gezondheidszorg (GGZ). 'De donkere dagen komen er letterlijk en figuurlijk aan. Sint-Maarten, Sinterklaas en kerst. Die waren voorheen de lichtpuntjes waar wij ons op richtten. Die zijn nu allemaal heel anders. De mensen die al kwetsbaar zijn, zijn dat nu dus ook en dreigen als eerste te bezwijken onder deze druk. Je hebt daarnaast een groep die de crisis nog veel groter maken dan die al is. En een groep die alles ontkent. Over het algemeen kan je zeggen dat extreme gebeurtenissen diverse reacties oproepen: verslagenheid die dan uiteindelijk omslaat naar positieve actie, ontkenning die door kan schieten in roekeloos gedrag, en aan de andere kant van het spectrum extreme angst die kan doorschieten in het bevestigd zien worden van allerlei complottheorieën.'
We horen hartverscheurende dingen van mensen die dierbaren verloren zijn
Carl Blijd - psychiater

De GGZ staat klaar

De psychiater denkt dat de geestelijke gezondheidszorg geleerd heeft van de eerste golf. 'We hebben toen heel veel behandeld via beeldbellen. Maar je merkt toch dat menselijk contact over het algemeen veel beter werkt. We horen hartverscheurende dingen van mensen die dierbaren verloren zijn en geen afscheid konden nemen. Ook zien we veel eenzaamheid, stuurloosheid, toename van somberheid, toename van het gebruik van allerlei middelen. Met beeldbellen kunnen sommige patiënten en sommige klachten onder de radar blijven en dan is het beter om mensen te zien.'
Duidelijk is wel dat een grote groep de tweede golf niet zonder kopzorgen zal doorkomen. 'Wij proberen zoveel mogelijk goede zorg te leveren. Daar zijn we ook voor. De GGZ staat klaar.'
Tot slot heeft Blijd nog een positieve boodschap. 'Het klinkt heel simpel. Ik zeg het ook tegen topsporters die een faalervaring hebben gehad: na een maandag komt er altijd een dinsdag.'