Van Mesdagkliniek luidt noodklok: doorstroom patiënten stagneert

De Van Mesdagkliniek
De Van Mesdagkliniek © Jos Schuurman/FPS
Nederlandse tbs-klinieken, waaronder de Van Mesdagkliniek in Stad, staan onder onverantwoord grote druk. Dat blijkt uit een inspectierapport van het ministerie van Justitie en Veiligheid.
De Dr. S. van Mesdagkliniek in Groningen ervaart dezelfde druk als andere klinieken in het land. De kliniek moet hard werken om voldoende personeel in huis te hebben en er is een tekort aan beschikbare plekken voor tbs'ers die mogen doorstromen naar bijvoorbeeld begeleid wonen buiten de kliniek.
'Maar', zegt directeur behandelzaken Harry Beintema, 'wij kunnen makkelijker personeel vinden dan klinieken in de Randstad.' De problemen met het vinden van juiste plekken voor patiënten, herkent Beintema wel.

Tbs-klinieken dreigen in grote problemen te komen

De conclusie van het landelijke rapport liegt er niet om: zonder grote investeringen komen de zes tbs-klinieken in Nederland in grote problemen. De uitvoering van tbs is complex. Het blijft zoeken naar een balans tussen de maatschappij beschermen tegen een persoon, en tegelijkertijd diezelfde persoon laten terugkeren in de maatschappij. Volgens de inspectie dreigt die balans zoek te raken.

Alle bedden zijn bezet

Er zijn verschillende redenen waarom de wielen van het systeem dreigen vast te draaien. De wachtlijsten voor behandelplekken zijn lang, omdat rechters vaker een tbs-behandeling opleggen. Het aantal behandelplekken is niet evenredig meegegroeid met de vraag.
Het is de bedoeling dat mensen weer de maatschappij in gaan, wij krijgen dat niet goed uitgelegd aan burgers
Harry Beintema - Directeur behandelzaken Van Mesdagkliniek
De Van Mesdag, zoals de kliniek in de volksmond heet, heeft 250 bedden. Die zijn allemaal bezet, onder meer door patiënten die wachten op een uitstroomplek, die er op dat moment niet is.
Het is lastig om die uitstroomplekken te realiseren. Omwonenden vinden het vaak spannend en komen in opstand als ze horen dat er patiënten in hun buurt onder begeleiding komen wonen. 'Het is wel de bedoeling van het tbs-systeem dat mensen weer de maatschappij in gaan', zegt Beintema. 'Wij krijgen dat niet goed uitgelegd aan burgers.'

Wachtende tbs'ers krijgen geld

Ook andere Nederlandse klinieken worstelen met wachtlijsten voor zowel in- als uitstroom. Er zijn nergens echt plekken over en de wachtlijsten worden langer.
Die wachtlijsten zijn op meerdere fronten onwenselijk. Ten eerste neemt daarmee de druk op gevangenissen toe, omdat de wachtenden daar verblijven. Ten tweede krijgen tbs'ers voor elke dag die ze moeten wachten geld.
'Er komen hier mensen binnen met duizenden euro's aan vergoedingen', zegt Beintema. 'Vaak hebben ze enorme schulden, dus ze houden er niks aan over.'

Frustrerend voor patiënten

Beintema weet niet precies hoeveel plekken er in Groningen nodig zijn om het probleem op te lossen. 'De tbs-maatregel is maatwerk. Ik heb geen rijtje patiënten dat wacht op een plek.' De een heeft bijvoorbeeld een woonvorm nodig gericht op autistische problemen, terwijl een ander begeleid moet worden bij psychoses.
En de patiënten zelf? 'Die vinden dit allemaal uitermate frustrerend', zegt Beintema. 'Ze zijn eraan gewend dat ze lang moeten wachten, maar willen graag verder.' Volgens hem leiden deze frustraties niet tot een negatieve sfeer of spanningen in de kliniek.