Instellingen

Stemmen in tenten bij Tweede Kamerverkiezingen in Stad

Een stembiljet met rood potlood
Een stembiljet met rood potlood © Stef Bandstra RTV Noord
Hoewel de Tweede Kamerverkiezingen pas over een kleine vijf maanden zijn, bereidt de gemeente Groningen zich al nauwgezet voor op de stembusgang. Want één ding is zeker, die ziet er in maart 2021 vanwege de coronapandemie anders uit.
Eén van de gevolgen is dat er volgend jaar niet kan worden gestemd in verzorgings- en verpleeghuizen. Om het coronavirus daar buiten de deur te houden, gaat er een streep door zo'n 20 tot 25 locaties. In de zorgcentra komen ook geen stembureaus uitsluitend voor bewoners.
Ook schrapt de gemeente Groningen verschillende kleine stemlokalen, omdat ze niet coronaproof zijn te maken.

Minder stemlokalen

'Helaas is het niet gelukt dat 17 maart een verplichte studiedag wordt voor de scholen. Dat is jammer, omdat schoolgebouwen het probleem van de beschikbaarheid van stemlokalen voor een flink deel hadden kunnen oplossen', zegt Salomon Varwijk, projectleider verkiezingen bij de gemeente.
Bij de komende verkiezingen wordt vooral gestemd in gymzalen, sporthallen en de grotere buurt- en wijkcentra. Op circa zeven plekken in de gemeente waar dit niet lukt, worden evenementen-tenten geplaatst.
Die komen met name rond het stadscentrum te staan, zoals het Hoofdstation, de Ossenmarkt, de Westerhaven en het Damsterdiep. 'Die laatste locatie is belangrijk voor UMCG-personeel, omdat het UMCG en de GGD als stemlocaties afvallen.' Ook komt er een tent in Hoornsemeer, omdat dit keer niet kan worden gestemd in het Martini Ziekenhuis en de schoolgebouwen in de wijk niet te gebruiken zijn.

Stembureaus gebundeld

Daarnaast is de gemeente van plan om in verschillende stadsdelen stembureaus te bundelen. Dat gebeurt op grote locaties. Zo wil de gemeente in zowel de Der Aa-kerk als de Martinikerk twee of drie stembureaus onderbrengen die bij vorige verkiezingen elk op een eigen plek in het stadscentrum zaten. Ook in enkele sporthallen komen meerdere stembureaus.
'We verwachten op deze grote locaties de stroom kiezers beter te kunnen managen', verklaart Varwijk. 'Als het druk is op zo'n locatie, dan kun je de kiezers evenredig spreiden over de stembureaus die daar zitten.'
Onder normale omstandigheden gaan mensen voor of na hun werk stemmen, door thuiswerken kan dit nu heel anders zijn
Salomon Varwijk - projectleider verkiezingen gemeente Groningen

Ondanks bundeling goede spreiding

Hoewel er dus minder stemlokalen zijn, zegt de gemeente er toch in geslaagd te zijn om een goede spreiding over de wijken en dorpen te behouden.
Vervelend voor de gemeente is wel dat de kiezersstromen zich in coronatijd moeilijk laten voorspellen. 'Mensen zijn gewoontedieren. Onder normale omstandigheden gaan ze meestal voor of na hun werk stemmen, en ook vrijwel altijd bij hetzelfde stembureau. Door het thuiswerken kan dit nu wel eens heel anders zijn', denkt Varwijk.

Extra stembureauleden

Op de stembureaus worden ook tal van (hygiëne)maatregelen genomen. Zo moeten stemmers hun handen verplicht desinfecteren en komen er kuchschermen vóór de leden van het stembureau te staan.
Verder nemen er maar twee in plaats van drie mensen plaats achter de tafel van het stembureau. De stembus komt bovendien op een andere plek in het stemlokaal te staan, met het derde lid van het stembureau op minimaal anderhalve meter afstand. 'Op die manier is het mogelijk om veiliger looproutes in het stemlokaal te maken, mensen moet elkaar niet kruisen', legt Varwijk uit.
Een vierde lid wordt belast met het handhaven van de coronamaatregelen. 'Zo worden elk half uur de contactoppervlakten in het stemlokaal gereinigd', vertelt Varwijk. Bij de drukke stemlokalen wil de gemeente Groningen bovendien stewards gaan inzetten.

Iedereen krijgt eigen potlood

Een andere maatregel is dat de gemeente Groningen 250.000 rode potloden heeft besteld, zodat alle kiezers hun stem kunnen uitbrengen met een eigen exemplaar. 'Je zou de potloden tussentijds ook kunnen schoonmaken, maar wij willen alle risico's mijden', aldus Varwijk.
Eerder besloten de gemeenten Delfzijl, Appingedam en Loppersum hetzelfde te doen bij de raadsverkiezingen voor de nieuwe gemeente Eemsdelta, op 18 november.
Ons doel is dat de verkiezingen veilig voor iedereen zijn
Salomon Varwijk - projectleider verkiezingen gemeente Groningen

Extra volmacht

Ook nieuw is dat stemgerechtigden drie volmachten namens andere kiezers mogen inleveren. Normaal zijn dat twee. Mensen met corona-achtige klachten worden geacht thuis te blijven en hun stem door iemand anders te laten uitbrengen.
Varwijk: 'Ons doel is dat de verkiezingen veilig voor iedereen zijn. We willen bovendien zo min mogelijk drempels opwerpen om te gaan stemmen.'

Briefstemmen en drie verkiezingsdagen?

Ook het briefstemmen moet daaraan een bijdrage leveren. Als de Eerste en Tweede Kamer akkoord gaan, wordt het volgend jaar mogelijk om per post te stemmen. Daarnaast is het de bedoeling om de verkiezingen te spreiden over drie dagen. Daarmee wordt er niet alleen gestemd op woensdag 17 maart tussen 7.30 en 21.00 uur, maar gaan de stembussen ook open op maandag 15 en dinsdag 16 maart - op beide dagen tussen 8.00 en 18.00 uur.
Varwijk verwacht niet dat dit leidt tot problemen bij het vinden van voldoende vrijwilligers. 'De eerste werving van stembureauleden is onlangs gestart en verliep heel goed. Binnen een week hadden we alle benodigde vrijwilligers binnen. Als de verkiezingen worden verspreid over drie dagen, dan lukt het vast ook wel om genoeg stembureauleden te krijgen. Op 15 en 16 maart zijn de verkiezingsdagen minder lang en de stemmen hoeven na afloop ook niet te worden geteld.'