Onzekerheid houdt aan na stikstofdebat: 'Boeren vogelvrij verklaard'

De koe, een van de uitstoters van stikstof
De koe, een van de uitstoters van stikstof © RTV Noord
Veel Groninger boeren blijven in onzekerheid zitten nu de provincie van start gaat met de Groninger Aanpak Stikstof (GRAS). Dit ondanks het feit dat voorstellen van coalitiepartijen VVD en CDA het beleid moet bijsturen.
Een meerderheid in Provinciale Staten gaat mee met de moties die gedeputeerde Henk Staghouwer (ChristenUnie) oproepen om opgekochte stikstofruimte met voorrang te verdelen onder boerenbedrijven zonder vergunning.
Want juist die boeren vrezen nu in de knel te komen. Nu de provincie van start kan met extern salderen, moeten die boeren een vergunning aanvragen.
Wat is extern salderen?
Extern salderen is een methode om de industrie en de bouw meer ruimte te geven voor nieuwe activiteiten, ondanks de extra uitstoot van stikstof die daarmee gepaard gaat. Die mogelijkheid om extra stikstof te produceren wordt gekocht bij andere partijen, zoals boeren die stoppen met hun bedrijf. Het gaat om boeren met een vergunning op basis van de wet Natuurbescherming. Er wordt dus als het ware geschoven met stikstof. Boeren zonder vergunning zitten klem en kunnen geen andere bedrijven opkopen.

Wat eerst?

De boeren zonder vergunning willen dat de provincie en het Rijk eerst zorgt voor vergunningverlening, voordat het extern salderen van start gaat. Zij vrezen namelijk dat een aanvraag wordt dwarsgezeten door de Stichting Mobilisation for the Environment (MOB), een milieu-organisatie. En als ze geen vergunning krijgen, komen de boeren ook niet in aanmerking voor extern salderen.
Maar gedeputeerde Henk Staghouwer is dat niet van plan. Hij wil direct aan de slag met extern salderen, om boeren met een vergunning en de industrie de kans te geven verder te gaan met ondernemen. Nu zit de boel op slot, betoogt hij.

Industrie

Op de achtergrond weegt het belang van de industrie mee in dit debat. Groningen Seaports-directeur Cas König concludeerde onlangs dat voor ruim 2,9 miljard euro aan investeringen stilliggen omdat de regeling voor extern salderen nog niet is opgestart. Met die investeringen zijn 1300 banen gemoeid.
Maar een deel van Provinciale Staten wil meer garanties voor de agrarische sector. Oppositiepartijen PVV, Forum voor Democratie, Groninger Belang, Partij voor het Noorden en 50Plus proberen gedeputeerde Henk Staghouwer te bewegen om met concrete toezeggingen te komen richting de boeren zonder vergunning.

Familiebedrijven

Deze boeren, vaak kleinere familiebedrijven, hoefden in het verleden geen vergunning aan te vragen om te kunnen ondernemen. Maar Staghouwer kwam niet verder dan dat hij ‘maximaal moet kijken naar wat we kunnen doen’. ‘Het is een ingewikkelde puzzel’, geeft Staghouwer meermaals aan.

Voorrang

Het CDA pleit ervoor dat de provincie stikstofruimte die gekocht wordt, ‘met prioriteit’ aan boerenbedrijven zonder geldige vergunning geeft. CDA-Statenlid Jesper Bergsma constateert dat die boerenbedrijven klem zitten en dat opgekochte stikstofruimte voor deze groep beschikbaar moet zijn. Hij krijgt een meerderheid voor dit voorstel.
VVD-fractievoorzitter Erik Jan Bennema heeft een meerderheid geformeerd voor zijn voorstel dat het Rijk en provincie extra geld beschikbaar moeten stellen om boeren te stimuleren om te innoveren.
Tijdens de stikstofcrisis zijn banken terughoudend met het financieren van dergelijke innovaties, constateert hij. ‘Terwijl deze innovaties op de lange termijn ervoor zorgen dat de stikstofuitstoot daalt. En daar gaat het allemaal om.’

Vogelvrij

Met deze extra maatregelen moeten de boeren het doen. In Limburg zijn zestien boeren zonder natuurvergunning die hun vee laten grazen in de buurt van een natuurgebied al gedaagd door de stichting MOB. De rechter dwingt hen om bij de provincie Limburg alsnog een natuurvergunning aan te vragen, meldt dagblad De Limburger.
Boerenorganisaties in Groningen vrezen een soortgelijk proces van milieuorganisatie MOB tegen individuele boeren. Statenlid Bram Schmaal (Groninger Belang): ‘Boeren zonder vergunning voelen zich vogelvrij verklaard.’